Do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, sự kiện không chỉ là dịp tôn vinh những tài năng xuất sắc mà còn là bức tranh sinh động phản ánh diện mạo đương đại của mỹ thuật Việt Nam, nơi những tìm tòi mới trong tư duy sáng tạo và chất liệu thể hiện được đặt lên bàn cân cùng những trăn trở về tính đột phá của thế hệ kế cận.
Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đứng ra tổ chức, được duy trì định kỳ hai năm một lần và có quy mô toàn quốc. Đây không đơn thuần là một triển lãm trưng bày tác phẩm, mà còn hướng tới mục tiêu phát hiện, bồi dưỡng và tôn vinh những gương mặt trẻ có đóng góp nổi bật cho nền mỹ thuật nước nhà. Thông qua sân chơi này, thế hệ nghệ sĩ mới có cơ hội giới thiệu những sáng tạo mang tính đột phá, phản ánh chân thực hơi thở đời sống đương đại, đồng thời gìn giữ tinh thần nhân văn sâu sắc vốn là mạch nguồn xuyên suốt của mỹ thuật cách mạng Việt Nam.
Không dừng lại ở việc trưng bày, festival còn góp phần xây dựng một không gian sáng tạo mở, khuyến khích tinh thần thử nghiệm và đổi mới trong nghệ thuật - điều mà giới chuyên môn đánh giá là yếu tố sống còn để mỹ thuật trẻ bắt kịp nhịp phát triển chung của khu vực và thế giới.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông nhấn mạnh rằng festival lần này không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh những tác phẩm xuất sắc, mà còn trở thành dịp để nhận diện rõ nét diện mạo trẻ của mỹ thuật Việt Nam. Qua đó, công chúng và giới chuyên môn có thể nhìn thấy rõ hơn sự tìm tòi, tư duy đổi mới cùng những xu hướng phát triển của nghệ thuật đương đại trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Thứ trưởng cũng khẳng định vai trò quan trọng của sự kiện trong việc nuôi dưỡng tài năng trẻ, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa dân tộc. Theo ông, trong tiến trình phát triển của mỹ thuật Việt Nam, thế hệ nghệ sĩ trẻ luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng: Họ vừa là lực lượng kế thừa những giá trị nghệ thuật truyền thống, vừa là những người nhạy bén nhất trước các biến chuyển của đời sống xã hội, khoa học công nghệ và các trào lưu nghệ thuật đương đại trên thế giới.
 |
| Tác phẩm Dòng chảy S’tiêng của tác giả Nguyễn Thúy Hằng - giải Nhất. |
Tại lễ trao giải, ban tổ chức đã vinh danh 31 tác phẩm và bộ tác phẩm của 29 nghệ sĩ trẻ với cơ cấu giải thưởng được đánh giá là uy tín và có chiều sâu chuyên môn. Cơ cấu giải thưởng năm nay gồm 3 giải Nhất, 5 giải Nhì, 9 giải Ba, 11 giải Khuyến khích, cùng 3 giải riêng dành cho các đồ án tốt nghiệp xuất sắc của sinh viên các trường mỹ thuật trên cả nước. Những tác phẩm đoạt giải đã để lại dấu ấn rõ nét nhờ góc nhìn sáng tạo, sự đa dạng trong hình thức thể hiện và chiều sâu nội dung, cho thấy năng lực cùng sự trưởng thành đáng ghi nhận của thế hệ nghệ sĩ trẻ hôm nay.
Trong số các tác phẩm gây ấn tượng mạnh, Tồn tại mờ ảo của tác giả Lê Quỳnh Anh đã xuất sắc giành giải Nhất. Chia sẻ về hành trình sáng tạo, nữ nghệ sĩ cho biết chị đã tận dụng những vỏ hộp sữa bỏ đi để kiến tạo nên một không gian nghệ thuật độc đáo, nơi sự tồn tại mong manh của vật liệu tái chế và tinh thần bảo vệ môi trường cùng song hành, hồi sinh trong một hình hài mới. Đây là một ví dụ tiêu biểu cho xu hướng sáng tạo bền vững đang ngày càng được giới trẻ quan tâm.
Cũng thuộc nhóm tác phẩm đoạt giải Nhất, Dòng chảy S’tiêng của họa sĩ Nguyễn Thúy Hằng là một tác phẩm sơn mài khổ lớn, thể hiện kỹ thuật và sự am hiểu sâu sắc về chất liệu truyền thống của dân tộc. Trong khi đó, tác phẩm Cấu trúc chuyển dịch của họa sĩ Đinh Nghĩa lại mang đến một thông điệp giàu tính ẩn dụ về sự chuyển tiếp từ đổ nát, hỗn loạn đến những giá trị mới, qua đó tôn vinh tinh thần phát triển không ngừng nghỉ của đất nước. Bên cạnh đó, tác phẩm vẽ Dinh Ông Thượng, tức Bạch Dinh ở Vũng Tàu của họa sĩ Nguyễn Thành Nhân cũng được đánh giá cao nhờ ngôn ngữ hội họa mang khuynh hướng lập thể được thể hiện khéo léo trên nền chất liệu sơn mài truyền thống.
