Nếu trước đây, người chiến thắng thường là những tên tuổi có phong cách riêng, ít người biết đến; thì những năm gần đây, giải thưởng có nhiều thay đổi và được đánh giá là tích cực hơn, khi nhấn mạnh vào bình đẳng giới (trao xen kẽ cho nhà văn nam và nhà văn nữ).
Dựa trên nhiều yếu tố khác nhau, sau đây là 10 nữ nhà văn được dự đoán có khả năng sẽ chạm vào giải thưởng.
 |
| Nhà văn Yoko Tawada. Ảnh: Japan Times |
Những năm gần đây, Viện Hàn lâm cho thấy sự quan tâm đặc biệt tới các tên tuổi phản ánh thực trạng thế giới, từ góc nhìn bi quan về tận thế (László Krasznahorkai, 2025), muôn mặt bạo lực (Han Kang, 2024) đến trải nghiệm cận tử, suy ngẫm về cuộc sống (Jon Fosse, 2023) cũng như các vấn đề nổi cộm từng năm, như di cư (Abdulrazak Gurnah, 2021), tự do thân thể và quyền phá thai (Annie Ernaux, 2022)… Vì thế theo “quy luật” trên, Yoko Tawada hiện là tên tuổi có nhiều khả năng sẽ được tôn vinh.
Đọc tác phẩm của Tawada, không quá khó thấy ngay từ rất sớm bà đã quan tâm đến những chủ đề vừa nêu. Bà đã mang đến những cái nhìn mới về sự khác biệt cũng như tương đồng giữa các nền văn hóa (Chàng chó, Hạc trắng xòe cánh, Rải rác khắp nơi trên mặt đất), cũng như sinh thái, thiên nhiên và hậu kỷ nguyên hạt nhân (Hiến đăng sứ)… Bà cũng là người có những sáng kiến mới mẻ về ngôn ngữ, như Herta Müller - chủ nhân giải thưởng của năm 2009 - từng được tôn vinh. Việc đã chiến thắng nhiều giải thưởng của Đức, Nhật và cả một số khu vực nói tiếng Anh cũng đảm bảo cho khả năng đoạt giải cao của Tawada. Nếu được vinh danh, bà sẽ trở thành nữ nhà văn Nhật Bản đầu tiên và là cái tên thứ ba của xứ Phù Tang nhận giải thưởng cao quý này.
 |
| Nhà văn Margaret Atwood. Ảnh: The Guardian |
Ở tuổi 86, gần chạm đến kỷ lục người lớn tuổi nhất giành giải Nobel Văn chương của Doris Lessing (2007) ở mốc 87, Atwood được đánh giá là người cân bằng một cách hài hòa giữa tính nghệ thuật cũng như thương mại với nhiều tác phẩm được yêu thích. Trong sự nghiệp của mình, bà góp tiếng nói mạnh mẽ về nữ quyền cũng như nhiều vấn đề được quan tâm như sinh thái và quyền bình đẳng.
Những năm gần đây bà hiện diện mạnh mẽ trong văn hóa đại chúng nhờ bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết Chuyện người tùy nữ, đồng thời liên tục ra mắt các tập truyện ngắn và hồi ký mới. Cùng J.M. Coetzee (2003), bà cũng là người hiếm hoi hai lần thắng giải Booker với Tay sát thủ mù và phần 2 của tiểu thuyết dystopia. Vấn đề giờ đây là liệu Viện Hàn lâm có chấp nhận tôn vinh một tên tuổi quá đỗi nổi danh, quá đỗi quan trọng và quá đa dạng, nếu so với “gu” và “chuẩn” họ tự đặt ra suốt nhiều thập kỷ?
 |
| Nhà văn Anne Carson. Ảnh: Britannica |
Từ cố nhà thơ Mỹ Louise Glück, Nobel Văn chương đã nửa thập kỷ liên tục trao cho các tác giả viết văn xuôi (dù Jon Fosse có mảng kịch nghệ tương đối nổi bật). Do đó, nhiều dự đoán năm nay thơ sẽ trở lại “ngai vàng”, và người hiện đang dẫn đầu là Anne Carson. Cũng như nhiều tên tuổi khác, nhà thơ sinh năm 1950 đã rất nhiều lần được kỳ vọng, tuy vậy lại chưa có “duyên”. Trong suốt sự nghiệp, bà đã đoạt nhiều giải thưởng. Bà là nhà thơ nhưng đồng thời dấn thân vào nhiều thể loại, như tiểu luận, nghiên cứu văn học kinh điển cũng như dịch thuật.
