 |
| Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại lễ khai mạc. Ảnh: Đức Tuân |
Tuy nhiên, nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa bằng những thể chế phù hợp, những hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động và những địa phương dám nghĩ, dám làm, dám thử nghiệm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Nếu Nghị quyết 57 xác lập khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng mới của đất nước, thì điều quyết định lại nằm ở khả năng hiện thực hóa tinh thần ấy trong từng địa phương. Không phải ngẫu nhiên Đà Nẵng được kỳ vọng trở thành một cực tăng trưởng mới của miền Trung, mà bởi thành phố đang lựa chọn một cách tiếp cận khác: Cạnh tranh bằng chất lượng thể chế thay vì chỉ dựa vào lợi thế vị trí địa lý hay ưu đãi đầu tư. Đây cũng là thông điệp xuyên suốt trong các định hướng được đưa ra tại Tuần lễ Kinh tế - Tài chính - Công nghệ Đà Nẵng vừa diễn ra đầu tháng 7.
Theo Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang, những yếu tố từng tạo nên thành công của thành phố trong quá khứ sẽ không còn đủ để bảo đảm thành công trong tương lai. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng diễn ra giữa các đô thị, các trung tâm đổi mới sáng tạo và các hệ sinh thái nhân tài, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển nhanh hơn mà phải phát triển tốt hơn, năng suất hơn, sáng tạo hơn và có năng lực cạnh tranh cao hơn. Chính vì vậy, lợi thế của Đà Nẵng không còn được xác định bởi vị trí địa lý hay hạ tầng đơn thuần, mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng thể chế, niềm tin chính sách, tốc độ thực thi và khả năng phục vụ người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Quan điểm của Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang được xem là một sự thay đổi rất đáng chú ý trong tư duy phát triển. Bởi, so với trước đây, các địa phương thường cạnh tranh bằng ưu đãi đầu tư, thì nay mục tiêu là xây dựng một môi trường đủ minh bạch để doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài, đủ thông thoáng để ý tưởng mới được hình thành và đủ năng động để nguồn lực xã hội được khơi thông. Khi chất lượng thể chế trở thành yếu tố quyết định, cải cách hành chính không còn là việc riêng của bộ máy nhà nước mà trở thành một cấu phần của năng lực cạnh tranh.
Từ góc nhìn điều hành, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng cũng xác định Đà Nẵng không thể tiếp tục phát triển bằng cách mở rộng những mô hình cũ. Thành phố phải chuyển sang mô hình tăng trưởng mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tài chính hiện đại và chất lượng thể chế trở thành các động lực trung tâm. Quan trọng hơn, lợi thế của Đà Nẵng không nằm ở quy mô thị trường hay dân số, mà ở khả năng kết nối, sự năng động của chính quyền, tinh thần dám thử nghiệm và năng lực tổ chức một hệ sinh thái phát triển đồng bộ.
Đơn cử như Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) hay Khu Thương mại tự do (FTZ) đã trở thành những mô hình phát triển mới, kết nối dòng vốn, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo trong một môi trường vận hành minh bạch, linh hoạt. Giá trị lớn nhất của những mô hình này không nằm ở quy mô công trình, mà ở khả năng tạo ra những kinh nghiệm thể chế mới cho quá trình phát triển.
Điều đó cũng lý giải vì sao Đà Nẵng lựa chọn năm nhóm hành động trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng chiến lược, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đến tăng cường liên kết vùng và hợp tác quốc tế. Đây không phải những nhiệm vụ riêng của một địa phương, mà cũng chính là những trụ cột để hiện thực hóa Nghị quyết 57 ở cấp cơ sở.
Tăng trưởng mới không được tạo ra từ những khẩu hiệu mới. Nó được tạo ra từ những cải cách cụ thể, từ một bộ máy dám đổi mới, một chính quyền biết kiến tạo và một môi trường phát triển mà ở đó tri thức được tôn trọng, sáng tạo được khuyến khích và mọi nguồn lực đều có cơ hội được phát huy. Đó cũng là thước đo cuối cùng của Nghị quyết 57: Không chỉ tạo ra những chủ trương đúng, mà phải tạo ra những chuyển biến có thể đo đếm trong năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của từng địa phương, từng ngành và của cả nền kinh tế.
