Sáng tác

Bà hàng xóm của bố tôi. Truyện ngắn của Đoàn Thị Tảo

Đoàn Thị Tảo
Truyện 09:56 | 12/05/2026
Baovannghe.vn - Bà nhờ người nhắn gọi tôi về. Mấy hôm nay bà mất ngủ khó chịu trong người, với lại nhà cũng sắp có việc, nên hôm nay tôi tranh thủ buổi trưa ghé qua thăm bà.
aa

Trông thấy tôi bà đứng dậy kéo xuống ngồi cạnh, bà chậm rãi thông báo:

- Hôm qua ông ấy lại về. Hai người vẫn kè kè với nhau. Họ đang lo toan việc gì. Tao bảo "hãy" ở nhà thêm lát nữa, sắp đến bữa rồi", nhưng ông vội vàng lôi tay người ta đi, chỉ kịp quay lại nói: "Chúng tôi phải đi thôi. Đường dài khó đi, sợ không kịp", Chả hiểu vội gì, đi đâu mà cứ úp úp mở mở. Rõ cái người... đến chết vẫn chúng nào tật ấy.

Nét giận hờn thoáng trên nét mặt mẹ kế tôi. Bà thở dài cúi xuống mẹt gạo nếp, đảo tay bởi tìm những hạt thóc, hạt tẻ. Càng về già bà càng đẹp ra, người đẫy đà duyên dáng. Đời sống đỡ vất vả lo toan nên gần sáu mươi bà vẫn óng ả. Tội nghiệp, người như thế nhưng suốt một đời bà chỉ đắm đuối đau khổ vì giận hờn. Người ta phàm sao đào hoa chiếu phạm cung mệnh đủ khổ một đời tình duyên, riêng bố tôi có lẽ nó phải nằm chênh ềnh ở tất mọi chỗ. Ông nổi tiếng hào hoa phong nhã, khéo tay hay làm, thông minh, đặc biệt cái nết tốt bụng với chị em. Nói chính xác, hết thảy phụ nữ ông quen trên đời đều muốn được ông che chở yêu thương như những "người em gái".

Cái thuở còn thắt lưng buộc bụng chống Mỹ, ông làm Giám đốc một xí nghiệp nhỏ, gần một trăm lao động, nay đây mai đó theo luồng lạch để tháo dỡ, trục vớt những tàu thuyền bị đắm chắn dòng. Vậy nên: do đặc thù công việc của ông, mỗi bến đậu lại một bến tình. Có cuộc tình trôi đi êm ả sau một đoạn thắm thiết rồi anh đi đàng anh chị đi đàng chị. Có cuộc tình phong ba sóng gió khi hậu quả một đứa trẻ ra đời. Đứa trẻ được mang họ mẹ hoặc họ ai đấy chứ chưa bao giờ mang họ bố tôi. Cá về giỏ ai người nấy được! Chỉ có điều gặp khúc tình quá ghềnh thác phải kheo khéo thu xếp sao cho vẹn cả đôi đường. Việc to tày trời rồi thời gian cũng biến thành bùn, huống hồ cái việc cỏn con vụng trộm.

Duy nhất có một lần chuyện xảy ra dữ dội. Người đàn bà ấy tên là Toan. Chuyện gió giăng giữa bố tôi với bà Toan vốn kín bưng chẳng ma nào biết. Đã hai mươi năm trôi qua, chồng bà Toan chết, người đàn bà ấy bỗng nhớ tới bố tôi, bèn nhờ người mang đến ông một lá tình thư lời lẽ yêu thương nồng nàn, kèm theo lời nhắn ông về gả chồng cho con gái.

Lá thư oan nghiệt lọt vào tay mẹ kế tôi trước. Á à thư! Thì bà cũng thư cho biết. Chỉ trong vòng hăm bốn giờ bố tôi tối tăm mặt mũi vì những lá "tuyệt tình thư" của bà, một hai cắt đứt, chia tay. Đến nỗi bố tôi không chịu đựng nổi, ông phải la toáng lên:

- Ơ hay, chuyện từ đời bành tổ mà cũng ghen. Tôi biết người ta khi bà còn quàng khăn đỏ cơ mà.

