Trong bối cảnh hậu quả nặng nề của nạn đói, nạn mù chữ và sự đe dọa tái xâm lược từ thực dân Pháp, Hà Nội trở thành tâm điểm của một cuộc đối đầu mang tính quyết định vận mệnh dân tộc.

Những thước phim về Hà Nội mùa Đông năm 1946 được đặt trong mạch kể chặt chẽ, cho thấy rõ tính chất sinh tử của từng quyết sách, từng hành động, khi lịch sử không cho phép sai lầm.

Hình ảnh trong phim tài liệu “Lời thề quyết tử”. Ảnh: ĐAQĐ

Bộ phim tái hiện sinh động sự lựa chọn đầy bản lĩnh của Chính phủ non trẻ: kiên trì hòa hoãn để kéo dài thời gian, chuẩn bị lực lượng, cho đến khi không còn con đường nào khác ngoài Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh - một văn kiện mang tầm vóc lịch sử, kết tinh trí tuệ và ý chí của cả dân tộc.

Trong mạch dẫn ấy, khẩu hiệu “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” hiện lên không như một tuyên ngôn cảm tính, mà như một cam kết chính trị - đạo đức - văn hóa, được cả dân tộc cùng ký tên bằng sinh mệnh của mình.

Bộ phim dành dung lượng xứng đáng để khắc họa hình ảnh đội ngũ văn nghệ sĩ - trí thức đã rời bỏ đời sống riêng để dấn thân vào cuộc kháng chiến.

Những tên tuổi như: Nam Cao, Kim Lân, Quang Dũng, Nguyễn Đình Thi xuất hiện không nhằm tôn vinh cá nhân, mà để làm nổi bật một thế hệ đã coi sáng tạo nghệ thuật là một hình thức chiến đấu.

Các quan niệm nghệ thuật được trích dẫn trong phim cho thấy sự chuyển biến sâu sắc của tư duy sáng tác, khi hiện thực cách mạng trở thành nguồn mạch nuôi dưỡng văn chương, nghệ thuật.

Đặc biệt xúc động là câu chuyện về sự ra đời của điện ảnh cách mạng tại chiến khu Đồng Tháp Mười, với những điều kiện sản xuất thô sơ đến khó tin.

Vượt ra ngoài khuôn khổ một tác phẩm tái hiện lịch sử, Lời thề quyết tử đặt ra câu hỏi có tính thời sự: Điều gì làm nên sức bền của một dân tộc trong những thời khắc cam go nhất?

Câu trả lời được bộ phim gợi mở bằng chính mạch kể của mình, đó là sự kết hợp giữa ý chí độc lập, nền tảng văn hóa và tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với cộng đồng.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, bộ phim như một lời nhắc giữ trọn “lời thề quyết tử” hôm nay không chỉ gắn với bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, mà còn là bảo vệ bản sắc văn hóa, nền tảng tinh thần và các giá trị cốt lõi của xã hội.