Nghĩa Kỳ

Thuở nhỏ,

cha theo ông lên Phúc Tường làm thợ

gặp mẹ - chân quê !

ngày cưới, đồng làng mùa lũ

cá rô rạch bờ lên đê.

Xuôi ngược mẹ cha bươn bả

sáng bán cỏ gianh, chiều nấu cao bét bò (*)

dốc đò Sét mưa rào trơn tuột,

thất thểu ngày xuân bữa đói bữa no !

Mái gianh úp xuống những đời lam lũ

hạt lúa không kịp chín để thành mùa,

cái chảo gang rang một đồng ngập nước

củ chuối ngào cùng con ốc, con cua...

Cái rét tháng ba, một manh áo vá

mẹ tôi mang đòn gánh lên rừng...

rừng nào biết bao lần mẹ khóc

đôi mắt héo còn sót lại một con !

Ai nào biết núi Cao, núi Mọn...

củ sắn đào non cứu đói bao nhà,

đồng Mực, đồng Đằn cỏ lăn cỏ lác

đỉa bám đầy quanh thắt lưng cha

Năm bốn lăm khởi nghĩa,

từ làng tôi cờ đỏ sao vàng

lan sang làng khác...

nước sông Mã phù sa ùng ục

Nghĩa Kỳ thành tên gọi mới làng tôi !

Làng vẫn nghèo,

được tiếng là hiếu học,

chúng tôi lớn lên cùng với dân làng

bằng lá sắn nộm vừng, hạt bo bo...

con chữ lặn vào người xiêu vẹo !

Cha tôi đi dân công hỏa tuyến chiến dịch thượng Lào

lại gánh, lại gồng, lại đèo, lại suối

bàn chân cha tứa bao lần đá núi?

tiếng điếu cày òng ọc rít lên...

Chín năm rồi hai mươi năm

hết chống Pháp lại đi đánh Mỹ

như cây tre dẻo dai, bền bỉ

làng đi qua hai cuộc chiến trường kỳ

đời cha, đời con nối nhau đi đánh giặc

trọn lời thề ghềnh Sét đứt làm đôi !

Mái gianh thưa dần,

nhấp nhô mái ngói...

tôi trở về làng qua chiếc cầu phao

gió thổi bờ xa, dòng sông chừng nhỏ lại

bãi cát xưa lổn ngổn trái bù lào.(**)

Anh vẫn nhớ ngọn đèn dầu mờ tỏ

ngày nào hai đứa bên nhau

đôi mắt em hút sâu vào đêm tối

gióng mía Kim Tân ngọt hộ lòng người...

Anh vẫn nhớ tên những Bổng Phồn, đồng Phốc...

xóm Bái, xóm Đình bè bạn thương nhau

tiếng chim lanh chanh trên chùa chiền rêu mốc

câu hò ghẹo còn vợi vợi bến sông sâu.

Ngoài bảy mươi,

cha tôi ngồi nhấm ly rượu gạo

mẹ vẫn loay hoay với bếp rơm nồng

lửa cháy, tàn tro lả tả

dáng Người in trên vách bập bùng...

__________________________

(*) Cao bét bò : Cao ích mẫu

(**) Bù lào : Bí đỏ