![]() |
| Minh họa Phạm Hà Hải |
1.
Nghe thằng Út điện thoại báo tin tuần sau về nhà mới ở phường Long An, hai hàm răng gần như trống trơn của ông Mười cứ sàng qua sàng lại trong cái miệng móm mém. Những nếp nhăn trên khuôn mặt, nhất là vùng bao quanh đôi mắt càng lúc càng giãn ra. Ánh mắt ông lấp lánh. Bàn tay ông run run khi mở chiếc tủ gỗ xoan đào tìm bộ áo dài khăn đóng. Vậy là chỉ vài bữa nữa, đám tân gia nhà thằng Út xong, mười đứa con ông đã yên bề gia thất. Ông đã làm tròn lời hứa với bà, trước lúc lâm chung.
Dạo quanh căn nhà mới của vợ chồng thằng Út một vòng, ông Mười cứ gật gù mái đầu tóc trắng. Nhà nóc Thái, mặt tiền sáu mét, phần sau nở hậu mười mét, phòng ốc ngăn nắp. Trên phòng khách, thằng Út đặt bộ bàn dài bằng gỗ gõ đỏ theo truyền thống. Phòng sinh hoạt chung, nó kê bộ ván ngựa để hờ khi nhà có khách hay nghỉ trưa đều tiện.
Thoạt nhìn bộ ván ngựa bị lẹm mất một miếng, ông Mười hơi ngờ ngợ.
Thấy ông cứ chăm chú săm soi bộ ván cổ ra chiều ưng ý, thằng Út đi lại phía sau cha rồi nói như ý muốn khoe:
- Bộ này con mua trong nhóm chơi đồ gỗ cổ trên mạng, vừa mua vừa làm từ thiện cho một anh kia bên Tây Ninh cần tiền chữa bệnh cho ông già. Họ nói bao nhiêu con trả đủ bấy nhiêu, rồi thuê người chở về liền. Cha thấy được phải không?
Ông Mười không trả lời con. Ánh mắt ông đăm chiêu nghĩ ngợi.
Đám tân gia làm hơn chục bàn, bia rượu ê hề, tiếng nhạc thập thình tưng bừng cả góc phố. Gần ba giờ chiều, những người khách cuối cùng mới chịu buông tay các con ông, lảo đảo dắt xe ra về. Nơi sàn nước phía sau nhà, tiếng chén đĩa va vào nhau loảng xoảng lẫn trong tiếng cười nói râm ran của dâu, rể, cháu chắt đang dọn dẹp. Trên phòng khách, đám cháu nhỏ gần chục đứa túm tụm quanh chiếc tivi, dán mắt vào màn hình xanh đỏ chuyển động liên tục. Trẻ con thời giờ nhà nào chả thế, không mỗi đứa cầm một cái điện thoại thì lại chụm đầu vào tivi, nhưng dù sao, con cháu trong nhà - chúng chịu chơi chung với nhau cũng là vui rồi.
Giữa cái náo nhiệt đông vui của ngày mừng tân gia, ông Mười nằm trên bộ ván ngựa ghép bằng ba tấm gỗ, đôi mắt kèm nhem cứ nhìn đăm đăm vào khoảng không trên trần nhà. Ông chợp mắt không nổi. Cái lạnh của mặt gỗ gõ mật láng bóng dưới lưng như có một hấp lực kì lạ, kéo ông về căn nhà mái lá năm xưa - với những mênh mông đồng đất thuở nào. Cũng trên bộ ván ngựa như thế này, hồi đó vợ ông thường ngồi may vá quần áo cho cha con ông hay vá lại tay lưới ba màn bị vây cá mắc rách. Đến bữa, cả nhà lại quây quần quanh nồi cơm nghi ngút khói với mẻ mắm kho chấm rau đồng thơm nồng đặt giữa. Rồi những khi nhà có đám đầy tháng, thôi nôi, bộ ván lại được khiêng ra giữa nhà bày cỗ cúng…
Ruột gan ông cồn cào, bức bối như có lửa đốt. Không chịu nổi nữa, ông chuồi chân bước xuống sàn.
