Tuy vậy trong các năm qua, đa số lực lượng trong ngành âm nhạc đều theo mô hình tự phát, tự học hoặc học hỏi, rèn luyện lẫn nhau. Với các cơ sở đào tạo bậc cao đẳng, đại học chính quy, chương trình giảng dạy đa số thiên về cơ bản, nền móng. Do đó để tiếp cận nhanh với ngành giải trí thay đổi từng ngày, việc có các mô hình đào tạo mới hơn, thức thời hơn là rất cần thiết.

Lướt qua thị trường, có thể thấy số lượng nghệ sĩ trẻ hiện đang hoạt động hiện nay không có quá nhiều cái tên xuất phát từ môi trường chuyên nghiệp. Đa số họ là người trẻ, tận dụng sự rộng mở của mạng Internet mà đã tự học hoặc có điều kiện kết nối với nhau, cùng nhau phát triển. Đơn cử tại chương trình thu hút sự chú ý của đông đảo khán giả trong năm vừa qua là Anh trai say hi, những tên tuổi nổi bật như HIEUTHUHAI (Trần Minh Hiếu), Pháp Kiều (Nguyễn Thiện Pháp), Quang Hùng Master D (Lê Quang Hùng)... đều không theo học các chuyên ngành âm nhạc. Trong đó HIEUTHUHAI theo học kinh tế, bởi thích Rap nên anh đã tìm tòi, học hỏi, từ đó dự thi King of Rap và bắt đầu bước chân vào làng nhạc. Pháp Kiều cũng tương tự khi anh theo dõi 2 mùa Rap Việt trước đó và thấy yêu thích thể loại này mà tìm tòi, ghi danh vào mùa 3 và có thành công...

Điều này cũng mở rộng sang lứa nghệ sĩ đang lên, những người hoạt động theo mô hình “indie” tự sáng tác và biểu diễn, tự sản xuất hoặc thậm chí bao quát cả tự phân phối, khi nhiều nền tảng streaming và mạng xã hội phát triển, khiến họ không cần phải thuộc về một công ty quản lý hay có hãng đĩa để ra mắt sản phẩm... Mặc dù vậy không thể phủ nhận nếu được đào tạo, học hỏi từ những người có chuyên môn và hiểu rõ thị trường, thì cộng với sự sáng tạo, những nghệ sĩ trẻ có tiềm năng sẽ có nhiều cơ hội hơn trong việc phát triển con đường sự nghiệp lâu dài. Nhận thấy điều đó, trong các năm qua, nhiều hãng đĩa, đơn vị và người trong nghề đã tổ chức nhiều chương trình giảng dạy, từ đó bước đầu hành trình ươm mầm tài năng.

Tại Việt Nam, từ những gương mặt thành công trong các lĩnh vực sáng tác, sản xuất, S•HUBE Label đã liên tục tổ chức các workshop đào tạo âm nhạc ở nhiều vị trí trong thời gian qua. Theo đó, đây là thương hiệu đã “nhào nặn” nên những sản phẩm nổi tiếng như album Ái (Tlinh), Anh bờ vai (Vương Bình), Đại minh tinh (Văn Mai Hương)... Góp mặt tại đây cũng là những cái tên đình đám, như các producer (nhà sản xuất) 2pillz (Phạm Phú Nguyên), Wokeup (Nguyễn Hoàng Phúc)... đứng sau các bản hit triệu view, bên cạnh những nhạc sĩ/ nhà sản xuất vốn đã có chỗ đứng trên thị trường như Hứa Kim Tuyền, Kai Đinh (Đinh Lê Hoàng Vỹ), TDK (Trần Dũng Khánh)... và các kỹ sư âm thanh hàng đầu như Minh Đạt Nguyễn, Minh Maximum (Huỳnh Minh). Mới đây, S•HUBE Label đã tổ chức thành công chuỗi workshop âm nhạc thuộc dự án The Sundaze Studio với nhiều chủ đề hấp dẫn dành cho cộng đồng yêu thích sáng tạo và đam mê sản xuất âm nhạc, từ đó tạo cơ hội để các bạn trẻ có thể kết nối, học hỏi và cùng nhau phát triển trong môi trường âm nhạc chuyên nghiệp.

Nghệ sĩ An Trần (ngoài cùng bên trái) chia sẻ được học sản xuất từ Symbolyc One - nhà sản xuất của Kanye, Beyoncé, Eryka Badu, 50 Cents... khi theo học tại Berklee. Ảnh NSCC

Trong chuỗi workshop này, các bạn trẻ được học về kỹ thuật viết lời hát, giai điệu theo định hướng thị trường cũng như cách khai thác cảm xúc, phát triển ý tưởng. Bên cạnh đó, trong các lớp về Songwriting (viết nhạc), người học còn được học cách làm sao để kết hợp hiệu quả với nhà sản xuất và đội ngũ, xử lý vấn đề bản quyền. Trong khi ở các lớp Arranging (phối khí), những kiến thức tổng quan về hòa âm, cách lên ý tưởng, làm việc với nhạc sĩ, ca sĩ, kỹ sư âm thanh... sẽ được mang ra thảo luận. Ở lớp Mix & Mastering (hậu kỳ), các nhà sáng tạo trẻ sẽ được chỉ dẫn hình thành tư duy tiếp cận và xử lý từ demo đến sản phẩm hoàn chỉnh... Có thể thấy nếu tham gia đầy đủ các quá trình, một nghệ sĩ hoàn toàn có thể đảm nhận và biết qua hầu hết các khâu trong ngành công nghiệp âm nhạc, giúp họ chủ động hơn với sáng tạo của mình và không bị bị động quá lâu với các khâu khác.

