Minh họa nguồn: Pinterest

Mưa còn được dẫn vào nền của gác xép sát mái. Có lần, mưa còn len lỏi qua các khe ở cửa sập nối gác xép sát mái và phòng ngủ để chảy xuống. Các lỗ thủng ở gác xép sát mái cũng không vô ích đối với phòng ngủ.

Nói về sàn nhà, cũng nên nói về chủ đề lỗ thủng. Hầu hết gạch lát đều bị bể, những viên còn nguyên thì nằm không đúng chỗ và dịch chuyển khi có người đi qua lại, khiến Jean Morentin luôn vấp phải chúng ở những nơi anh ta không ngờ tới. Điều ngạc nhiên là anh ta không biết mình đang ở đâu, mất cảm giác phương hướng và trong một khoảnh khắc mệt mỏi, anh ta va đầu vào tường. Bức tường thì rất cứng.

Tất cả những điều đó không làm cho anh ta bận tâm vì ngôi nhà không thuộc về anh ta. Nó thuộc về bà chủ nhà.

Những thứ mà Jean Morentin có được chia thành hai loại khác nhau. Anh ta có:

1. Bà Marie du Jean. Bà chị này là vợ anh ta. Phụ nữ là những sinh vật suốt cả ngày dài luôn miệng nói với đàn ông là họ không cô đơn. Những người có vợ không thể nói rằng họ không có vợ. Ngay cả những người có vợ dường như cũng không sở hữu cái gì, vì các bà vợ luôn chiếm lấy tất cả những gì thuộc về họ. Họ không còn gì! Dù thế, Jean Morentin vẫn bảo vệ các quyền của mình và thề trước Trời là anh ta có.

2. Đồ đạc. Anh ta dường như không có nhiều đồ đạc nên anh ta chia đều tình cảm của mình cho các vật dụng nhỏ. Anh ta có tình yêu lớn lao dành cho chúng.

Tôi đã kể là đồ đạc và vợ thuộc hai loại khác nhau. Đúng hơn nên nói chúng thuộc về hai giai cấp thù nghịch nhau. Tôi sẽ cung cấp thêm chứng cứ.

Chúng ta bắt đầu nói về cái giường. Chắc chắn là, đó là một cái giường gỗ nhưng nói cho chính xác hơn, đó là một cái giường bằng gỗ ván. Những chiếc giường gỗ thường được đánh xi và phô ra trước mắt người xem vẻ đẹp của những hình chạm khắc cuộn tròn. Thành giường nhà Jean Morentin có độ dày đáng nói. Tuy chỉ có vậy nhưng người ta có thể ngủ ở đó một cách say sưa, hơn những kẻ ngủ trên đất.

Bà chị Marie du Jean chưa bao giờ chấp nhận lý lẽ đúng đắn này. Bà chị chưa hề thể hiện sự trân trọng dành cho chiếc giường. Lẽ ra, cần đóng riêng cho bà một chiếc giường. Nó bị nghiêng, quá ngắn và quá cứng. Bà chị thức cả đêm để sửa chữa các khiếm khuyết của nó. Bà đập vào chiếc giường như đập một đứa bé để nó trở thành một học sinh tốt. Nắm tay bà thật là có sức mạnh!

Rồi chị ta ngủ nhưng đó là một giấc ngủ mà Jean Morentin thấy rằng, nên đánh thức chị ta dậy, vì lợi ích của chiếc giường.

Nhưng giờ hãy nói về chiếc tủ có ngăn kéo. Nhìn nó, Jean Morentin quên mất cảm giác sợ hãi khi nhìn chiếc giường. Chiếc tủ này đã nhiều năm chịu trận sự cọ xát. Hơn một lần, các ngăn kéo bị rơi ra nhưng không vỡ. Bà chị Marie du Jean từng bị sưng cục trên người do va mạnh vào nó, nhưng chưa làm hỏng nó.