Ông đi vòng quanh bộ ván. Dưới ánh điện trần sáng trưng của phòng khách, hai bàn tay gầy guộc, đầy những nốt đồi mồi của ông run run sờ nắn từng góc cạnh, vuốt dọc theo từng thớ gỗ thâm nâu. Ngoài miếng lẹm, thành phía mặt ngoài của bộ ván ngựa phẳng phiu, không một dấu vết lạ.
Nhưng luồng điện chạy râm ran suốt dọc sống lưng mách bảo ông rằng mình không nhầm. Ông quay người lần tìm phía trong. Nơi góc tường chật hẹp, tối om và nồng mùi sơn mới. Ông Mười khom cái lưng còng xuống, hai đầu gối quỳ hẳn trên nền gạch men lạnh ngắt. Ngón tay ông lóng ngóng quẹt đi quẹt lại trên màn hình điện thoại, tìm mãi mới bật được ứng dụng đèn pin.
Luồng ánh sáng ngược yếu ớt phản chiếu một lúc lâu mới xóa tan đi bóng tối nơi góc tường. Ông Mười bò hẳn vào gầm bộ ván, hé mắt lên để nhìn cho rõ phần ở giữa. Hơi thở ông gấp gáp, dồn dập. Ánh đèn rọi đi rọi lại qua lớp bụi đỏ bám chặt vào thớ gỗ. Ông đưa tay chùi mạnh lên thành ván. Những ngón tay chai sần cào miết rớm máu. Và rồi, dưới quầng sáng lờ mờ, dòng chữ khắc sâu ngày nào hiện ra: “TÂN GIA, 15/1/1968”.
- Trời!
Sau giây phút bàng hoàng, ông Mười chui ra ngoài rồi ngồi thụp xuống sàn nhà. Hai tay ôm chặt lấy ngực như để giữ cho quả tim già nua khỏi vỡ tung. Khuôn mặt ông dại đi, đờ đẫn. Trên hốc mắt sâu hoắm, hai dòng nước mặn chát cứ thế trào ra, chảy tràn vào những vết chân chim nơi khóe miệng đang mấp máy. Đời con người ta có những điều đến bất ngờ như phép lạ. Kỉ vật vô giá một ngày bỗng mất đi. Ta đau đớn tưởng rằng nó sẽ ra đi mãi mãi, nhưng một ngày lại sừng sững quay về. Kì thực, trong cuộc đời này chẳng có thứ gì mất đi vĩnh viễn, nó chẳng qua chỉ ở bên ta hay ở nơi khác mà thôi. Khi ta đủ cơ duyên nó sẽ lại trở về, bằng hình thức này hay hình thức khác.
Cảnh vật xung quanh ông Mười bỗng nhòa đi. Ông với tay ôm chặt lấy bộ ván ngựa, sợ rằng chỉ cần buông lỏng ra thôi, người ta sẽ lại mang nó đi một lần nữa. Trong lòng ông, hình ảnh người bạn đời năm xưa cùng quá khứ dồn dập quay về.
2.
Ngày cưới ông bà, hai bên gia đình cho mỗi người một món của hồi môn. Bên bà là chiếc tủ gỗ xoan đào in hàng chữ người xưa “phụ mẫu tại đường, bất khả viễn du” - còn trong phòng ông bây giờ. Bên ông là bộ ván ngựa gỗ gõ mật nằm trong buồng cha mẹ, từ trước khi ông sinh ra.
Bữa mấy cha con khệ nệ chuyển nó xuống tàu đò về xứ mới, cha ông dặn:
- Cho vợ chồng thằng Mười ra ở riêng, để sinh con đàn cháu đống.
Chính tay ông Mười đã dùng con dao găm M7 - chiến lợi phẩm hồi ông còn làm an ninh tỉnh Kiến Tường thu được của lính Mĩ - tỉ mẩn khắc dòng chữ kia lên thành bộ ván làm kỉ niệm. Trong căn nhà thưng bốn bề bằng lá dừa nước bên dòng Sông Trăng, đó là hai món đồ đáng giá nhất.
Ngày ấy, xứ Hưng Điền còn mênh mông đồng hoang đất trống. Chỗ gò cao thì trái mìn, miểng bom còn sót lại; chỗ thấp trũng thì sình lầy, năng lác mọc um tùm, rắn rít, muỗi mòng và đỉa nhiều nhung nhúc. Người nông dân đổi được mảnh ruộng phẳng phiu phải trả bằng mồ hôi, nước mắt, có khi bằng cả mạng sống. Có người bỏ công cải tạo được một thời gian rồi đổ bệnh. Bỏ bẵng đi vài ba vụ, ma vương, lau sậy lại mọc lên thành rừng, rậm rịt hơn lúc chưa phá hoang.