Mẹ kế tôi kém ông gần hai chục tuổi, cái lý đơn giản ấy khiến bà ấm ức chịu thua, đành nuốt giận nguôi ngoai cho qua vụ bà Toan.

Ngày xưa, hồi mẹ kế tôi mới chỉ là cán bộ phòng kế hoạch của xí nghiệp ông, bà có điều kiện mở hẳn một chiến dịch để đánh gục các tình địch. Bà chấp tất các cô em phòng hành chính vốn giữ đặc quyền lo đời sống, lương bổng của ông. Bà đòi quyền được cùng ông đi công tác đây đó, tới bên A, bên B, làm thư ký riêng cho ông khi lên Cục, về Bộ, cho đến khi trở thành mẹ kế tôi, ghi một bàn thắng oanh liệt trên sân cỏ giữa các đấu thủ chân guốc. Còn bố tôi ông hơi hụt hẫng vì phần nào bị tính ghen quá độ của bà quản thúc.

Bà hàng xóm của bố tôi
Hình ảnh minh họa. Nguồn pinterest

Thị trường Đông Âu biến động cũng là lúc ông về hưu, làm chân Chủ nhiệm hợp tác xã thủ công mỹ nghệ, ngắc ngoải với những lô hàng thêu, mây tre đan không xuất đi đâu được. Xã viên trước đây cố thủ với HTX bởi tiêu chuẩn mười ba cân gạo, nay xoá bỏ tem phiếu, họ mặc nhiên phải bươn chải chợ búa kiếm ăn. Để tránh tan rã, ông ra sức củng cố. Ông ra sức vì còn một lẽ nữa. Cùng chung vai gánh vác HTX với ông là một cô Phó chủ nhiệm mới trên ba mươi tuổi, người đầy ú sức sống. Sớm tối họ sát cánh bên nhau chạy đây đó tìm việc làm ở khách sạn, ăn nhà hàng, y hệt khi bà mẹ kế tôi còn là cô cán bộ kế hoạch đã được hưởng. Họ lượn lờ trước mắt mẹ kế tôi khiến ngọn lửa Hoạn Thư bùng cháy thiêu đốt tâm can bà. May sao độ nóng lò nhiệt luyện ấy chỉ nung bà thành thi sĩ với những vần thơ ai oán giận hờn, với trái tim thổn thức vỡ vụn.

Mấy lần bà đã gạt nước mắt chia tay ông. Song không dứt nổi. Bởi cùng với cô Phó chủ nhiệm trẻ ông cứ lao thêm vào những khó khăn mới trong việc kinh doanh, đồng thời sức khoẻ tỷ lệ nghịch cứ tụt xuống. Chẳng mấy chốc một tai ông nghễnh ngãng nặng, một mắt mọc mộng lan ra che gần hết tròng đen. Dù ông cố gắng đến đâu để đi đứng cho có vẻ ngay ngắn đàng hoàng, di chứng tiền đình vẫn khiến ông thấy, mặt đất rung rinh bập bõm, ông vẫn phải rê chân từng bước. Ông tụt nhanh xuống nấc thang tuổi già cùng cái HTX sắp vỡ, không còn sức hấp dẫn để đến độ có người bỏ chồng bỏ con theo ông. Bà cảm nhận ra món ghen tuông trở nên lãng phí.

Bấy giờ ông ít đi. Bà bớt lo âu. Họ có nhiều thời gian chăm sóc cho nhau. Bà vào độ hồi xuân phây phây trẻ ra. Nhưng đúng lúc ông tìm thấy giá trị đích thực của tình yêu trong những lời thơ bà sáng tác, là lúc ông lặng lẽ ra đi.

Tất cả những điều dông dài nói trên không phải mấu chốt vấn đề tôi muốn nêu ra. Tóm gọn bố tôi rất đàn ông theo đúng nghĩa, có tình yêu bao la với phụ nữ. Mẹ kế tôi mang nặng trái tim thi sĩ, yêu chồng hết mức. Do yêu mới ghen, ghen ghê gớm, thậm chí cả khi ông đã mất được năm năm bà vẫn chưa nguôi vơi.

