Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng được quyết định bởi chất lượng trải nghiệm, khả năng kết nối và mức độ nhận diện trên thị trường quốc tế, chuyển đổi số đang trở thành một trong những động lực quan trọng giúp ngành du lịch đổi mới phương thức quản lý, quảng bá và cung cấp dịch vụ. Đối với Ninh Bình, quá trình này không chỉ nhằm hiện đại hóa hoạt động du lịch mà còn góp phần đưa các giá trị di sản, văn hóa và cảnh quan đặc sắc của địa phương đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế.

Sở hữu hệ thống di sản văn hóa và thiên nhiên phong phú, trong đó nổi bật là Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, Ninh Bình có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm du lịch di sản, sinh thái, văn hóa và trải nghiệm. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng nhanh về lượng khách, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý điểm đến cũng ngày càng lớn. Việc ứng dụng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu và tổ chức lại hoạt động xúc tiến theo hướng hiện đại vì vậy đang trở thành nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh của du lịch địa phương.

Những năm gần đây, ngành du lịch Ninh Bình đã từng bước triển khai nhiều giải pháp chuyển đổi số. Ứng dụng du lịch thông minh NinhBinhTourism, hệ thống bản đồ số, mã QR tại các khu, điểm du lịch trọng điểm, kiosk điện tử, các điểm phát wifi miễn phí cùng tổng đài hỗ trợ khách du lịch 1900 0117 đã được đưa vào vận hành. Đây không chỉ là những tiện ích phục vụ khách du lịch, mà còn là nền tảng để từng bước hình thành hệ sinh thái quản lý và cung cấp dịch vụ trên môi trường số.

Thông qua các nền tảng này, du khách có thể chủ động tra cứu thông tin về điểm đến, tuyến tham quan, cơ sở lưu trú, nhà hàng, dịch vụ vận chuyển và các sự kiện đang diễn ra trên địa bàn. Việc số hóa thông tin giúp rút ngắn thời gian tìm kiếm, nâng cao tính minh bạch, đồng thời tạo điều kiện để mỗi hành trình được tổ chức thuận tiện và phù hợp hơn với nhu cầu của từng nhóm khách.

Đối với cơ quan quản lý, dữ liệu số trở thành nguồn thông tin quan trọng để theo dõi lưu lượng khách, đánh giá thời gian lưu trú, phân tích xu hướng thị trường và khả năng sử dụng dịch vụ. Trên nền tảng đó, ngành du lịch có thể chủ động hơn trong việc điều tiết dòng khách, quy hoạch hạ tầng, phát triển sản phẩm và giảm áp lực lên những khu vực nhạy cảm về môi trường và di sản. Đây là yêu cầu đặc biệt cần thiết đối với một điểm đến có lượng khách lớn và sở hữu nhiều khu vực cần được bảo vệ nghiêm ngặt như Ninh Bình.

Việc ứng dụng nền tảng VNeID và dữ liệu dân cư cũng mở ra khả năng nâng cao chất lượng phục vụ trong lĩnh vực du lịch. Theo định hướng được ngành du lịch đề cập, tài khoản định danh điện tử có thể hỗ trợ xác thực thông tin khi đăng ký lưu trú, mua vé tham quan, sử dụng dịch vụ và thanh toán điện tử theo quy định. Khi được triển khai đồng bộ, việc tích hợp này sẽ góp phần giảm thời gian làm thủ tục, hạn chế giấy tờ, nâng cao tính chính xác và hỗ trợ công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại điểm đến.

Đối với doanh nghiệp du lịch, cơ sở lưu trú và khu, điểm tham quan, chuyển đổi số giúp tối ưu hóa quy trình vận hành, nâng cao khả năng tiếp cận khách hàng và cải thiện chất lượng phục vụ. Việc kết nối dữ liệu theo quy định cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp nắm bắt nhu cầu thị trường, xây dựng sản phẩm phù hợp và chủ động tham gia vào hệ sinh thái du lịch thông minh của tỉnh.

Chuyển đổi số tại Ninh Bình không chỉ dừng ở các tiện ích phục vụ du khách, mà còn hướng tới số hóa di sản và đổi mới phương thức kể chuyện về văn hóa địa phương. Những công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thực tế ảo và thực tế tăng cường có thể hỗ trợ tái hiện không gian lịch sử, xây dựng bản đồ trải nghiệm, thuyết minh điện tử và giới thiệu các giá trị khảo cổ, kiến trúc, tín ngưỡng bằng hình thức sinh động hơn.

Đối với một vùng đất có chiều sâu lịch sử như Ninh Bình, công nghệ không thay thế trải nghiệm trực tiếp mà đóng vai trò hỗ trợ công chúng tiếp cận di sản một cách đầy đủ và có hệ thống hơn. Một di tích không chỉ được nhận biết qua kiến trúc hiện còn, mà còn có thể được đặt trong bối cảnh lịch sử, không gian văn hóa và đời sống cộng đồng thông qua dữ liệu, hình ảnh, âm thanh và tư liệu số. Qua đó, giá trị của di sản được truyền tải sâu hơn, đặc biệt đối với thế hệ trẻ và khách quốc tế.

Song song với chuyển đổi số, ngoại giao văn hóa đang góp phần mở rộng phạm vi quảng bá và gia tăng độ nhận diện của du lịch Ninh Bình trên trường quốc tế. Trong bối cảnh sức mạnh mềm ngày càng giữ vai trò quan trọng, các giá trị di sản, lễ hội, làng nghề, nghệ thuật dân gian và cảnh quan thiên nhiên có thể trở thành những “đại sứ văn hóa”, giới thiệu lịch sử, bản sắc và con người địa phương tới bạn bè thế giới.

