Diễn ra từ ngày 6 đến 15/10 tại Trung tâm Điện ảnh Busan (Hàn Quốc), năm nay chương trình quy tụ hơn 300 tác phẩm đến từ 59 quốc gia, với nhiều buổi công chiếu quốc tế và thế giới đầu tiên. Đặc biệt, lần tổ chức này không chỉ đánh dấu thập kỷ thứ tư hoạt động, mà còn là một cột mốc quan trọng, khi LHP Busan vừa được Liên đoàn Hiệp hội các Nhà sản xuất phim quốc tế nâng lên là sự kiện “hạng A”, đồng cấp với những “thương hiệu” lâu đời vang danh thế giới như LHP Cannes, Berlin, Venice, Locarno và San Sebastian.

Không dừng ở đó, theo quy chế mới của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ, tác phẩm chiến thắng hạng mục tranh giải Busan Award - Best Film (hay Phim hay nhất) tại BIFF năm nay cũng sẽ được đặc cách vào vòng đề cử sơ khảo hạng mục Phim quốc tế xuất sắc nhất của giải Oscar lần thứ 99, tổ chức vào năm 2027 mà không cần phải đại diện cho một quốc gia nhất định như trước đây. Đáng nói đây là “vinh dự” chỉ 6 LHP lớn nhất có được, gồm Cannes, Berlin, Venice cũng như Toronto, Sundance và Busan. Điều này cho thấy vị thế đặc biệt, không ngừng khẳng định bản thân của những tiếng nói đến từ châu Á trên trường quốc tế. Điện ảnh Việt cũng là một mảnh ghép cấu thành, do đó cũng có nhiều cơ hội tỏa sáng và được quan tâm, chú ý hơn nữa.

Năm nay nước ta lần đầu tiên có đại diện ngồi ghế giám khảo để chọn ra phim xuất sắc nhất trong hạng mục tranh giải gồm 13 tác phẩm có nhãn quan độc đáo, đến từ khắp châu Á. Cụ thể, nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc sẽ là một trong 6 thành viên do đạo diễn Trung Quốc Trương Nghệ Mưu dẫn đầu, từ đó chọn ra các tác phẩm nổi bật. Trước đó vào năm 2023, chị từng giữ vị trí tương tự tại LHP quốc tế Tokyo. Với điện ảnh Việt, Trần Thị Bích Ngọc không phải cái tên xa lạ khi là người đứng sau những tác phẩm điện ảnh độc lập, gây được chú ý trên trường quốc tế như Tro tàn rực rỡ (Bùi Thạc Chuyên), Mưa trên cánh bướm (Dương Diệu Linh), Cu li không bao giờ khóc (Phạm Ngọc Lân), Cha và con và... (Phan Đăng Di)…

Không quá khó thấy trước khi được “phát hiện” và ghi nhận bởi các LHP quốc tế, chị là tên tuổi gắn liền với các đạo diễn trẻ, tài năng, có dấu ấn riêng, vì vậy hành trình “cầm cân nảy mực” tại BIFF không chỉ phù hợp mà còn là sự ghi nhận vô cùng xứng đáng. Trong những năm qua, chị cũng tích cực hỗ trợ các tài năng trẻ tại LHP châu Á - Đà Nẵng với các chương trình như Project Market và Talent Project. Ngồi cùng ghế giám khảo năm nay ngoài Trương Nghệ Mưu là tên tuổi nổi bật khác của châu Á, có thể kể đến các đạo diễn Ishikawa Kei (Nhật Bản, phim Cảnh đồi mờ xám), Bi Gan (Trung Quốc, Thời đại cuồng dã), July Jung (Hàn Quốc, có 3 phim tham gia Cannes) và hai diễn viên Samal Yeslyamova (Kazakhstan, Nữ diễn viên xuất sắc nhất tại LHP Cannes 2018), Choi Hee Seo (Hàn Quốc).

Bên cạnh việc tìm ra tác phẩm hay nhất ở hạng mục tranh giải, BIFF cũng là “không gian” để các tên tuổi giới thiệu tác phẩm mới nhất của mình. Với Việt Nam, năm nay ghi nhận sự trở lại của ba gương mặt gạo cội, từng xuất hiện tại đây cũng như ghi được dấu ấn trên trường quốc tế. Đầu tiên, sau LHP Toronto, đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình sẽ tái xuất BIFF với Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh ở hạng mục A Window on Asian Cinema gồm những tác phẩm phản ánh sự đa dạng trong phong cách, khuynh hướng và tiếng nói của điện ảnh Á châu đương đại. Hơn một thập kỷ trước, anh từng góp mặt tại đây với Cánh đồng bất tận ở hạng mục khám phá New Currents, do đó có thể xem đây là một bước tiến quan trọng. Với việc hiện diện liên tục tại các LHP lớn, tác phẩm đại diện Việt Nam tranh cử Phim nước ngoài xuất sắc nhất tại Oscar năm nay cho thấy một ngoại lệ thú vị, khi thuộc số ít bộ phim gây được tiếng vang bên ngoài đất nước.

