Mới hôm nào thu quả, sớm nay đã trắng cành. Tưới nước xong rồi chỉ độ vài hôm mải lo việc khác không ngó ngàng tới, sáng thức dậy đã thấy trong mắt ngập tràn một màu trắng bạt ngàn, tinh khiết cùng mùi hương dịu ngọt bao bọc khắp núi đồi. Cà phê bung cánh, trắng tinh khôi cả mùa xuân Tây Nguyên.

Mùa mưa vừa qua chừng một con trăng mà trời đã ngằn ngặt xanh còn nắng vàng như ươm mật. Đất chưa khô nỏ thành bụi đỏ mù mịt, cây vừa tận hiến một mùa quả trĩu trịt, tưởng như còn đang âm thầm dưỡng sức. Vậy mà nhựa vẫn lặng lẽ cuộn trào mãnh liệt dưới từng nhánh gầy, ẩn trong đường vân gỗ, gặp một cơn mưa cuối mùa luyến tiếc dùng dằng chưa muốn chào tạm biệt trước khi ẩn mình trong những cánh rừng chờ mùa mưa tới vội vàng gieo xuống những hạt trong ngần, hoặc nước mát từ lòng hồ được con người kéo lên xối vào, bung trào thành hoa trắng muốt. Trắng từ đỉnh đồi xuống ven đường, trắng hết con dốc thoai thoải ngược nắng, ngược gió, trắng từ mảnh vườn cạnh nhà đến đám rẫy men theo bờ suối, trắng giữa lao xao bon, buôn, bản kéo đến xó đồi vắng lặng náu mình giữa thinh không. Sắc tinh khiết, hương nồng nàn, cứ thế mà phơi bày ra với đất trời, xứ sở.

Ai đó ví những bông hoa trắng ấy là tuyết rơi giữa ngày nắng tháng Ba của cao nguyên đẫm màu sử thi huyền ảo. Nắng mà vẫn lạnh. Cái lạnh mỏng, sắc, hanh và ngọt. Trên đầu, màu xanh ngắt của bầu trời kéo dài vô tận, không một áng mây điểm xuyết, chỉ một sắc xanh không pha tạp. Dưới đất, nắng vàng tiệp màu với đất đỏ, với gió lạnh se se lay những cánh hoa dại không tên tròn xoe như chiếc cúc đồng. Giữa xanh trời cùng vàng nắng gió là thảm hoa trắng khổng lồ không có điểm bắt đầu, không thấy nơi kết thúc. Thật vậy. Nếu làm một hành trình đi dọc các cao nguyên chỉ thấy trắng ngần một sắc hoa tinh khiết từ B’lao, Di Linh, qua M’nông, chạy theo quốc lộ 14 tới thủ phủ cà phê Đắk Lắk rồi tới J’rai, Kon Tum, không còn phân biệt được nơi nào với nơi nào, tràn ngập trong mắt và căng đầy lồng ngực là thác hoa trắng ngần quyện hương mê say tràn trề, quyến rũ. Trong sắc trắng nối dài bất tận đã lại thấy lấp ló màu của hy vọng, no ấm, thấy thấp thoáng những gùi quả chín đỏ, căng mọng theo chân người về.

Trong sắc trắng nối dài bất tận đã lại thấy lấp ló màu của hy vọng... - Ảnh: Internet

Tôi luôn cho rằng, cà phê là loài chất phác, hồn nhiên nên hợp với xứ sở nắng gió Tây Nguyên. Chất phác từ cái tên các chủng loại. Cà phê vối, cà phê chè… Hồn nhiên, phóng khoáng nên thản nhiên bung cánh nở rộ, cả hương lẫn sắc đều đẹp đến nao lòng mặc dù chẳng được ngắm nhìn, khen ngợi, xuýt xoa như các loài hoa khác. Sống bên cạnh những người dân thuần phác, ngẩng đầu đoán mưa gió, cúi đầu bắt đất sinh sôi, hoa bung đều trong mắt họ gợi mùa quả sai trĩu cành, còn sắc trắng tinh khôi và hương thơm ngát thanh khiết quả thật chẳng có thời gian nào mà ngắm nhìn, thưởng thức. Đến những hố cà phê còn được tận dụng để trồng thêm rau, đậu, lạc. Xen trong rẫy cà phê là những thân cau cao vút, các loại cây ăn trái. Có lẽ bởi vậy mà gắn bó, dù giá có lúc lên, lúc xuống, lúc trồi, lúc sụt nhưng người dân trồng cà phê chẳng ai lâm vào cảnh trắng tay. Như cây tiêu, đã có thời cả làng trở thành tỷ phú, xây nhà lầu, sắm xe hơi đi thăm vườn nhờ giá cao. Nhưng rồi tiêu bệnh, giá giảm mạnh, làng tỷ phú thành làng hoang vì chủ nhà người trốn nợ, kẻ làm thuê. Lại đến lễ hội bơ với những giống nữ hoàng, chân dài rầm rộ, qua mùa “nhan sắc” bơ chất đống chẳng ai ngó ngàng. Chỉ có cà phê bền bỉ ở lại, chỉ cần chăm sóc đúng cách là cho thu hoạch cả vài chục năm sau mới phải thay mới. Hiền lành và đôn hậu, dễ chịu và phóng khoáng như đất đai miền cao nguyên hào phóng, hoa còn giúp bầy ong làm nên thứ mật đặc sản sóng sánh vàng như nắng tháng Ba.

Cà phê! Chẳng cần dùng bất cứ một thứ mỹ từ nào để ca ngợi, hoa cứ trắng trong giữa đất trời, biến cả Tây Nguyên thành một thung lũng thanh khiết, để kẻ mộng mơ ước mình hóa thành loài ong mật quấn quýt bên hoa. Cũng có lúc đắng đót nhấp ngụm cà phê nguyên chất gói trọn vị nồng nàn nắng gió xứ sở mà nghe lòng quặn lên niềm xót xa khi nghe tin những kẻ đánh mất lương tri làm cà phê giả từ vỏ trộn hóa chất bán ra thị trường thu lợi bất chính. Màu hoa trắng nhói lòng trước phẩm giá con người bị đánh mất...