Ra đời từ năm 1969, Booker Prize được xem là giải thưởng danh giá nhất dành cho tiểu thuyết viết bằng tiếng Anh, công bố tại Vương quốc Anh hoặc Ireland. Trải qua hơn nửa thế kỷ, Booker không chỉ tôn vinh những tác phẩm kinh điển mới mà còn mở rộng ảnh hưởng, định hình diện mạo văn học toàn cầu. Những tên tuổi từng được vinh danh như J.M. Coetzee, Salman Rushdie, Margaret Atwood, Hilary Mantel đã trở thành chuẩn mực cho văn học hiện đại.

Danh sách rút gọn Giải thưởng Booker năm 2025. Ảnh: Yuki Sugiura/Booker 2025.

Khi công bố danh sách rút gọn, nhà văn Ireland Roddy Doyle, Chủ tịch Hội đồng giám khảo Booker 2025, nhấn mạnh: “Sáu cuốn sách có hai điểm chung lớn. Các tác giả đều làm chủ hoàn toàn kho ngôn ngữ riêng của mình, nhịp điệu riêng, chuyên môn riêng; mỗi người đã viết nên một tiểu thuyết mà không ai khác có thể viết được. Và tất cả, theo sáu cách khác nhau đầy mới mẻ, đều khám phá câu chuyện của cá nhân khi cố gắng sống cùng – yêu thương, tìm kiếm sự chú ý từ, đối phó với, thấu hiểu, né tránh, dung nạp hay thoát khỏi – những người khác. Nói cách khác, tất cả đều được viết xuất sắc và tất cả đều mang tính nhân bản rực rỡ.”

Cùng với Doyle, ban giám khảo năm nay còn có Ayọ̀bámi Adébáyọ̀, Sarah Jessica Parker, Chris Power và Kiley Reid. Họ đã chọn ra sáu tác phẩm từ 153 tiểu thuyết dự thi, xuất bản tại Anh và Ireland trong khoảng 1/10/2024 - 30/9/2025.

Danh sách rút gọn Giải thưởng Booker năm 2025. Ảnh: Yuki Sugiura/Booker 2025.

• Kiran Desai trở lại sau gần 20 năm với The Loneliness of Sonia and Sunny – một tiểu thuyết sử thi gần 700 trang, kể về đôi nhân vật Ấn Độ lưu lạc khắp thế giới trước khi tìm lại nhau. Nếu chiến thắng, Desai sẽ trở thành tác giả thứ năm trong lịch sử Booker giành giải hai lần, nối bước Margaret Atwood, Peter Carey, J.M. Coetzee và Hilary Mantel.

• David Szalay với Flesh dựng nên hành trình từ nghèo khó đến giàu sang của một người đàn ông Đông Âu, lột tả sự thụ động và trống rỗng trong cuộc mưu sinh.

• Andrew Miller, cây bút từng nổi tiếng với Oxygen (lọt rút gọn 2001), trở lại với The Land in Winter, khắc họa sự nguội lạnh trong tình yêu của hai cặp vợ chồng ở nông thôn nước Anh hậu chiến.

• Ben Markovits tiếp tục mạch viết về khủng hoảng tuổi trung niên trong The Rest of Our Lives, lần này qua một chuyến đi xuyên Mỹ từ Cape Cod đến California.

• Susan Choi với Flashlight kể lại bi kịch một gia đình Hàn kiều ở Nhật và Mỹ sau sự biến mất bí ẩn của người chồng, mở rộng từ truyện ngắn từng đăng trên The New Yorker.

• Katie Kitamura trong Audition lại mang đến một tiểu thuyết mang màu sắc kịch nghệ: cuộc sống của nữ diễn viên thành đạt bị đảo lộn bởi một chàng trai trẻ bí ẩn.

Tiểu thuyết The Solitude of Sonia and Sunny của Kiran Desai. Ảnh: Yuki Sugiura/Booker 2025.

Không có tác giả mới ra mắt, danh sách rút gọn 2025 tập trung vào những cây bút dày dạn kinh nghiệm. Sáu tác giả đã xuất bản tổng cộng 41 tiểu thuyết, và mỗi người đều có đời sống sáng tạo đa dạng ngoài văn chương: từ diễn viên múa ba lê, cầu thủ bóng rổ, cho đến nhà báo, nhạc công hay võ sĩ aikido.

Các tác phẩm lần này đều xoáy sâu vào những mối quan hệ gia đình, hôn nhân và bản sắc cá nhân, đặc biệt nhấn mạnh trải nghiệm di cư, sự cô đơn và việc tìm kiếm căn tính trong thế giới toàn cầu hóa.

Danh sách rút gọn Booker 2025 khẳng định một điều: tiểu thuyết vẫn là thể loại có khả năng soi chiếu sâu sắc nhất những vết nứt của đời sống đương đại. Trong đó, sự trở lại của Kiran Desai vừa mang tính biểu tượng, vừa đặt ra câu hỏi lớn: liệu bà có thể viết tiếp lịch sử Booker bằng một chiến thắng thứ hai?

Ngày 10/11 tới, câu trả lời sẽ được công bố tại London, nhưng ngay lúc này, Booker 2025 đã cho thấy văn học Anh ngữ vẫn đang ở thời kỳ sung sức, vừa đa dạng, vừa nhân bản.