Năm đó, vừa đúng hai mươi năm về xứ này lập nghiệp, ông bà Mười đã có trong tay cả chục mẫu ruộng. Dù mỗi vụ thu cả ngàn giạ lúa nhưng ông bà không sắm thêm đồ đạc. Làm được bao nhiêu, ông bà lại đầu tư mở mang bờ ruộng rộng thêm ra. Ruộng đất để sau này chia đều cho các con làm ăn quây quần bên nhau, chứ đồ đạc sắm bao nhiêu cho vừa. Ngoại trừ ngày Tết ông mới ra chợ Vĩnh Hưng mua vài tấm vải rẻ tiền; bà cắt, ông đạp máy, may cho đàn con những bộ quần áo mới.
Chiều ấy, mặt mày nhễ nhại mồ hôi, dẫn đôi trâu cày từ cánh đồng Bưng Ràm trở về, ông Mười rụng rời chân tay khi thấy vợ nằm lăn lộn trên bộ ván. Bên cạnh bà, rổ đồ may đổ tung tóe, một vũng nước vàng lênh láng chảy thành dòng xuống nền đất phèn. Một tay bà Mười ôm bụng, người co quắp như con tôm, tay kia nắm chặt đứa con gái hai tuổi đang khóc nấc. Mặt mũi nó lấm lem, nhầy nhụa rớt rãi. Đôi mắt nó hốt hoảng cứ nhìn mẹ lại nhìn ra phía cửa. Nhà chỉ có hai mẹ con, mấy đứa lớn đi chặt củi chưa về.
Quẳng sợi dây thừng để đôi trâu tự tìm ra bờ sông ăn cỏ, ông Mười chạy ngay đến bên vợ. Ông quỳ trên bộ ván, nhẹ nhàng lau những giọt mồ hôi đang đầm đìa trên mặt, trên mái tóc bết dính, rồi đỡ đầu bà nằm lên gối. Một tay ông ôm đứa con gái vào lòng, tay còn lại siết chặt bàn tay vợ:
- Có tôi ở đây rồi, bà ráng gồng chút xíu, không sao đâu nghe bà.
Vét sạch những đồng tiền dành dụm trong nhà và cầm theo đôi nhẫn cưới, ông Mười chèo xuồng suốt đêm đưa vợ ra bệnh viện huyện.
Bác sĩ khám cho bà Mười trong căn nhà cấp bốn xập xệ rồi bảo:
- Bệnh nhân thai kì tháng thứ tám, suy thai cấp và sa dây rốn, phải mổ bắt con ngay. Nhưng hiện tại bà ấy bị suy tim độ ba, mổ bây giờ e rằng sức khỏe không đảm bảo.
Nghe bác sĩ nói chưa hết câu, bà Mười đã thều thào nhưng quả quyết:
- Tôi đồng ý mổ. Bác sĩ cứu lấy con tôi.
Ông Mười nắm chặt bàn tay vợ. Nước mắt trào qua hốc mắt thâm quầng.
Từ ngày mang bầu đứa thứ chín, bà Mười đã bị suy tim. Bác sĩ bệnh viện trên thành phố nói bà không nên sinh nở nữa. Nhưng đồng đất mênh mông, đèn điện chẳng có, trời chưa tối vợ chồng đã chui vô mùng. Rồi hơn một năm sau, bà mang bầu, ốm nghén đứa thứ mười.
Ca mổ thành công ngoài dự tính của bác sĩ. Thằng Út sinh thiếu tháng, nặng tròm trèm kí bảy. Nó được đặt tên là thằng Thôi.
Từ ngày sinh nó, bà Mười kiệt quệ. Vốn sức khỏe yếu, lại sinh mổ, không được nằm than, mồ hôi lạnh hai bên sống lưng bà cứ vã ra từ sáng tới chiều. Đêm đến, những cơn đau tức ngực, ho rũ rượi lại kéo bà nằm xẹp trên bộ ván. Đến khi thằng Út được ba tháng tuổi, bà phải lên bệnh viện thành phố điều trị dài ngày. Út Thôi được chị Hai cho bú ké. Nhưng chị Hai vốn gầy còm nên chẳng được bao lâu thì mất sữa. Cả cậu và cháu phải uống nước cơm pha với đường thốt nốt.