Chiếc tủ rất đẹp. Nó có bốn chân, một mặt trên và ba ngăn kéo. Nó được đặt ở vị trí đẹp, giữa bức tường, ngay phía dưới cửa sập của gác xếp sát mái. Nó được làm bằng gỗ óc chó, được đánh vecni. Jean Morentin từng làm việc cho các nhà buôn gỗ nên khi nhìn chiếc tủ, đã nhận ra ngay các đường vân đen của gỗ óc chó. Một ngăn kéo được khóa lại, có thể cất giữ tiền bạc mà không sợ trộm. Jean Morentin thường nói:

- Ông Civrais đã tặng tôi cái tủ này, vì ông có hai cái. Nhưng tôi thích cái của tôi hơn cái của ổng.

Anh ta lặp đi lặp lại những lời này suốt đời. Nhưng sao anh ta đã không ở vậy, làm trai độc thân?

Ngày nọ, bà chị Marie du Jean trèo lên trên gác xép sát mái, bắt đầu bước đi như bước trên phố. Cửa sập được mở ra. Có cái gì đó nặng, nặng hơn người ta tưởng rơi xuống, với tiếng động mạnh: Bà chị Marie bị té xuống chiếc tủ!

Bà chị vẫn đứng thẳng được lên và kêu:

- Tôi bị gãy lưng rồi! Tôi bị gãy lưng rồi! Ôi chu cha, tay tôi nữa!

Jean Morentin chỉ kịp chạy đến chỗ cái tủ để nhìn. Mặt tủ bị nứt toác, ổ khóa ngăn kéo bị bung ra và một trong bốn cái chân, chính là một trong hai chân trước, bị sụm hẳn. Cú đạp ngã bằng bàn chân mang guốc gỗ của bà chị Marie đã gây ra nỗi này!

Chiếc tủ giờ là nỗi hổ thẹn của Jean Morentin. Chiếc tủ gỗ óc chó giờ xứng đáng là chị em với chiếc bàn gỗ trắng, là chiếc bàn mà từ lâu Jean Morentin không để ý tới. Anh ta đi tới bên chiếc bàn, nhớ lại chuyện buồn.

Ngay ngày Jean Morentin chuyển đến nhà mới, chính bà chị Marie được lệnh chuyển cái bàn vào nhà. Chị ta chộp cái bàn, bước lên ba bậc tam cấp. Cánh cửa quá hẹp, chiếc bàn lại rộng, phải cố lắm mới có thể đưa được nó vào nhà. Bà chị Marie đầu tiên đẩy bàn, sau đó đẩy mạnh, rồi lại đẩy hết sức. Bỗng có tiếng rắc... Jean Morentin nhào tới: Một chân của chiếc bàn đã rụng! Chị ta đã đẩy chiếc bàn vào theo chiều ngang, trong khi phải đẩy theo chiều dọc!

Dù sao thì người ta cũng không nên vứt một cái bàn chỉ vì nó mất một giò. Jean Morentin thay cái chân rụng bằng một cây baton. Anh ta cố định nó bằng bốn chiếc đinh. Chiếc bàn lại chắc chắn nhưng không còn đẹp. Ai đó nói:

- Jean, người ta nói chiếc bàn anh có một cái chân dỏm!

Vậy là chiếc bàn có một cái chân gỗ dỏm. Thi thoảng, bọn con nít ranh đi qua nhà, thấy cửa mở, nhìn chiếc bàn, chúng đồng thanh ê a:

- Chiếc bàn tôi có một cái chân dỏm! Chiếc bàn tôi có một cái chân dỏm!

Anh ta không trả lời chúng. Anh ta có ý định thay cây baton bằng một cái chân đẹp hơn.

Và như thế là, trong nhà Jean Morentin, cũng như trong nhiều ngôi nhà khác, chị vợ đã gây ra nhiều thiệt hại. Jean Morentin suy nghĩ về điều ấy cả ngày trời. Chắc chắn là, các bà vợ sẽ chết nhưng họ chỉ chết sau chúng ta. Chắc chắn là, các bà vợ đi làm cho nhà giàu nhưng chiều tối nào họ cũng về! Nếu bạn bỏ đi, có mang theo chìa khóa, thì tình hình sẽ nghiêm trọng hơn, vì họ sẽ phá cửa để vào. Jean Morentin thấy thất vọng.