Một thi sĩ tác giả bài thơ bất hủ nói về ghen: "Khi nàng trở về với cát bụi là lúc tôi trọn vẹn có nàng". Tôi thán phục nhà thơ ấy một thời gian dài, nếu như không xảy ra sự việc sau đây.

Khi bố tôi nằm xuống, chị em tôi đã định đưa ông về quê an táng tại nghĩa trang của dòng họ. Nhưng bà trẻ tìm mọi lý lẽ để được chôn ông ở nghĩa trang thành phố. Nghĩ cho cùng, đưa về quê cũng diệu vợi tốn kém, phức tạp. Chúng tôi đành đợi sau này cải táng bàn tiếp.

Thấm thoát thoi đưa sắp đến ngày "thay áo". Mẹ kế tôi đã bí mật mua rẻo đất nhà chùa, làm sẵn hai ngôi mộ, xây bao chung quanh, một cho ông, một cho bà sau này. Quả nhiên bà lẳng lặng bốc mộ ông, để không ai biết. Khi báo cho chúng tôi thì sự đã rồi. Bà nói:

- Tôi đi xem lấy ngày, sang cát cho ông, mới hôm trước, hôm sau phải lo luôn, không kịp báo các anh các chị. Chỉ ngày đó tốt nhất. Tháng sau đã tết, còn xoay giở sao nổi. Các anh các chị làm ăn đang khấm khá, con cái khoẻ mạnh. Người ta sống vì mồ vì mả, ai sống vì bát cơm cả, không xem xét cẩn thận lỡ ân hận cả đời. Thầy địa lý đã xem kỹ đất ấy. Con cháu phát hẳn năm đời.

Còn một lý do bà không nói ra. Bà sợ đưa bố tôi về quê tất ông nằm cạnh bà già trong nghĩa trang họ. Bà ghen đấy!

"Dù có thành cát bụi. Xin nguyện vẫn bên nhau". Đó là những câu thơ bà làm khi bố tôi mất. Thôi thì cũng do bà yêu bố tôi quá, không ai nỡ giận.

Song trời già khéo bày đặt thế nào mà hai tháng sau bên trái bố tôi có người hàng xóm mới đến, một nữ nghệ sĩ cải lương đẹp như tiên. Dù bà ta chết ở tuổi bốn chín nhưng như tấm ảnh in trên bia đá trông bà chỉ chừng đôi mươi. Chao ôi, mẹ kế tôi đã không lường trước được chuyện đó.

Thoạt tiên mẹ kế tôi chăm đi chùa lắm. Trước khi lễ Phật ăn mày công đức, sau bà ra chăm chút phần mộ ông. Bao giờ bà cũng đốt hết thẻ nhang, thắp cho khắp lân bang láng giềng của ông. Bà nhớ cả tên tuổi dễ đến vài chục người quanh mộ ông. Riêng bà nữ nghệ sĩ Ái Ngân cứ nhắm mắt mẹ kế tôi cũng thấy rõ gương mặt nuột nà mày ngài mắt phượng, đôi môi mời gọi tươi tắn nũng nịu.

Cho tới một đêm bà bỗng mơ thấy bố tôi đi cùng nữ nghệ sĩ. Không những cùng nhau họ còn ngả nghiêng thắm thiết. Trong mơ bà ú ớ gào, muốn chạy tới lôi phắt ông lại, nhưng không sao làm được. Họ vẫn cười cười nói nói chẳng coi sự có mặt của bà là cái gì cả. Bà uất người tỉnh giấc. Nước mắt ướt đẫm tự bao giờ. Bà thổn thức không sao ngủ tiếp. Bà thắp một tuần nhang ngồi trước ảnh ông kể lể trách móc bố cho đến sáng.

Thật khổ, ghen với người đã chết! Mấy hôm sau bà kể lại chúng tôi mới biết. Ghen thật chứ không đùa. Hàng tháng trời bà đi dò hỏi ngọn ngành tung tích của bà Ái Ngân. Chẳng mấy lúc bà nắm chắc trong tay lý lịch người quá cố.