Bệnh tật kéo sang năm thứ hai, toàn bộ số ruộng bao nhiêu năm vợ chồng khẩn hoang, mở rộng, ông Mười phải cầm cố để lấy tiền thuốc thang cho vợ.
Gần Tết năm ấy, bệnh viện cho bà Mười nhận thuốc về nhà tĩnh dưỡng ít ngày, dặn khi nào mệt thì nhờ nhân viên trạm y tế xã chích giùm. Nhưng rủi thay, người y tá xã lại là một tay bợm nhậu. Khi ông Mười đi kêu thợ gặt, bà Mười ở nhà xây xẩm mặt mày, ngã lăn ra đất. Hàng xóm đưa bà lên trạm. Một lúc lâu sau người y tá mới ngật ngưỡng, men rượu phừng phừng đi về. Bực mình vì bị phá ngang cuộc nhậu, gã thẳng tay đâm mũi kim oan nghiệt. Hậu quả, nửa cây kim gãy chìm vào cơ thể bà. Khi ông Mười chạy về thì vợ đã tím tái. Ủy ban xã điều động ca nô đưa bà ra bệnh viện huyện cấp cứu. Tính mạng giữ lại được nhưng mũi kim gãy thì vẫn nằm sâu trong da thịt.
Giao lại nhà cửa và những mảnh ruộng sắp cắt cho đàn con nheo nhóc trông nom, ông Mười lại đưa bà ngược lên thành phố. Nửa tháng trời trôi qua, bao nhiêu máy móc hiện đại và các bác sĩ giỏi cũng chưa cách gì lấy cây kim ra được.
Giữa lúc đang hết tiền, tâm trạng rối bời, ông lại nhận được hung tin ở quê: Toàn bộ số lúa các con vừa cắt xong chờ máy phóng bị cháy rụi. Một thằng khùng khùng điên điên nào đó đi chăn trâu chụm lửa nấu cơm, rồi bỏ đó, lửa bén vào bờ cỏ rồi lan sang đống lúa. Biết bắt đền ai bây giờ?
Nhưng nỗi khổ cực mà ông bà Mười phải nhận lãnh chưa dừng lại ở đó. Đêm, trên hành lang bệnh viện lờ mờ ánh đèn cao áp, ông Mười không tài nào chợp mắt. Hình ảnh đàn con nheo nhóc và đám lúa cháy đen chập chờn. Gần sáng, ông lịm đi vì kiệt sức. Lúc choàng tỉnh dưới ánh nắng rọi thẳng vào khuôn mặt lởm chởm râu ria, sờ xuống túi quần, ông giật thót mình khi chiếc bóp đựng toàn bộ số tiền vay mượn đã bị kẻ gian móc mất. Nuốt những giọt nước mắt cay đắng vào trong lòng, ông nghĩ, mình không được phép gục ngã. Bởi phía sau còn người bạn đời đang bệnh nặng và cả đàn con thơ dại đang trông chờ vào ông - như trông chờ vào một người cầm lái. Mình phải vững tay chèo để con thuyền vượt qua cơn giông bão cuộc đời.
Để vợ lại bệnh viện một mình, ông Mười bán mấy bộ quần áo mang theo lấy tiền nhảy xe đò về quê. Nhưng biết vay mượn ai bây giờ? Người thân ông đã hỏi hết rồi. Chỉ còn nhà Ba Giựt trên Láng Biển là chưa tới. Tuổi tác thì Ba Giựt chỉ nhỏ hơn ông vài năm, còn tính vai vế họ hàng, Ba Giựt là cháu, gọi ông Mười bằng chú họ. Trước hai nhà có qua lại, nhưng từ ngày họ chuyển qua nghề cho vay tiền lời, vợ chồng Ba Giựt ít nói chuyện bà con. Khi bà Mười đổ bệnh, mỗi lần chạy xuồng ngang qua, vợ chồng họ không còn ghé lại thăm như hồi xưa nữa.
