Max Porter, Chủ tịch hội đồng giám khảo Giải thưởng Booker Quốc tế 2025, chia sẻ: “Heart Lamp là một cái gì đó thực sự mới mẻ đối với độc giả tiếng Anh. Một bản dịch cấp tiến làm xáo trộn ngôn ngữ, tạo ra những kết cấu mới trong nhiều loại tiếng Anh. Nó thách thức và mở rộng sự hiểu biết của chúng ta về bản dịch."

Porter cũng cho biết thêm rằng Heart Lamp ghi lại những câu chuyện "về cuộc sống của phụ nữ, quyền sinh sản, đức tin, đẳng cấp, quyền lực và áp bức", với phong phú về chính trị xã hội phi thường của các ngôn ngữ và phương ngữ khác. “Đây là cuốn sách mà các giám khảo thực sự yêu thích, ngay từ lần đọc đầu tiên. Thật vui khi được lắng nghe sự đánh giá ngày càng tăng về những câu chuyện này từ nhiều góc nhìn khác nhau của ban giám khảo. Chúng tôi rất vui mừng được chia sẻ tác phẩm đoạt giải Booker quốc tế 2025 đầy thú vị và kịp thời này với độc giả trên toàn thế giới.”

Max Porter, Chủ tịch ban giám khảo, cùng những người chiến thắng Giải thưởng Booker quốc tế năm 2025 là Banu Mushtaq và Deepa Bhasthi tại buổi lễ ở London. Ảnh: David Parry.

Heart Lamp là tuyển tập 12 câu chuyện ngắn của Banu Mushtaq, ghi lại cuộc sống của phụ nữ và trẻ em gái trong các cộng đồng gia trưởng ở miền Nam Ấn Độ. Tác phẩm được sáng tác trong khoảng thời gian từ năm 1990 đến 2023, và lần đầu tiên được xuất bản bằng tiếng Kannada. Những câu chuyện của Mushtaq miêu tả sự đấu tranh và khổ đau của những người phụ nữ, những nạn nhân của sự áp bức về đẳng cấp, tôn giáo và giới tính. Văn phong của bà vừa dí dỏm, vừa sống động, vừa cảm động nhưng cũng không thiếu sự chua chát, xây dựng nên những cung bậc cảm xúc khó quên từ các nhân vật của bà – từ những đứa trẻ tinh nghịch đến những bà mẹ sống sót qua nỗi đau.

Banu Mushtaq là một nhà văn, nhà hoạt động vì quyền phụ nữ và luật sư tại Karnataka, miền Nam Ấn Độ. Bà bắt đầu viết trong các nhóm văn học phản kháng tiến bộ và đã trở thành một tiếng nói quan trọng trong nền văn học Kannada tiến bộ. Mushtaq là tác giả của sáu tập truyện ngắn, một tiểu thuyết, và nhiều tác phẩm tiểu luận. Heart Lamp là tác phẩm đầu tiên của bà được dịch sang tiếng Anh, giúp bà trở thành nhà văn Ấn Độ thứ hai giành Giải thưởng Booker Quốc tế, sau Geetanjali Shree vào năm 2022.

Deepa Bhasthi, biên dịch viên, là một nhà văn và dịch giả văn học nổi bật ở miền Nam Ấn Độ. Bà đã giành giải thưởng PEN Translates của English PEN cho bản dịch của Heart Lamp. Deepa chia sẻ rằng quá trình dịch thuật đối với bà là một công việc bản năng và bà đã tự do lựa chọn các câu chuyện mà bà muốn làm việc, điều này không chỉ giúp bà thể hiện giọng văn bản dịch một cách tự nhiên mà còn mang đến cho độc giả tiếng Anh một cái nhìn chân thực hơn về các nhân vật và bối cảnh trong tác phẩm.

Tác giả và dịch giả của Heart Lamp , Banu Mushtaq và Deepa Bhasthi tại danh sách rút gọn Giải thưởng Booker quốc tế của Trung tâm Southbank năm 2025. Ảnh: David Parry.

Ban giám khảo Giải thưởng Booker Quốc tế 2025 ca ngợi Heart Lamp vì “cách kể chuyện chắc chắn, các nhân vật khó quên, lời thoại sống động” và sự sâu sắc về mặt cảm xúc, đạo đức và chính trị xã hội. “Những câu chuyện này chứa đựng chủ nghĩa nữ quyền mà Mushtaq được biết đến. Và chúng chứa đựng những câu chuyện phi thường về hệ thống gia trưởng và sự phản kháng,” Max Porter nói.

Các nhà phê bình, như Lucy Popescu từ Financial Times, cũng dành lời khen ngợi cho bà Mushtaq, nhận định rằng tác phẩm của bà "đánh lừa sự đơn giản" trong khi vẫn "căng thẳng âm ỉ dưới bề mặt", mang lại một trải nghiệm đọc sâu sắc.

Tác giả Banu Mushtaq cho biết: "Những câu chuyện của tôi là về phụ nữ – tôn giáo, xã hội và chính trị đòi hỏi họ phải tuân theo một cách vô điều kiện, và khi làm như vậy, gây ra sự tàn ác vô nhân đạo cho họ." Tác phẩm được viết từ chính những trải nghiệm mà bà đã chứng kiến và trải qua, phản ánh rõ nét sự đau khổ và khát vọng tìm kiếm sự tự do của phụ nữ trong các cộng đồng đó.

Deepa Bhasthi, dịch giả, nói về quá trình dịch thuật: "Dịch thuật là một hoạt động bản năng. Tôi đã đọc tất cả các tác phẩm của Banu trước khi thu hẹp lại thành những câu chuyện trong Heart Lamp."

Heart Lamp đã giành giải thưởng Booker quốc tế năm 2025, không chỉ là chiến thắng cho một tác phẩm dịch, mà còn là một minh chứng cho sự quan trọng của việc truyền tải văn hóa và ngôn ngữ qua biên dịch, mang đến một góc nhìn sắc nét và sâu sắc về cuộc sống của những người phụ nữ bị xã hội và hệ thống gia trưởng áp bức.

Với giải thưởng trị giá 50.000 bảng Anh, được chia đều cho tác giả Banu Mushtaq và dịch giả Deepa Bhasthi, Heart Lamp mở ra một chương mới trong hành trình văn học quốc tế, đặc biệt trong việc đưa tiếng Kannada đến gần hơn với độc giả toàn cầu.