Nhân dịp kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2025), Lễ ra mắt trọn bộ tiểu thuyết sử thi Nước non vạn dặm gồm 5 tập của PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ đã diễn ra trang trọng tại Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh - Phủ Chủ tịch. Sự kiện do Hội đồng Lý luận Trung ương, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Văn học phối hợp tổ chức.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường đã gửi lẵng hoa chúc mừng buổi lễ.

Bộ trường thiên tiểu thuyết được nhà văn Nguyễn Thế Kỷ thực hiện trong suốt 20 năm, song hành với kịch bản sử thi nghệ thuật cùng tên. Năm 2022, tác giả chính thức bắt tay viết 5 tập tiểu thuyết: Nợ nước non (2022), Lênh đênh bốn biển (2023), Từ Việt Bắc về Hà Nội (2024), Đường lên Điện Biên (2025) và Việt Nam – Hồ Chí Minh (2025).

Buổi ra mắt sách có sự tham dự của nhiều chuyên gia nghiên cứu, văn nghệ sỹ. (Ảnh: Hoàng Hoàng/Vietnam+

Với sự tích lũy sử liệu, tư liệu qua các chuyến nghiên cứu trong và ngoài nước, kết hợp vốn sống sâu sắc từ quê hương Nghệ An và trải nghiệm thực tế xã hội, tác phẩm khắc họa chân thực hình tượng Nguyễn Sinh Cung - Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh. Tác phẩm lựa chọn hình thức văn xuôi có hư cấu, đồng thời phản ánh bức tranh rộng lớn của xã hội Việt Nam và thế giới từ cuối thế kỷ XIX đến nửa sau thế kỷ XX.

Trong chuỗi hơn 1000 trang sách, người đọc cùng nhân vật chính trải qua các mốc thời gian từ quê hương xứ Nghệ đến bước ngoặt xuống tàu Latouche Tréville ra đi tìm đường cứu nước, rồi trở về lãnh đạo Cách mạng tháng Tám, kháng chiến chống Pháp, đấu tranh thống nhất đất nước. Tập cuối với tiêu đề Việt Nam - Hồ Chí Minh kết thúc sử thi bằng lời nhắc nhở và tôn vinh tư tưởng, đạo đức, phong cách Người như một di sản vĩnh hằng.

Tiến sĩ Bùi Thế Đức - Phó Trưởng Tiểu ban Lý luận phê bình văn học nghệ thuật - khẳng định bộ tiểu thuyết có giá trị cao cả về tư tưởng và nghệ thuật, là đóng góp có ý nghĩa trong nền văn học hiện đại viết về Hồ Chí Minh. Tác phẩm không chỉ tái hiện toàn vẹn cuộc đời của Bác qua lăng kính văn chương, mà còn là một nỗ lực “bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” trong bối cảnh chuẩn bị Đại hội XIV.

Tại buổi lễ, đông đảo nhà văn, nhà báo, nghệ sĩ và bạn đọc đã chia sẻ thẳng thắn, xúc động về thi pháp tiểu thuyết, tính sử thi của văn học, sự khác biệt giữa viết sử và viết văn, cũng như hành trình lao động đầy trách nhiệm của nhà văn Nguyễn Thế Kỷ.

“Nước non vạn dặm” là một bộ tiểu thuyết lịch sử đồ sộ.

Không dừng lại ở việc tái hiện hành trình lịch sử của một cá nhân vĩ đại, Nước non vạn dặm còn đặt ra một yêu cầu thẩm mỹ đối với người viết văn hiện đại khi tiếp cận đề tài lịch sử - chính trị. Thi pháp mà nhà văn Nguyễn Thế Kỷ vận dụng là sự kết hợp giữa kết cấu trường thiên sử thi với khả năng hư cấu có chọn lọc, nhằm đảm bảo sự chân thực lịch sử mà vẫn giữ nhịp điệu tự sự linh hoạt của văn chương. Trong đó, các sự kiện như Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tại Hương Cảng (1930), chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), hay bản Di chúc lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969)… không chỉ được tái hiện như những dấu mốc chính trị, mà còn được nhìn dưới lăng kính nhân văn - nơi phẩm cách con người được đặt làm trung tâm.

Việc nhà văn Nguyễn Thế Kỷ lựa chọn thể loại tiểu thuyết thay vì tiểu sử tư liệu đã cho phép ông tiếp cận hình tượng Hồ Chí Minh như một chủ thể mang chiều sâu nội tâm, nhiều suy tư, trăn trở. Cái vĩ đại của lãnh tụ vì thế được đặt song song với cái bình dị của đời sống thường ngày - điều mà văn học có khả năng nắm bắt tốt hơn sử học chính thống. Không ít những “khoảng mờ” của lịch sử cũng được ông dày công khảo cứu và phục dựng bằng hình thức hư cấu chân thành, vừa mang sức thuyết phục, vừa tạo độ vang cảm xúc nơi người đọc.

“Nước non vạn dặm” vì thế không chỉ là một bộ tiểu thuyết lịch sử đồ sộ, mà còn là minh chứng cho một nỗ lực văn chương nghiêm cẩn trong việc góp phần lưu giữ ký ức dân tộc, tái khẳng định vị thế văn học như một kênh truyền tải tư tưởng và văn hóa, đặc biệt trong bối cảnh đất nước chuẩn bị bước vào chặng đường mới.

Nhà văn Nguyễn Thế Kỷ cho biết: “Đây là bộ tiểu thuyết tôi ấp ủ, chuẩn bị và thực hiện trong 20 năm..." Ảnh: Hoàng Hoàng/Vietnam+.

Phát biểu tại buổi lễ, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ cho biết: “Đây là bộ tiểu thuyết tôi ấp ủ, chuẩn bị và thực hiện trong 20 năm, bằng sự nghiên cứu lịch sử, chính trị, văn hóa… công phu, nghiêm túc; bằng sự trải nghiệm, tích lũy vốn sống nhiều năm ở quê hương Nghệ An và nhiều vùng đất trong, ngoài nước và trên tất cả là niềm yêu kính vô bờ với Chủ tịch Hồ Chí Minh.”

Ông cũng cho biết, năm 2022, sau nhiều năm nung nấu, tích lũy tư liệu, sử liệu và thực hiện các chuyến đi nghiên cứu ở trong và ngoài nước, ông đã bắt tay vào việc cấu trúc đề cương và viết song song bộ trường thiên tiểu thuyết và bộ sử thi nghệ thuật cùng mang tên “Nước non vạn dặm.”

Không chỉ dựng lại một nhân vật lịch sử, theo nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, “‘Nước non vạn dặm’ là một đại sử thi về Hồ Chí Minh và đất nước của Việt Nam của Người, Nhân dân yêu quý của Người qua từng chặng đời, chặng đường cách mạng.” Trong tác phẩm, ông nhất quán với thể loại văn xuôi có hư cấu, thông qua nhân vật, hoàn cảnh, sự việc để phản ánh bức tranh xã hội rộng lớn của Việt Nam và thế giới. Hình tượng nhân vật Nguyễn Sinh Cung - Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh được khắc họa “chân thực, sống động, giản dị, có chiều sâu nhân văn và lôi cuốn người đọc.”