Một tên tuổi khác cũng sẽ tái ngộ “cái nôi” BIFF là Hàm Trần với phim Sợi chỉ đỏ sau thành công đặc biệt của Tử chiến trên không, góp mặt tại hạng mục Midnight Passion giới thiệu những bộ phim kinh dị, giật gân đặc sắc. Theo đó đây là dự án đã được công bố trước đây, có sự tham gia của Kiều Chinh, Quang Tuấn, Lê Bê La… được thực hiện sau TV series Tiệm ăn của quỷ gây được chú ý trên nền tảng Netflix. Theo giới thiệu, đây là dự án khai thác những câu chuyện dân gian Á Đông có màu sắc đen tối, tập trung vào mối quan hệ giữa người sống, người chết, giữa dương gian, cõi âm và những điều huyền bí… Về thể loại, phim khai thác các màu sắc như tâm lý, kinh dị, ám ảnh thân thể (body horror)... Với bước tiến này, Hàm Trần cho thấy khả năng sáng tạo đa dạng ở nhiều thể loại sau màn ra mắt đầu tay tại đây gần 20 năm trước.

Khép lại “bộ ba” những gương mặt nổi bật cũng phải kể đến Nguyễn Hoàng Điệp với phim 1982 trở lại sau một thập kỷ vắng bóng từ Đập cánh giữa không trung được chú ý tại LHP Venice. Năm nay chị sẽ góp mặt tại hạng mục Vision - Asia giới thiệu những tác phẩm độc lập nổi bật đến từ khắp châu Á. Từng có buổi giới thiệu tại Việt Nam, đây là tác phẩm mang tính bán tự truyện của nữ đạo diễn, xoay quanh một người phụ nữ phải đối mặt với những bi kịch lớn nhất cuộc đời và đam mê không ngừng vẫy gọi. Bên cạnh sự góp mặt của những nữ diễn viên nổi bật như NSƯT Chiều Xuân, Thùy Anh… vai chính lần này sẽ do Đỗ Thị Hải Yến đảm nhận, người cũng đồng thời là nhà sản xuất cho bộ phim này.

Theo chia sẻ từ nữ đạo diễn, 1982 ra đời cũng chính nhờ sự khích lệ của nữ diễn viên thân thiết sau một thời gian cảm thấy mất động lực sáng tạo. Với một vai diễn đòi hỏi nội lực để truyền tải nội tâm phức tạp, diễn viên Người Mỹ trầm lặng là lựa chọn hàng đầu, bên cạnh mối thâm tình cũng như sự gắn bó đặc biệt với dự án. Đây cũng là lần trở lại thứ ba của Đỗ Thị Hải Yến trong hai năm vừa qua, sau Quán Kỳ Nam (Leon Lê) và Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh (Nguyễn Phan Quang Bình), tiếp tục đưa cô trở thành một trong những tên tuổi thành công quốc tế bậc nhất của điện ảnh Việt từ Vũ khúc con cò, Chuyện của Pao… cho đến gần đây.

Bên cạnh các tên tuổi lớn, một gương mặt trẻ nổi bật cũng xuất hiện ở hạng mục Wide Angle: Documentary Showcase giới thiệu những tác phẩm tài liệu xuất sắc, sở hữu nhãn quan độc đáo là Nông Nhật Quang. Theo đó sau thành công tại LHP Visions du Réel (Thụy Sĩ) với giải Đặc biệt của ban giám khảo hạng mục Burning Lights và xuất hiện tại LHP Hot Docs (Canada), LHP Sydney (Australia), sắp tới là LHP Camden (Mỹ), Baby Jackfruit, Baby Guava (Em bé đồng bóng, em bé ngạo nghễ và em bé đau lòng) sẽ một lần nữa góp mặt tại BIFF. Được đánh giá là thành công lớn tiếp theo của phim tài liệu Việt sau thành tích lọt Top 15 tại Oscar 2023 của Hà Lệ Diễm với Những đứa trẻ trong sương, tác phẩm thông qua những trang nhật ký, ảnh chụp, ghi âm điện thoại và các thước phim đã nhìn lại quá khứ của một gia đình, khám phá tình mẫu tử và khả năng hàn gắn giữa các thế hệ.

Từ những điều trên có thể thấy rằng tại BIFF 2026, điện ảnh Việt Nam đã cho thấy sự phong phú về mặt thể loại, khi phim huyền sử, kinh dị cũng như độc lập, tài liệu cùng nhau góp mặt. Không dừng ở đó, thế hệ trẻ cũng nối liền những gương mặt đương đại nổi bật, cho thấy sự kế thừa, không ngừng phát triển. Đây có thể nói là một dấu ấn đặc biệt tại một sự kiện đang được ghi nhận ngày càng tích cực hơn, hứa hẹn mở ra những cơ hội và gặp gỡ mới cho môn nghệ thuật thứ bảy.

Bốn bộ phim Việt sẽ xuất hiện tại LHP Busan năm nay. Nguồn: TGCC