Nhìn lại quá trình tổ chức, ban tổ chức cho biết đã tiếp nhận tới 866 tác phẩm từ 585 tác giả trên khắp cả nước, một con số cho thấy sức hút ngày càng lớn của sân chơi mỹ thuật uy tín này đối với cộng đồng nghệ sĩ trẻ. Từ số lượng tác phẩm gửi về, hội đồng nghệ thuật đã tiến hành tuyển chọn kỹ lưỡng và quyết định trưng bày 211 tác phẩm của 185 tác giả, trong đó có 31 tác phẩm của 29 tác giả được đề cử xét trao thưởng.
Theo đánh giá chung, điểm nổi bật của festival năm nay không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm tham gia đông đảo, mà quan trọng hơn là ở chất lượng nghệ thuật và tinh thần sáng tạo được thể hiện xuyên suốt các tác phẩm. Nhiều sáng tác cho thấy sự quan tâm sâu sắc của các nghệ sĩ trẻ đối với con người, bản sắc văn hóa, môi trường sinh thái, đời sống đô thị hiện đại cùng những biến chuyển không ngừng của xã hội. Đáng chú ý, nhiều nghệ sĩ trẻ đã mạnh dạn thử nghiệm những ngôn ngữ tạo hình mới, khai thác chất liệu và hình thức biểu đạt táo bạo hơn, cho thấy mỹ thuật trẻ Việt Nam đang từng bước khẳng định bản lĩnh sáng tạo của riêng mình trên bản đồ nghệ thuật khu vực.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, festival lần này cũng đặt ra không ít trăn trở về hướng đi của mỹ thuật trẻ trong thời gian tới, dù festival lần thứ 8 này đã ghi nhận những chuyển biến nhất định. Giới chuyên môn cho rằng vẫn chưa có nhiều đột phá như kỳ vọng ban đầu. Họa sĩ Trịnh Tuân, giám tuyển dự án Art Connecting, nhận định các nghệ sĩ trẻ tham gia festival năm nay vẫn còn mang dáng dấp “già” như các kỳ trước, ngay cả những tác phẩm được trao giải cũng chưa thể hiện rõ sự bứt phá, mới mẻ trong tư duy sáng tạo. Nhận định này phần nào được phản chiếu ngay trong chính thông điệp của tác phẩm Khác biệt theo mẫu của tác giả Nguyễn Bách, chủ nhân giải Ba: Khao khát đổi mới, mong muốn làm mới mọi thứ, nhưng rốt cuộc vẫn là sự sao chép lại cái cũ, vẫn chỉ là sáng tạo trong một giới hạn nhất định.
Ở một góc nhìn cởi mở hơn, ông Ngô Tuấn Phong, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, đồng thời là Phó Ban tổ chức và Phó chủ tịch Hội đồng nghệ thuật festival, lại ghi nhận những tín hiệu tích cực rõ rệt. Ông cho rằng các tác phẩm được chọn trưng bày lần này đã toát lên sức sáng tạo mạnh mẽ hơn so với các kỳ trước, với nhiều tác giả có sự tìm tòi trong việc kết hợp giữa các chất liệu khác nhau, cùng nhiều thể nghiệm đáng ghi nhận về ngôn ngữ tạo hình. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận thực tế rằng phần lớn tác phẩm vẫn theo lối vẽ, lối nghĩ khá an toàn và quen thuộc, từ đó đặt ra bài toán cần lời giải: làm thế nào để khuyến khích sự đột phá thực sự trong đội ngũ sáng tác trẻ?
Với những kết quả đã đạt được, Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 được kỳ vọng sẽ tiếp tục là cú hích, tạo động lực mạnh mẽ cho thế hệ nghệ sĩ mới của Việt Nam. Đây được xem là một bước đi mang tính chiến lược, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền mỹ thuật nước nhà trong giai đoạn hội nhập và phát triển văn hóa hiện đại.
Cùng với đó, để mỹ thuật trẻ có thể phát triển bền vững hơn trong thời gian tới, nhiều ý kiến cho rằng cần tạo điều kiện thuận lợi để các nghệ sĩ trẻ phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo trên nền tảng tri thức vững chắc, kỹ năng nghề nghiệp chuyên sâu và bản lĩnh văn hóa dân tộc. Bên cạnh việc khuyến khích tinh thần thử nghiệm, các tác phẩm cần luôn hướng đến những giá trị nhân văn và trách nhiệm xã hội sâu sắc. Đồng thời, cần tăng cường gắn kết giữa sáng tạo mỹ thuật với bản sắc văn hóa dân tộc, cũng như bắt nhịp với xu thế phát triển của công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đang lên ngôi hiện nay.
Triển lãm Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 sẽ kéo dài đến hết ngày 15/9/2026, được tổ chức tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom, tầng B1-R3, Royal City, số 72A Nguyễn Trãi, Hà Nội. Khán giả yêu nghệ thuật có thể tham quan từ 10h đến 21h hằng ngày.