Bên cạnh S•HUBE Label, DTAP - nhóm nhà sản xuất đứng sau thành công của Phương Mỹ Chi, Hoàng Thùy Linh... cũng có những lớp riêng cho các tài năng của công ty chủ quản. Phương Mỹ Chi cho biết đa số ca khúc trong album Vũ trụ cò bay đều do cô sáng tác cùng các thành viên DTAP sau khi tham gia lớp học này. Nữ ca sĩ gen Z tiết lộ ban đầu mình có thử viết ca khúc nhưng không dám cho ai nghe, tuy vậy sau khi được đào tạo bài bản, cô đã chỉnh sửa và cho ra mắt Bóng phù hoa - bản hit lớn của mình.

Tiên phong nhất trong quá trình này phải kể đến ca - nhạc sĩ Thanh Bùi cùng Soul Academy. Từ một gương mặt ca sĩ - nhạc sĩ nổi tiếng, lọt vào vòng chung kết Australian Idol, nhưng Thanh Bùi đã chọn lùi lại sân khấu, đầu tư nghiêm túc vào mảng giáo dục âm nhạc. Thông qua chương trình giáo dục âm nhạc, anh mong muốn góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của âm nhạc trong cuộc sống, đem các bộ kỹ năng đạt chuẩn quốc tế vào nền công nghiệp âm nhạc của Việt Nam và sử dụng sức mạnh của âm nhạc để tăng cường khả năng sáng tạo cho trẻ nhỏ. Đây có thể nói là mô hình đào tạo từ sớm, góp phần ươm mầm tài năng Việt. Trước đó Bích Ngọc (nghệ danh J.ADE) - á quân Vietnam Idol 2016 cũng được Thanh Bùi mời về trường, và trong album CONTINUUM đầu tay, cô đã đảm nhận nhiều vị trí, từ sáng tác, chơi nhạc cụ, thu âm đến góp phần sản xuất... Nữ ca sĩ cho biết: “Sau khi bước ra từ Vietnam Idol, tôi như một tờ giấy trắng, không biết nhạc lý, không biết sáng tác, cũng không đủ tiền để đặt các nhạc sĩ viết bài. Nhưng nhờ quãng thời gian đào tạo tại Soul Academy mà tôi đã học piano, nhạc lý, giọng hát, được chỉ dạy sáng tác và sản xuất nữa. Đến nay càng ngày tôi càng yêu khoảnh khắc tự viết bài, hạnh phúc vô cùng”.

Mới đây nhất, Trường Âm nhạc Berklee danh tiếng của Mỹ cũng mở rộng tuyển sinh ở Việt Nam. Đây là một trong những cơ sở đào tạo về âm nhạc nổi tiếng nhất thế giới, thu hút nhiều du học sinh từ khắp nơi trên thế giới. Ở nước ta, các nghệ sĩ như Trần Mạnh Tuấn, Đức Trí đã theo học tại đây, trong khi các ca sĩ Lam Trường, Thu Minh, Đoan Trang cũng đến để học khóa mùa hè cho người chuyên nghiệp, không có nhiều thời gian. Đáng lưu ý, với những học viên có tiềm năng, nhà trường có thể hỗ trợ học bổng mức tài trợ trung bình từ 20.000 đến 85.000 USD/năm, thay đổi tùy theo thành tích. Gần nhất, Anna Trương - con gái nhạc sĩ Anh Quân, đã tốt nghiệp tại đây, sau đó góp mặt trong các dự án điện ảnh của Hollywood, hợp tác với Taylor Swift. An Trần (nghệ danh antrasax) - ái nữ của nghệ sĩ saxophone Trần Mạnh Tuấn cũng trở thành đại sứ cho trường và là người Việt trẻ nhất giành được học bổng toàn phần. Cô chia sẻ những năm qua mình đã tích cực quảng bá cơ hội học tại đây cho các tài năng Việt bởi nhận thấy khi được học tập chuyên sâu về âm nhạc, họ sẽ có những nhận thức mới, những góc nhìn sáng tạo và rộng mở hơn trong hành trình làm nghề.

“Cánh cửa” học tập bài bản, chuyên sâu về âm nhạc đang khá rộng mở ở nước ta, với các đơn vị trong nước cũng như sự hiện diện của các tổ chức nước ngoài. Nếu trước đây các nghệ sĩ Việt phải đến Singapore, Hongkong... dự tuyển, thì nay, các nghệ sĩ trẻ có thể thử sức ở chính các môi trường trong nước, được đào tạo bài bản chuyên nghiệp, góp phần xây dựng đội ngũ có chất lượng cho nền công nghiệp giải trí.