Anne Carson được đánh giá cao bởi những tác phẩm thơ đậm tính hình tượng, kết hợp lịch sử, huyền thoại dân gian, nhân chủng học và các loại hình nghệ thuật khác. Các sáng tạo của Carson cho thấy sự liên văn bản và so sánh thú vị. Bà cũng không ngừng mở rộng hình thức thơ ca, đan cài vào đó phê bình, kịch nghệ, tiểu luận, văn xuôi… một cách sáng tạo.
 |
| Nhà văn Arundhati Roy. Ảnh: The Guardian |
Đã hơn một thế kỷ, từ Rabindranath Tagore được gọi tên vào năm 1913, Ấn Độ chưa có người chiến thắng tiếp theo. Trong bối cảnh đó, Arundhati Roy đang nổi lên như một trong những ứng cử viên hàng đầu. Bà có lợi thế khi từng thắng giải Booker 1997 với Chúa của những điều vụn vặt. Năm 2024, tác giả sinh năm 1961 này đã được trao giải PEN/Pinter tôn vinh sự dũng cảm của một nhà văn. Năm 2025, bà cho ra mắt cuốn hồi ký Mother Mary Comes to Me được đánh giá cao, và có thể nói là một “tín hiệu” cho thấy được sức ảnh hưởng của bản thân.
Tuy vậy, “khó khăn” của nhà văn Bộ tột cùng hạnh phúc là có không ít tác giả Ấn viết bằng tiếng Anh cũng được đánh giá cao tương tự, từ Salman Rushdie, Rohinton Mistry đến “gia tộc” Desai gồm hai mẹ con Anita và Kiran - người cũng trở lại mạnh mẽ trong năm 2025. Bên cạnh đó, việc chỉ có 2 tiểu thuyết văn chương trong khi phần lớn là sách phi hư cấu vừa là lợi thế vừa là bất lợi. Thế mạnh ở chỗ kể từ Svetlana Alexievich (Nobel 2015), chưa có cây viết dung hòa được giữa hư cấu và phi hư cấu được gọi tên, nhưng cũng bất lợi ở việc dù sao đây cũng là giải thưởng tôn vinh văn chương, và chẳng ai muốn “kịch bản” như Bob Dylan lặp lại lần nữa!
 |
| Nhà văn Alexis Wright. Ảnh: Better Reading |
Hơn nửa thế kỷ kể từ chiến thắng vào năm 1973 của Patrick White, nước Úc nói riêng và châu Đại Dương nói chung chưa có người được vinh danh. Đó là lý do vì sao những năm gần đây Gerald Murnane và Alexis Wright là cặp nam/nữ nhà văn liên tục được nhắc đến. Được đánh giá là tiếng nói hàng đầu của quê hương mình, tác giả sinh năm 1950 gây chú ý với các tác phẩm xoay quanh cộng đồng bản địa, qua đó tôn vinh bản sắc của họ thông qua phong cách hiện thực bản địa, kết hợp truyền thuyết dân gian, cũng như sử dụng lối kể truyền khẩu với các tác phẩm vô cùng đồ sộ, mang tính sử thi. Ngoài ra những vấn đề quyền đất đai và quyền tự quyết của cộng đồng yếu thế cũng được chú ý, giúp bà trở thành tiếng nói đương thời tại lục địa này.
