Thị trường xuất bản gi nhận, những cuốn sách cuối cùng "Nỗi buồn chiến tranh" đã được bán hết. Độc giả muốn sở hữu sách phải chờ tới lần tái bản thứ 32. Tuy nhiên, thực tế gi nhận, cùng với Nỗi buồn chiến tranh các cuốn sách khác cũng đang nóng lên như: Mình và họ (Nguyễn Bình Phương), Mảnh đất lắm người nhiều ma (Nguyễn Khắc Trường), Cánh đồng bất tận (Nguyễn Ngọc Tư), Mẫu Thượng Ngàn (Nguyễn Xuân Khánh), Mùa lá rụng trong vườn (Ma Văn Kháng), Thời xa vắng (Lê Lựu)… dự báo đem lại những khoản doanh thu không nhỏ cho các đơn vị xuất bản và công ty phát hành sách.

Hai cuốn sách đang tạo cơn sốt trên thị trường xuất bản

Trong một diễn biến gần đây, Bình Books là đơn vị được xem là đã thành công khi đã dự đoán hiện tượng cháy hàng Mưa đỏ từ rất sớm.

Ban đầu, lượng in tái bản được dự đoán chỉ khoảng 3.000 bản. Tuy nhiên, sau khi phim khởi chiếu và tạo thành “cơn sốt”, số lượng phải nâng lên 10.000 bản rồi nhanh chóng tiến tới 30.000 bản và nhiều hơn thế nữa, vượt xa mọi ước tính ban đầu. “Sốt sách ăn theo giải thưởng” – không còn là điều lạ, nhưng đằng sau nó là cả một câu chuyện về tâm lý tiêu dùng văn hóa, chiến lược của thị trường xuất bản và những tín hiệu quan trọng trong hệ sinh thái văn chương Việt Nam.

Nói đến đời sống VH- NT, giờ người ta nhắc nhiều đến Hiệu ứng thẩm quyền (authority effect) đóng vai trò lớn, bởi độc giả đại chúng – vốn không phải lúc nào cũng theo dõi phê bình văn học – nghệ thuật. Họ thường dựa vào kết quả giải thưởng để tìm kiếm tác phẩm “đáng thử”. Giải thưởng, trong trường hợp này, trở thành một bộ lọc giúp giảm rủi ro cho người đọc.

Giải thưởng đánh thức những cuốn sách từng lặng lẽ nằm trên kệ suốt hàng tháng, thậm chí hàng năm sau khi đoạt giải bỗng bước vào giai đoạn phát hành sôi động: số lượng in tăng gấp nhiều lần, có tác phẩm được tái bản chỉ trong vài tuần. Góp phần tạo nên sự sôi động này phải kể đến vai trò đặc biệt của giới truyền thông. Họ không chỉ cung cấp thông tin mà còn tạo ra không khí – một cảm giác cấp bách, tò mò, thôi thúc người đọc muốn “không bỏ lỡ” tác phẩm đang được nhắc đến.

Thực tế, thị trường hay nói đúng hơn là xu thế "đọc", "nghe", hiện theo hai hướng:

- Đọc - xem vì tò mò và muốn sở hữu

- Đọc- xem để đối chiếu và cảm nhận của cá nhân với " phán quyết" của Hội đồng giải thưởng

Từ hai xu hướng đọc nói trên này sinh hai trạng thái:

- Thứ nhất: Thất vọng - do tác phẩm (theo cảm nhận cá nhân) không hấp dẫn cả về nội dung lẫn hình thức

- Thứ hai: Tạo ra sự nhầm lẫn, đánh đồng “sách bán chạy sau khi đoạt giải” với “sách hay nhất” .

Với "Mưa đỏ" aa mắt lần đầu năm 2016, rồi nhanh chóng được tái bản nhiều lần vào các năm 2017, 2019 và đặc biệt từ tháng 8, số liệu từ cơ quan quản lý, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã phối hợp cùng đối tác phát hành bổ sung 50.000 bản trong đợt in mới; đồng thời từ tháng 5 đến nay đã có ba lượt đăng ký xuất bản với tổng cộng 80.000 bản. Lãnh đạo đơn vị cho biết, lượng sách sẽ được phân phối rộng khắp, nhằm “phủ sóng” toàn quốc và đáp ứng phần nào nhu cầu đang tăng mạnh.

Còn với "Nỗi bồn chiến tranh" Nhà xuất bản trẻ cho biết, đơn vị đã ký hợp đồng tác quyền trọn đời với nhà văn Bảo Ninh, xuất bản Nỗi buồn chiến tranh từ năm 2011. Từ đó đến nay, NXB liên tục tái bản, ghi nhận khoảng 80.000 bản in với lượng độc giả đều đặn. Đặc biệt, tính từ đầu năm đến hiện tại, đơn vị đã in khoảng 15.000 cuốn.

Như vậy, nhìn vào những cơn sốt sách được tạo nên sau giải thưởng có thể thấy, giải thưởng vừa là cú hích thị trường vừa là phép thử đối với văn hóa đọc. Trong một chừng mực nhất định, Giải thưởng tạo ra độ phủ cho văn học, giúp nhiều tác phẩm đến gần công chúng hơn, thậm chí trở thành trường hợp hiếm hoi đưa văn chương vào đời sống đại chúng. Từ đó tạo nên những xung lực mới cho đời sống văn học, kích thích người viết ngày càng có những tác phẩm chất lương cao hơn, chạm đến tâm thức người đọc qua nhiều thế hệ.