Quần thể danh thắng Tràng An là điểm nhấn tiêu biểu trong quá trình này. Việc được UNESCO ghi danh không chỉ khẳng định những giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo, cảnh quan và lịch sử cư trú của con người, mà còn tạo điều kiện để Ninh Bình tham gia sâu hơn vào các mạng lưới hợp tác quốc tế về bảo tồn di sản và phát triển du lịch bền vững.

Bên cạnh Tràng An, tỉnh đang phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng hồ sơ khu “Cảnh quan văn hóa - sinh thái Voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc” để tiếp tục nghiên cứu, đề xuất ghi danh theo quy trình của UNESCO. Các hội thảo quốc tế, hoạt động nghiên cứu khoa học và trao đổi chuyên gia xung quanh hồ sơ này không chỉ góp phần làm rõ giá trị của khu vực mà còn tạo thêm cơ hội quảng bá hình ảnh Ninh Bình trong cộng đồng di sản quốc tế.

Trong sáu tháng đầu năm 2026, theo thông tin do ngành du lịch tỉnh công bố, Ninh Bình đã đón tiếp và hướng dẫn hơn 40 đoàn khách ngoại giao, phóng viên, hãng truyền hình và đoàn làm phim quốc tế đến khảo sát, ghi hình và thực hiện các sản phẩm truyền thông. Những hoạt động này góp phần đưa hình ảnh di sản, văn hóa và cảnh quan Ninh Bình đến với công chúng quốc tế bằng những hình thức trực quan, sinh động và có sức lan tỏa rộng.

Điện ảnh tiếp tục là một kênh quảng bá hiệu quả. Những cảnh quan của Tràng An, Tam Cốc, Vân Long và nhiều địa danh khác từng xuất hiện trong các tác phẩm như Kong: Skull Island, Đông Dương, Người Mỹ trầm lặng, Thiên mệnh anh hùng hay Tấm Cám - Chuyện chưa kể. Sự hiện diện của Ninh Bình trong điện ảnh và truyền hình không chỉ tạo hiệu ứng truyền thông, mà còn mở ra khả năng phát triển các sản phẩm du lịch điện ảnh, trải nghiệm phim trường và hành trình khám phá bối cảnh.

Cùng với đó, các sự kiện văn hóa và nghệ thuật đang góp phần làm mới hình ảnh điểm đến. Tuần Du lịch Ninh Bình, Lễ hội Hoa Lư, chương trình Sắc vàng Tam Cốc, Forestival cùng các hoạt động âm nhạc, mỹ thuật và nghệ thuật đa phương tiện đã từng bước mở rộng cách thức giới thiệu di sản. Thông qua các sự kiện này, di sản không chỉ được bảo tồn như dấu tích của quá khứ mà còn trở thành không gian sáng tạo, giao lưu và trải nghiệm văn hóa đương đại.

Việc kết nối giữa chuyển đổi số, ngoại giao văn hóa và phát triển sản phẩm đang tạo thêm điều kiện để Ninh Bình mở rộng không gian du lịch. Năm 2026, tỉnh đã công bố Bộ nhận diện thương hiệu Khu du lịch Giao Ninh và bộ sản phẩm du lịch cộng đồng tại các xã ven biển, đồng thời hình thành tuyến Thịnh Long - Quần Anh - Hành Thiện - Giao Ninh. Đây là bước đi góp phần kết nối vùng lõi di sản với không gian ven biển, bổ sung các sản phẩm du lịch sinh thái, cộng đồng, làng nghề, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa biển.

Kết quả tăng trưởng trong bảy tháng đầu năm 2026 cho thấy sức hấp dẫn của điểm đến tiếp tục được duy trì. Toàn tỉnh ước đón trên 18,7 triệu lượt khách, tăng 23,34% so với cùng kỳ; số khách lưu trú đạt trên 3,7 triệu lượt và tổng thu du lịch đạt hơn 19.348 tỷ đồng. Cùng với tăng trưởng về lượng khách và doanh thu, hoạt động xúc tiến, truyền thông và hỗ trợ du khách cũng được mở rộng, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và hình ảnh điểm đến.

Tuy nhiên, chuyển đổi số và quảng bá quốc tế chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trên nền tảng của chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Công nghệ có thể giúp du khách tiếp cận điểm đến nhanh hơn, nhưng yếu tố giữ chân họ vẫn là cảnh quan được bảo vệ, di sản được diễn giải có chiều sâu, dịch vụ chuyên nghiệp, môi trường an toàn và sự thân thiện của cộng đồng địa phương.

Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng số, Ninh Bình cần tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, phát triển nội dung đa ngôn ngữ và hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu dùng chung. Việc khai thác dữ liệu du lịch cũng cần được thực hiện đúng quy định, bảo đảm an toàn thông tin và quyền riêng tư của người sử dụng.

Khi chuyển đổi số được kết hợp hài hòa với ngoại giao văn hóa, phát triển sản phẩm và bảo tồn di sản, Ninh Bình có thêm điều kiện để hình thành một hệ sinh thái du lịch hiện đại, thông minh và có sức lan tỏa. Công nghệ lúc đó không chỉ phục vụ quản lý mà trở thành cầu nối đưa lịch sử, văn hóa và thiên nhiên của vùng đất Cố đô đến gần hơn với công chúng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế của Ninh Bình trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.