Thôi thì đã đến nước này, ông đành muối mặt đánh liều.
Qua Tết năm ấy, cây kim gãy cũng được một vị bác sĩ mát tay lấy ra khỏi cơ thể bà Mười. Bà được xuất viện về nhà, nhưng bệnh suy tim càng lúc càng trở nặng. Toàn bộ số ruộng đã bị cầm cố, mấy cha con ông Mười chỉ còn biết làm thuê làm mướn, kiếm miếng ăn qua ngày.
Mùa mưa, nước lên ngập trắng cánh đồng Hưng Điền, đẩy đám lục bình tan loãng đi khắp nơi. Cũng vì dòng Sông Trăng không còn bị nghẽn lối, đám chủ nợ mới có dịp kéo đến “ghé thăm nhà”. Nhưng giữa mùa nước nổi, chẳng làm gì ra tiền, họ cũng chỉ đến để xem nhà ông bà còn khả năng trả nợ hay không. Người lắc đầu ái ngại, người dè bỉu văng lại những câu hậm hực, tục tĩu ra về.
Trưa hôm ấy, ông Mười cùng mấy đứa lớn đi giăng lưới ngoài ruộng sâu. Nhà chỉ còn bà Mười và mấy đứa nhỏ nằm trên bộ ván ngựa nắn bóp chân tay cho mẹ. Dưới bến sông, tiếng máy xuồng chưa dứt đã nghe tiếng hỏi người thăm rổn rảng. Vợ chồng Ba Giựt dẫn theo hai gã đàn ông hầm hầm tiến vào nhà. Khi bà Mười còn đang quấn mớ tóc rối xổ tung trên bộ ván, mụ vợ Ba Giựt đã cất giọng the thé:
- Chín tháng trước, ông Mười mượn nhà tôi năm chỉ vàng chữa bệnh cho bà. Mười phân một tháng. Nay cả gốc lẫn lời là chín chỉ rưỡi. Thấy gia cảnh khó khăn, tôi lấy chín chỉ.
Bà Mười ngồi bật ngay dậy, nước mắt lưng tròng:
- Thím Ba thông cảm, để từ từ chồng tôi gửi trả chứ thực tình bây giờ trong nhà chẳng có đồng nào.
Mụ vợ Ba Giựt làm thinh như chẳng nghe thấy gì. Giở tấm vải làm cánh cửa buồng qua đầu, mụ đi lùng sục khắp lượt quanh nhà rồi đi ra, mắt dán chặt vào bộ ván ngựa gõ mật, giọng kẻ cả:
- Thôi thế này, bộ ván ngựa này nhà bà coi cũng còn được tám chỉ.
Ngừng một lát, mụ hất hàm hỏi hai thằng đi đòi nợ mướn:
- Phải không tụi bay?
Hai thằng mặt mày bặm trợn không nói năng gì, chỉ gật gật đầu đồng ý. Mụ Ba Giựt lấy tay gõ cóc cóc lên mặt bộ ván, rồi nói dài giọng ra:
- Tôi lấy trừ nợ cho làm phước, coi như huề!
Lão Ba Giựt đứng bên cạnh vợ lầm lì không nói một lời.
Biết không thể ngăn nổi hai gã đàn ông to khỏe, bà Mười ôm ngực, nước mắt rơi lã chã, nói các con dọn dẹp đống mùng mền xuống nhà dưới. Hai gã đàn ông lực lưỡng tháo bộ ván thành ba mảnh, hùng hổ khiêng xuống xuồng.
Buổi chiều, ông Mười mới chống xuồng về tới. Bước vào nhà, nhìn cái nền đất trống hoác, ông đứng lặng. Giữa bốn bề nước nổi mênh mông, căn nhà lá rách nát chỉ còn lại tiếng khóc ngằn ngặt của đứa con đói sữa và tiếng nấc nghẹn ngào của người vợ trọng bệnh. Tài sản quý giá nhất, chỗ nằm duy nhất của gia đình đã bị lấy đi thẳng tay. Đêm đó, cả nhà phải chen chúc, nằm co quắp trên tấm nệm bàng trải giữa sàn nhà. Nước lũ dưới mặt sông đánh vào những cây cột, vỗ vào nhau oàm oạp. Ông Mười ôm vợ vào lòng, nước mắt người đàn ông mới gần năm mươi tuổi mà mái tóc đã bạc trắng - tuôn rơi, ướt đẫm đôi vai gầy xác xơ của vợ.