Thế nhưng, một chuyện đẹp đã xảy ra. Đó là:

Từ lâu, bà chị Marie du Jean làm việc cho một viên chức thu thuế. Sáng ngày 5 tháng 5 năm 1906, ông ta chuyển công tác. Tối hôm đó, khi đêm xuống, chuông Tòa thị chính điểm sáu tiếng, ông bước qua ngưỡng cửa nhà Jean Morentin. Miệng ông nói những lời này:

- Nghe này, anh Jean. Ở chỗ mới, tôi sẽ không thể tìm ra ngay ai đó giúp cho công việc nặng nhọc. Tôi sẽ mang theo chị Marie. Chị sẽ giúp chúng tôi coi ngó nhà cửa khoảng tám ngày.

Trước khi mở miệng nói, Jean Morentin đã làm cử chỉ đồng ý.

Marie du Jean sẽ đi trong tám ngày! Ông viên chức thu thuế thậm chí còn nói một bài diễn văn quan trọng hơn bài diễn văn khi ông mới vào nhà. Khi đi, ông ta nói:

- À này, tôi có một cái bàn cũ không muốn mang theo. Tôi cho anh, anh đến mang về.

Chiếc bàn có bốn chân tròn, với hình chạm khắc nổi. Nó sẽ phù hợp với phòng ngủ biết bao! Jean Morentin sẽ thỏa mãn vì được báo thù. Anh ta nhảy lên và bẻ giò chiếc bàn cũ, kẻ thù của mình, ngay trên đầu gối mà không sợ bị thương. Anh ta sẽ không còn phải nhắc tới chiếc bàn cũ nữa. Mặt bàn, ba chân, một cây baton bị anh ta vứt vào một xó. Người ta sẽ chụm chúng. Anh ta đi ra cửa nói với lũ trẻ ranh:

- Chúng mày sẽ không còn phải nói bàn tao có một cái chân dỏm!

Anh ta nhanh chóng quyết định mua một chai rượu vang. Anh ta uống mừng ly thứ nhất với niềm vui trào dâng mà trước đây, chỉ có gỗ óc chó mới làm cho anh ta sướng như vậy. Anh ta uống mừng ly thứ hai, thấy người sướng hơn ly đầu. Anh ta uống mừng tiếp, cho đến cạn chai, sướng đến mức muốn nhảy. Anh ta mừng bằng một điệu nhảy, nhảy cho chính niềm khát khao được nhảy. Anh ta nhảy tưng tưng, sướng đến mức muốn có bạn nhảy để cùng hưởng niềm vui của khiêu vũ. Anh ta sẽ nhảy với Marie. Anh ta thậm chí sẽ nhảy với bất cứ ai muốn nhảy. Anh ta ôm ấp chiếc bàn, lôi nó vào vòng xoáy của điệu nhảy. Người ta nghĩ chiếc bàn cũng biết nhảy. Bốn chân nó cũng quay một lúc. Chúng quay cuồng quá mạnh và tuột khỏi tay bạn nhảy. Có một tiếng kêu rầm. Người ta nghe được tiếng thét:

- Chiếc bàn của tôi!

Chiếc bàn không bị gãy hoàn toàn nhưng một chiếc chân tròn, đẹp của nó bị... Anh ta kê nó vào tường, ngoan ngoãn đi tìm cây baton anh ta ngỡ mình sẽ vứt đi mãi mãi. Jean Morentin, như Đức Chúa toàn năng, cầm một cái búa và bốn cái đinh... Lũ trẻ ranh đi qua trước cửa, đồng thanh hét tướng lên, lần này không sai nửa lời:

- Chiếc bàn tôi có một cái chân dỏm! Chiếc bàn tôi có một cái chân dỏm!

Trần Ngọc Hồ Trường

Dịch từ nguyên bản tiếng Pháp, trong Modern French Short Stories, Oxford University Paris, 1953