Bà kể với chúng tôi vanh vách giọng đầy ấm ức:

- Con nhà nòi, theo bố mẹ lên sân khấu từ sáu bảy tuổi. Đường tình duyên trắc trở. Lấy chồng và có con rất sớm. Đàn hay, hát giỏi, có tài có sắc. Đời chồng thứ hai ly dị trước khi chết hơn một năm. Thế nghĩa là làm ma không chồng... Thảo nào mới biết nhau ít bữa mà khăng khít thế... Rõ đồ sướng ca vô loài!

Bà buông một câu xanh rờn hằn học. Hiển nhiên cuộc chiến này không cân sức. Tình địch của bà mạnh thế hơn. Cái ranh giới âm dương đẩy lùi bà về một phía, che chở cho họ. Ngày đêm bà cố tính mưu bày kế, tìm xem có cách gì phá vỡ được phòng tuyến, kéo họ ra xa nhau. Sắp đến ngày giỗ. Mẹ kế tôi mộng mị liên miên. Thường bà thấy hai người cùng về, đàng hoàng sát vai kề cánh như trêu ngươi. Nỗi uất ức được đẩy tận cùng, bà quyết định mời thày cúng đến nhà yểm bùa, treo gương càn khôn bát quái, đinh ba mũi nhọn đủ cả... Nhưng bà chẳng làm gì nổi họ. Dăm ba hôm họ lại nắm tay nhau về, thậm chí ngang nhiên. Bà điên lên vì bất lực. cùng bàn bạc chuyện nhà cửa, con cái.

Bà uống trà đặc, để đèn cả đêm. Rốt cục mẹ kế tôi sợ đêm tối, sợ giấc ngủ. Người bà gày rạc trông thấy.

Rồi hàng xóm nghe tiếng chuông mõ ran ran sớm tối. Mẹ kế tôi đem đầu quy y tại gia, cầu nguyện đức Quan Thế Âm Bồ Tát cho bà sớm về với tổ tiên. Sống gửi thác về, xin Ngài cứu khổ cứu nạn chúng sinh! Mẹ kế tôi hẳn không thấy sự lạnh lẽo của nấm mồ nữa. Bà biết rằng ở nơi ấy bà cần phải sớm có mặt.

Văn nghệ Trẻ, số 20/1999
Khai mạc chuỗi sự kiện nghệ thuật “Her”

Khai mạc chuỗi sự kiện nghệ thuật “Her”

Baovannghe.vn - Sáng 10/5, tại Trung tâm Nghệ thuật Aqua Art (Hà Nội), đã khai mạc triển lãm nghệ thuật Her. Sự kiện mở ra không gian sáng tạo với những hình ảnh và cảm thức về người phụ nữ đương đại.
Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI

Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI

Baovannghe.vn - Sáng 12/5, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 đã chính thức khai mạc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội. Báo Văn nghệ điện tử trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
“Hẹn ước mùa sau” sự Độc và Lạ của Trịnh Thắng

“Hẹn ước mùa sau” sự Độc và Lạ của Trịnh Thắng

Baovannghe.vn - Mới đây, tại Nhà Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam, 16 Ngô Quyền, Hà Nội, hoạ sĩ Trịnh Thắng đã cho ra mắt công chúng triển lãm Hẹn ước mùa sau.
Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh tiếp xúc cử tri

Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh tiếp xúc cử tri

Baovannghe.vn - Ngày 11/5, Tổ đại biểu Quốc hội đơn vị số 6 thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM đã tiếp xúc cử tri tại phường Phú Nhuận sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Tham dự buổi tiếp xúc có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cùng các đại biểu Quốc hội thuộc đơn vị bầu cử số 6.
Bộ VHTT&DL: Thành lập đoàn kiểm tra, xử lý vi phạm bản quyền

Bộ VHTT&DL: Thành lập đoàn kiểm tra, xử lý vi phạm bản quyền

Baovannghe.vn - Bộ VHTT&DL vừa ban hành Kế hoạch về việc Triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.