Sức khỏe bà Mười sụp đổ hoàn toàn sau trận ấy. Đúng một năm sau, vào một đêm mưa giông gầm rú giữa mùa nước nổi, bà trút hơi thở cuối cùng trên chiếc giường cây mục gãy. Lúc bà đi, căn nhà trống hoác không còn một món đồ giá trị. Đau đớn tận cùng là ông Mười không tìm đâu ra một bộ ván, một chiếc áo quan tử tế để liệm vợ. Ông phải chèo xuồng đi gõ cửa từng nhà hàng xóm giữa đêm mưa, mượn tạm vài tấm ván gỗ tạp, đóng vội chiếc hòm mộc để đưa bà về với gò đất lạnh Trâm Vồ.
Vợ mất. Dù có mấy đám mối mai nhưng ông Mười quyết ở vậy nuôi con. Mấy cha con làm lụng lần hồi rồi cũng trả hết nợ, lấy lại những mảnh ruộng đã cầm cố.
Thời gian trôi đi thong thả như những cánh lục bình trên dòng Sông Trăng mùa nước nổi. Nhờ siêng năng, chăm chỉ nên các con ông đều có công ăn việc làm ổn định: Gia đình bốn đứa lớn ở quê ruộng vườn thẳng cánh cò bay - còn sáu đứa nhỏ trên thành phố cũng có cơ sở làm ăn đàng hoàng. Mỗi khi lễ Tết hay khi nhà có việc, các con ông lại quây quần. Người xứ Hưng Điền ai cũng bảo ông Mười là người có phước hậu.
Những tưởng nỗi đau đớn, tủi cực năm nào đã như một vết thương lành miệng, chìm sâu vào cơ thể suốt mấy chục năm trời, nào ngờ hôm nay lại hiển hiện nguyên xi, rỉ máu.
3.
Sau tiếng kêu thảng thốt của ông Mười, ngôi nhà rộng lớn bỗng chốc lặng phắc. Mấy cô con gái, con dâu sụt sịt trong nước mắt, ngồi bệt quây quanh chân cha; mấy người con trai tỉnh hẳn rượu chạy ùa cả lại; thằng Út Thôi ôm choàng lấy đôi vai gầy guộc, dìu ông ngồi lên bộ ván; còn cả đàn cháu nhỏ đều mở tròn xoe đôi mắt - khi từng lời kể run run của ông Mười tái hiện lại trọn vẹn câu chuyện đau đớn năm nào…
Nhờ lần lại lịch sử cuộc trò chuyện với người môi giới đồ gỗ cổ trên mạng, Út Thôi đã hỏi thăm được địa chỉ và toàn bộ tung tích của người đàn ông bán bộ ván ngựa. Thì ra, người này chính là con trai độc nhất của nhà Ba Giựt năm xưa. Sau cái đợt xiết nợ ông bà Mười không lâu, mụ vợ Ba Giựt đã lén ôm sạch tiền bạc, vàng vòng trốn đi nước ngoài theo trai, bỏ mặc chồng con. Lão Ba Giựt u uất rồi đổ bệnh, chẳng còn làm ăn được gì. Thằng con trai độc nhất quen được nuông chiều từ nhỏ, lớn lên mê gái gú, cờ bạc hơn mê làm. Cha bệnh nằm đó, một tay nó đã bán sạch nhà cửa ruộng vườn ở Láng Biển ăn chơi. Hiện tại, hai cha con đã dắt díu nhau phiêu bạt trốn nợ lên tận xứ Suối Đá, chân núi Bà Đen.
Sáng hôm sau, trước bàn thờ nghi ngút khói hương, ông Mười run run hai bàn tay hướng về di ảnh người vợ quá cố mà thầm thì trong nước mắt:
- Bà ơi, bộ ván ngựa - của hồi môn ngày xưa của tôi với bà đã được thằng Út mua về nhà nó rồi. Trời còn thương vợ chồng mình mà trả lại cho kỉ vật gia bảo, bà ơi.