Trong giai đoạn phát triển mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà đã trở thành động lực trung tâm quyết định năng lực cạnh tranh, sức mạnh nội sinh và vị thế phát triển của mỗi quốc gia. Nhận thức rõ yêu cầu đó, Chính phủ đang tập trung chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, với mục tiêu đưa tri thức, công nghệ và dữ liệu trở thành nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng nhanh, bền vững.
Phát biểu tại Tuần lễ Kinh tế - Tài chính - Công nghệ Đà Nẵng năm 2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tăng trưởng, đổi mới sáng tạo, hội nhập và phát triển bền vững. Vì vậy, mục tiêu phát triển nhanh nhưng phải chất lượng hơn, tự chủ hơn chỉ có thể đạt được khi đất nước tạo dựng được những động lực tăng trưởng mới từ khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tài chính hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực thực thi chính sách.
Không phải đến thời điểm hiện tại, tinh thần chỉ đạo này mới được thực thi mà trước đó ngay từ đầu nhiệm kỳ Chính phủ mới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chỉ đạo, phải coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những trụ cột quan trọng để nâng cao năng suất, mở rộng không gian phát triển và tạo bứt phá cho nền kinh tế cũng đã được các địa phương rốt ráo triển khai. Đồng thời, trong một chừng mực cụ thể, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải chuyển mạnh từ tư duy ứng dụng sang làm chủ công nghệ; từ khai thác lợi thế sẵn có sang kiến tạo lợi thế cạnh tranh mới; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực và lấy chuyển đổi số làm phương thức phát triển.
Để hỗ trợ địa phương thực hiện định hướng trên, Chính phủ đang thúc đẩy hình thành những không gian phát triển mới, những mô hình quản trị mới và những trung tâm đổi mới sáng tạo có khả năng lan tỏa. Các địa phương được khuyến khích chủ động thử nghiệm những mô hình mới, mạnh dạn đi đầu trong ứng dụng công nghệ, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; qua đó tạo ra những kinh nghiệm thực tiễn để hoàn thiện thể chế ở quy mô quốc gia.
Như vậy có thể thấy, chúng ta đang có sự chủ động của địa phương và một tinh thần lắng nghe và quyết liệt hành động của Chính phủ, tin rằng Nghị quyết 57 sẽ mở ra tầm nhìn phát triển mới cho đất nước đúng như kỳ vọng.
Vẫn biết, từ một chủ trương chiến lược đến năng lực phát triển thực tiễn luôn cần một quá trình tổ chức thực hiện quyết liệt. Trong quá trình đó, Chính phủ giữ vai trò mở đường bằng thể chế và chính sách; còn các địa phương là nơi biến những định hướng lớn thành những mô hình phát triển cụ thể. Từ cách tiếp cận đó, vai trò của Chính phủ không chỉ là tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt, mà còn phải kiến tạo những không gian phát triển mới. Đó là việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, công nghệ tài chính, tài sản số; xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để vừa khuyến khích sáng tạo, vừa bảo đảm an toàn, minh bạch. Khi thể chế được mở đường, nguồn lực xã hội sẽ được khơi thông. Khi chính sách tạo niềm tin, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn vào công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và sự đồng hành của doanh nghiệp, nhà khoa học, Việt Nam đang từng bước hình thành những nền tảng mới để tăng trưởng nhanh hơn, bền vững hơn và chủ động hơn trong nền kinh tế toàn cầu. Nghị quyết 57 không chỉ mở ra một chương mới cho phát triển khoa học công nghệ, mà còn đặt nền móng cho khát vọng xây dựng một Việt Nam phát triển dựa trên tri thức, sáng tạo và năng lực tự cường.