Vào năm 2024, bà lập hat-trick khi chiến thắng đồng thời hai giải Miles Franklin và Stella hàng đầu đất nước với tiểu thuyết Praiseworthy, cũng như trở thành cây viết hiếm hoi hai lần thắng giải Stella. Cũng trong năm này, bà được tôn vinh cho toàn bộ di sản với giải Melbourne Prize for Literature tổ chức ba năm một lần. Thách thức tại giải Nobel lớn nhất của bà là tính riêng biệt khi chỉ xoay quanh thổ dân nước Úc trong khi bối cảnh thế giới không ngừng toàn cầu hóa. Tuy nhiên trong lịch sử giải, Pearl S.Buck (1938) hay Grazia Deledda (1926) cũng được trao giải về các miêu tả riêng về Trung Quốc và đảo Sardinia (thuộc Ý), nên khả năng chiến thắng của bà vẫn chưa khép lại.
 |
| Nhà văn Jamaica Kincaid. Ảnh: Lyceum Agency |
Xét về địa lý, vùng Caribe là nơi duy nhất mà hai thập niên qua chưa có giải thưởng, kể từ chiến thắng của V.S. Naipaul vào năm 2001. Khi Maryse Condé - nhà văn lớn nhất khu vực Caribe đồng thời là chủ nhân giải New Academy Prize in Literature 2018 (hay Nobel thay thế) - qua đời vào năm 2024, Jamaica Kincaid đã vươn lên để trở thành tiếng nói nổi bật nhất của khu vực này. Không chỉ viết văn, bà còn viết tiểu luận, báo chí, sách làm vườn cũng như truyện ngắn, nghiên cứu văn học và sách thiếu nhi.
Trong sự nghiệp, nhà văn sinh năm 1949 được đánh giá cao bởi phong cách riêng biệt, khi có nhiều yếu tố tự truyện, đan cài cùng việc khám phá chủ nghĩa thực dân và di sản để lại của giai đoạn này. Bà cũng nổi tiếng với sự mạnh mẽ hiếm thấy ẩn trong văn chương, tính nữ không thể bắt chước, khi đề cập đến các vấn đề phức tạp của xã hội, như giai cấp, quyền lực, chủng tộc, khoảng cách thế hệ…
 |
| Nhà văn Claire Keegan. Ảnh: Booker Prize |
Với việc Han Kang chạm đến chiến thắng ở tuổi 53, Viện Hàn lâm cho thấy tuổi tác chưa khi nào là chướng ngại cho người chiến thắng, và có lẽ trong tương lai gần, kỷ lục người trẻ tuổi nhất từng được vinh danh của Rudyard Kipling (1907) sẽ được phá vỡ. Xét theo lẽ đó, Claire Keegan - cây viết Ireland vô cùng nổi bật những năm gần đây - cũng có khả năng sẽ được tôn vinh. Khác với truyền thống thường xướng tên tác giả những tiểu thuyết đồ sộ, cây viết sinh năm 1968 này ghi được dấu ấn với novella - tiểu thuyết ngắn, ngắn hơn tiểu thuyết nhưng lại dài hơn truyện ngắn thông thường.
Các tác phẩm của bà đi dọc chiều dài thời gian, từ khám phá lịch sử Ireland gắn với câu chuyện của người phụ nữ (Small Things Like These) cho đến tập trung vào việc mổ xẻ tâm lý cá nhân (Foster). Với một đảo quốc nhỏ bé nhưng đã có đến 4 tác giả từng được tôn vinh, đồng thời được đề cử tại giải Booker lẫn phim chuyển thể Small Things Like These được chú ý gần đây, sẽ không bất ngờ nếu Claire Keegan có được một chỗ trong “bảo tàng danh vọng”.
 |
| Nhà văn Lyudmila Ulitskaya. Ảnh: Le Monde |
Cũng là cái tên liên tục xuất hiện trong nhiều danh sách dự đoán một thập niên qua, dường như cũng đã đến lúc mà nhà văn sinh năm 1943 chạm đến chiến thắng. Trong các tác phẩm, bà nổi tiếng với việc đặt những số phận đời thường vào các biến động lớn của lịch sử Nga thế kỷ XX. Ulitskaya cũng đặc biệt quan tâm đến sự giao thoa giữa các tiểu cộng đồng gắn kết với nhau bằng tôn giáo, văn hóa... Tuy vậy điều đặc biệt là văn chương của bà không hoàn toàn bị giới hạn bên trong biên giới, và có thể thấy các đề tài như ký ức, căn tính, đức tin và sự khoan dung… cũng hiện diện rất mạnh mẽ trong nhiều tác phẩm của bà.