Thắp nhang cho vợ xong, ông Mười thấy lòng mình nhẹ nhõm hẳn ra. Thì ra mọi chuyện trong cuộc đời này đều có quy luật của nó. Nếu ngày ấy ông Mười không chịu hi sinh hạnh phúc riêng mà tiến thêm bước nữa, vợ nọ con kia thì dễ gì các con của ông bà có được ngày hôm nay. Đứng trước di ảnh vợ, làm sao ông dám tự tin mà chuyện trò như ngày bà còn sống?
Ông bảo thằng Út về Hưng Điền chở ông lên vùng đất đỏ Tây Ninh.
Đến tận cùng con đường ngoằn ngoèo đầy ổ trâu, ổ bò, chiếc xe dừng lại cuối một khu rừng cao su, dưới chân núi. Trước mặt cha con ông Mười, bên dòng suối cạn khô, những thân cây sần sùi lồi lõm đầy vết sẹo nham nhở; tán cây xơ xác đổ bóng tối đen xuống nền đất đỏ như máu bầm. Bước vào căn lán quây bốn phía bằng những tấm tôn cong queo xập xệ, mùi mủ cao su quyện với mùi thuốc Bắc hăng hắc bốc lên. Không khí hôi hám ngột ngạt khiến ông Mười nhảy mũi liên tục. Ông phải lấy chiếc khăn tay lau vội dòng nước mũi. Trên chiếc giường đóng bằng gỗ cây cao su xiêu vẹo, tấm nệm mỏng lét rách bươm, lão Ba Giựt nằm co quắp, thở thoi thóp. Cơ thể lão khô héo như một thân cây mì cuối mùa, cạn nước. Giữa nhà, những chai rượu, vỏ lon bia trống rỗng, xẹp lép nằm lăn lóc bên cạnh vũng nước thuốc đen kịt đổ tràn.
Một lúc lâu, sau khi có hai người lạ bước vào nhà, thằng con trai đang uể oải bửa củi nơi cuối vườn mới buông rìu trở vô. Nghe tiếng người nói chuyện lão Ba Giựt từ từ mở mắt, bàng hoàng nhận ra người quen cũ. Lão khẽ à lên một tiếng. Tiếng kêu nhỏ, chạy dài từ cổ vào sâu trong cuống họng giống như lão đang nuốt một vật gì mắc nghẹn.
Nhìn cảnh tượng khốn cùng ấy, ông Mười chậm rãi lấy khăn chấm hai giọt nước đang khe khẽ lăn trên gò má mình. Anh Út theo lời cha, nhẹ nhàng đặt vào tay lão một xấp tiền. Ông Mười tiến lại gần, nắm lấy đôi vai người cháu họ xa, giọng nhỏ nhẹ mà trầm ấm:
- Số tiền này, cha con tôi gửi tặng chú để trị bệnh. Cũng nhờ thằng Út chuộc lại được bộ ván ngựa năm xưa, cha con tôi mới tìm được địa chỉ của chú. Ngày ấy, nếu chú thím không cho mượn tiền thì bà xã tôi đâu có lấy được cây kim ra khỏi người. Chuyện đời dâu bể đã qua, xin chú nhận nơi cha con tôi một lời cảm ơn và cứ an lòng tịnh dưỡng.
Ba Giựt vẫn không nói nên lời. Lão đưa mắt nhìn số tiền, rồi lại nhìn khuôn mặt hồng hào với đôi chân mày rậm dài của ông Mười. Đôi mắt mờ đục của lão bỗng chảy dài hai hàng nước mắt. Nỗi nhục nhã vì bị vợ phản bội, đau đớn vì con cái cờ bạc phá gia chi tử, cộng với sự vị tha của người năm xưa khiến lão ta nấc nghẹn. Hai tay lão run rẩy chắp lại, hướng về phía ông Mười.
Bước ra khỏi căn lán giữa rừng cao su, ánh nắng khi chiều muộn đang thắp lửa hồng trên những ngọn cây cao, rọi sáng chặng đường hai cha con ông Mười ra về. Ngoài cửa rừng, làn gió mát trong thổi qua những ruộng mì xanh ngắt, mang theo hương vị nồng nàn của đất và cây miền đất đỏ.
Câu chuyện về bộ ván năm xưa như vết khắc vẫn còn nằm im đó, nhưng nỗi đau trong lòng người đã được chữa lành bằng sự bao dung…