Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số là bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng, được hình thành, bồi đắp và trao truyền qua nhiều thế hệ. Trong mỗi tác phẩm, công trình nghiên cứu hay những giá trị văn học dân gian được lưu giữ, có dấu ấn của lịch sử, ký ức cộng đồng và cách nhìn thế giới của mỗi dân tộc.

Trong bối cảnh đời sống xã hội thay đổi nhanh chóng, phương thức sáng tác và tiếp nhận văn hóa cũng có nhiều biến chuyển, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo tồn những giá trị đã có, mà quan trọng hơn là làm thế nào để những giá trị ấy tiếp tục được thực hành, sáng tạo và tìm thấy công chúng trong đời sống đương đại.

Toàn cảnh Đại hội

Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, ông Trần Thắng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhấn mạnh, bảo tồn và phát huy văn hóa các dân tộc không chỉ là gìn giữ những giá trị của quá khứ, mà quan trọng hơn là làm cho các giá trị ấy tiếp tục được thực hành, trao truyền và phát huy trong đời sống hôm nay.

Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số trong nhiệm kỳ mới. Những vùng đất, bản làng đang đổi thay, những thế hệ trẻ bước vào đời sống hiện đại và những giá trị truyền thống trước những cách tiếp nhận mới đang tạo nên nguồn chất liệu phong phú cho sáng tác.

Theo đó, Hội xác định tiếp tục đẩy mạnh sáng tác, nghiên cứu, sưu tầm, khuyến khích văn nghệ sĩ bám sát cơ sở, phản ánh chân thực đời sống đồng bào và những chuyển biến trong quá trình phát triển. Việc phát hiện, bồi dưỡng lực lượng sáng tác trẻ, khuyến khích sáng tác bằng tiếng dân tộc, bảo tồn tiếng nói, chữ viết và văn học dân gian được xác định là những nhiệm vụ quan trọng.

Bảo tồn tiếng nói, chữ viết hay những giá trị văn học dân gian, vì thế, không chỉ là lưu giữ một di sản. Đó còn là giữ lại không gian để mỗi cộng đồng có thể kể câu chuyện của mình bằng tiếng nói và cách biểu đạt riêng. Khi thế hệ trẻ tiếp nhận, sáng tạo và làm mới những giá trị ấy, văn hóa mới thực sự có khả năng tiếp nối.

Một hướng đi khác được đặt ra là đổi mới cách quảng bá, ứng dụng công nghệ để đưa tác phẩm đến gần hơn với công chúng, nhất là người trẻ. Công nghệ có thể mở rộng không gian tiếp cận, nhưng sức sống lâu dài của tác phẩm vẫn phụ thuộc vào chiều sâu văn hóa và sức sáng tạo của người nghệ sĩ.

Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam khóa VII, nhiệm kỳ 2026-2031 gồm 18 ủy viên. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Mã Thế Anh, Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ VHTTDL), được bầu giữ chức Chủ tịch Hội.

Một nhiệm kỳ mới mở ra cũng là lúc đặt ra yêu cầu mới: để những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ không chỉ nằm trong sách hay hồ sơ lưu trữ, mà tiếp tục bước vào đời sống, đối thoại với con người hôm nay và được thế hệ trẻ tiếp nhận. Khi đó, văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc, mà còn trở thành một nguồn lực tinh thần cho cộng đồng và đất nước.