Tiểu thuyết Xung kích là tác phẩm văn xuôi đầu tiên của Nguyễn Đình Thi. Tiểu thuyết kể về những cuộc chiến đấu của chiến sĩ ta trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

Trong mỗi đơn vị chiến đấu, bao giờ cũng có nhóm xung kích gồm những chiến sĩ gan dạ, dũng cảm nhất. Họ là người mở đầu những đợt xung phong của đơn vị, vì vậy không thể tránh khỏi những mất mát hy sinh, song qua đó ngời sáng lên phẩm chất anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam vì nhân dân quên mình... Xung kích đã tái hiện sinh động cuộc chiến đấu của một đại đội xung kích trong chiến thắng Trung Du năm 1951. Tác phẩm đã đoạt giải thưởng văn nghệ 1951-1952.

Hai tác phẩm của nhà văn Nguyễn Đình Thi đang được trưng bày tại Bảo tàng Văn học Việt Nam

Bộ tiểu thuyết Vỡ bờ được Nguyễn Đình Thi viết bản thảo lần một vào năm 1953 và kết thúc tập hai năm 1969. Đây là bộ tiểu thuyết đồ sộ và hoành tráng nhất bấy giờ, không chỉ ở dung lượng, số trang, phạm vi đề tài mà còn ở thời gian hoàn thành bộ tiểu thuyết. Nguyễn Đình Thi viết bộ tiểu thuyết trong thời gian khá dài. Không kể bản thảo đầu tiên có dung lượng chỉ khoảng bảy, tám chục trang, viết năm 1953 rồi bỏ, tập 1 của bộ tiểu thuyết Vỡ bờ bản sau này được thực hiện lại từ năm 1956.

Có những lúc nhà văn Nguyễn Đình Thi phải viết trong bệnh viện, khi ông đi chữa bệnh. Các y tá, bác sĩ không cho ông làm việc vì ảnh hưởng đến sức khỏe. Vậy là ông phải viết thậm thụt, du kích, để che mắt mọi người. Sau này, vì quá bận bịu với công việc quản lý hành chính, lại thêm việc của gia đình, ông hầu như rất ít có thời gian đầu tư cho việc sáng tác. Bộ tiểu thuyết Vỡ bờ vì thế được viết trong thời gian khá lâu. Tới năm 1961, nhà văn mới hoàn thành tập 1. Năm sau thì sách được in. Từ tập 1 đến khi nhà văn hoàn tất tập 2 (năm 1969), thời gian kéo dài tới tám năm. Do hoàn cảnh giấy thời chiến tranh khan hiếm nên mặc dù là Tổng Thư ký Hội Nhà văn, cũng phải mất một năm nữa sách mới được in. Như vậy, để được đọc trọn bộ tiểu thuyết, độc giả phải chờ tới... tám năm.

Gian trưng bày về nhà văn Nguyễn Đình Thi tại tầng 3 nhà trưng bày Bảo tàng Văn học Việt Nam