Hội thảo nhận được 20 tham luận của các nhiều nhà nghiên cứu, nhà quản lý và chuyên gia trong lĩnh vực điện ảnh, nhằm đưa ra cái nhìn toàn diện về cấu trúc phát triển của ngành trong thời điểm hiện tại, đồng thời đưa ra những định hướng phát triển văn hóa trong giai đoạn mới. Nhất là Nghị quyết 80-NQ/TW đã xác định điện ảnh là một trong những mũi nhọn của kinh tế văn hóa, đồng thời là nguồn lực quan trọng góp phần xây dựng sức mạnh mềm quốc gia. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ phát triển về số lượng mà còn phải nâng cao chất lượng và tính bền vững của toàn ngành.

Hội thảo nhận được 20 tham luận của các nhiều nhà nghiên cứu, nhà quản lý và chuyên gia trong lĩnh vực điện ảnh, nhằm đưa ra cái nhìn toàn diện về cấu trúc phát triển của ngành trong thời điểm hiện tại, đồng thời đưa ra những định hướng phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.

Tại hội thảo, TS. Nguyễn Thị Thu Hà (nguyên Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh) cho biết điện ảnh Việt Nam đang có những bước tiến rõ rệt trên thị trường. Năm 2025 được xem là một dấu mốc đáng chú ý khi có hơn 55 phim Việt ra rạp, tổng doanh thu vượt 3.700 tỉ đồng, đồng thời lần đầu tiên chiếm hơn 60% thị phần phòng vé trong nước. Tuy nhiên, tăng trưởng về lượng không đồng nghĩa với phát triển bền vững về chất.

Đó là sự phân hóa doanh thu ngày càng lớn. Phần lớn lợi nhuận thị trường hiện tập trung vào một số ít phim thành công, trong khi nhiều tác phẩm khác không đạt được hiệu quả thương mại như kỳ vọng. Khoảng cách giữa nhóm phim dẫn đầu và phần còn lại ngày càng nới rộng, phản ánh sự mất cân đối trong toàn bộ chuỗi giá trị điện ảnh. Kết quả này cho thấy, thị trường điện ảnh Việt Nam hiện vẫn vận hành theo mô hình “tăng trưởng tập trung”. Nghĩa là thành công của một vài dự án chưa thể lan tỏa thành năng lực chung của toàn ngành. Điều này đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của hệ sinh thái – nơi lẽ ra phải đảm bảo sự phát triển đồng đều và bền vững.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, hệ thống vận hành của ngành vẫn còn rời rạc, các mối liên kết chủ yếu mang tính ngắn hạn, chưa hình thành được một dòng chảy liên tục và bền vững. Đây chính là nguyên nhân khiến hệ sinh thái điện ảnh chưa phát huy được đầy đủ vai trò hỗ trợ và thúc đẩy sáng tạo.

Chỉ ra điểm nghẽn lớn của Điện ảnh hiện nay chính sự thiếu vắng các thiết chế trung gian. Những mô hình như quỹ điện ảnh, trung tâm phát triển dự án, chợ dự án hay các tổ chức xúc tiến thị trường hoặc chưa tồn tại, hoặc hoạt động rời rạc, mang tính sự kiện nhiều hơn là cấu trúc lâu dài. Hệ quả là các nhà làm phim buộc phải tự mình gánh vác nhiều vai trò cùng lúc. Họ không chỉ sáng tạo nội dung mà còn phải chủ động tìm kiếm nguồn vốn, tổ chức sản xuất và lo đầu ra cho sản phẩm. Điều này không chỉ làm phân tán nguồn lực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sáng tạo.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương đề xuất cần sớm xây dựng và củng cố các thiết chế trung gian nhằm giảm tải cho người làm nghề, qua đó đưa họ trở lại vị trí trung tâm của hoạt động sáng tạo. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để hình thành một hệ sinh thái điện ảnh chuyên nghiệp. Đồng thời bà Phương cũng gợi mở hướng tổ chức lại không gian phát triển của ngành theo hướng liên kết vùng. Cụ thể, có thể định hình Thành phố Hồ Chí Minh trở thành trung tâm sản xuất và thị trường điện ảnh, trong khi Đà Nẵng có thể phát triển thành điểm đến của các liên hoan phim, chợ dự án và hoạt động kết nối quốc tế.

Ở góc độ nghiên cứu, nhà nghiên cứu Nguyễn Anh Tuấn (VICAST) cho rằng cấu trúc vốn đầu tư cho phim tại Việt Nam hiện còn khép kín và thiếu đa dạng khiến rủi ro tài chính dồn phần lớn lên vai nhà sản xuất, đồng thời hạn chế quy mô sản xuất và khiến các nhà làm phim có xu hướng lựa chọn những đề tài an toàn, dễ lặp lại. Về lâu dài, điều này có thể làm suy giảm tính sáng tạo và sức cạnh tranh của điện ảnh Việt Nam. Vì vậy, giải pháp không đơn thuần là kêu gọi thêm vốn, mà là xây dựng một hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh cho điện ảnh. Điều này bao gồm việc phát triển các công cụ tài chính phù hợp với đặc thù ngành. nhà nghiên cứu Nguyễn Anh Tuấn đề xuất một loạt giải pháp như sử dụng doanh thu tương lai của phim làm cơ sở vay vốn, thiết lập cơ chế bảo lãnh và chia sẻ rủi ro, phát triển bảo hiểm sản xuất, cũng như nâng cao tính minh bạch của dữ liệu thị trường.

Khép lại hội thảo, BTC thống nhất, việc xây dựng một hệ sinh thái điện ảnh hoàn chỉnh với sự tham gia của các thiết chế trung gian, cơ chế tài chính minh bạch và sự liên kết chặt chẽ giữa các khâu, không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn mở ra cơ hội phát triển dài hạn cho điện ảnh Việt Nam.