Về mặt giải thưởng, bà đã chiến thắng những giải thưởng trong và ngoài nước như “Booker” Nga, Médicis, Simone de Beauvoir (Pháp) và Giải Nhà nước Áo dành cho Văn học châu Âu. Tuy đã chuyển đến Berlin sinh sống từ năm 2022, nhưng việc tôn vinh tác giả của Sonechka có thể sẽ gặp khó khăn bởi cuộc xung đột Nga - Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tuy vậy từ trường hợp của Knut Hamsun (1920) hay Peter Handke (2019), vẫn có xác suất bà được gọi tên khi người đứng đầu Ủy ban Văn chương của Viện Hàn lâm từng chia sẻ rằng hội đồng quan tâm đến chất lượng tác phẩm hơn là quan điểm chính trị của người sáng tác, cùng với thực tế đã bốn thập kỷ nền văn học lớn này chưa có đại diện tiếp nối chiến thắng, kể từ Joseph Brodsky (1987).
 |
| Nhà văn Tàn Tuyết. Ảnh: The Symbol |
Năm nay, nhà văn sinh năm 1953 tiếp tục dẫn đầu nhiều bảng dự đoán, cho thấy sự hâm mộ vô cùng đặc biệt của độc giả và giới chuyên môn đối với bà. Về mặt sáng tạo, Tàn Tuyết luôn quán triệt quan niệm “văn học thuần túy” - chỉ viết về những vấn đề phổ quát của con người như tình yêu, cuộc sống, bản chất nhân loại… thay vì đi sâu vào các bước ngoặt của lịch sử của đất nước như những cây viết cùng thế hệ, gồm Dư Hoa, Diêm Liên Khoa… cũng như người chiến thắng trước đó - Mạc Ngôn (2012). Bà cũng là tác giả tiên phong cho quan điểm “đồng sáng tạo” giữa tác giả và độc giả.
Tuy vậy, việc Han Kang của Hàn Quốc được vinh danh vào năm 2024 đã thu hẹp tương đối tỷ lệ của Tàn Tuyết khi cả hai cùng thuộc khu vực Đông Á. Ngoài ra, những người được Viện Hàn lâm chọn gần đây dường như cũng thường tập trung vào các vấn đề nổi cộm của thế giới, mang tính thời sự hơn - ngược với chủ điểm sáng tác của nhà văn này.
 |
| Nhà văn Lídia Jorge. Ảnh: Dublin Literary Award |
Từ một tên tuổi không quá nổi bật, vào ngày 15/9 vừa qua, nhà văn người Bồ Đào Nha sinh năm 1946 bất ngờ vươn lên Top đầu của bảng dự đoán, xếp sau Tàn Tuyết và Haruki Murakami. Lý do bởi bà vừa được trao hai giải thưởng danh giá gồm Giải thưởng Nhà nước Áo dành cho Văn học châu Âu và Camões - giải thưởng lớn dành cho các tác giả sáng tác bằng tiếng Bồ Đào Nha đến từ các quốc gia Angola, Brazil, Cape Verde, Mozambique và Bồ Đào Nha.
Trong suốt văn nghiệp, bà đã xuất bản 13 tiểu thuyết cũng như nhiều truyện ngắn, kịch bản sân khấu, thơ ca, sách thiếu nhi và tiểu luận. Trong đó, các chủ đề được Jorge quan tâm là phê phán chủ nghĩa thực dân, đi sâu vào vấn đề bất bình đẳng, định kiến giới và phân biệt chủng tộc. Ngoài ra, bà cũng chú ý đến xung đột thế hệ, sự di cư và kết nối lỏng lẻo của thiết chế gia đình trong thời hiện đại. Tuy vậy, việc António Lobo Antunes - người được cho là đại diện hàng đầu của đất nước này - chỉ vừa qua đời vào đầu năm nay, lẫn giải của bà được trao quá cận tuần lễ Nobel cũng được cho là những yếu tố có thể cản trở chiến thắng, bởi Viện Hàn lâm thường chọn ra các đề cử rất lâu trước đó, để có thể thảo luận trước khi đưa ra kết quả vào tháng 10.
