Cách đây hơn trăm năm, mùa Đông năm 1903, tại giao điểm của 22 độ 22’ vĩ độ Bắc và 103 độ 51’ kinh độ Đông, ở độ cao 1.500 m, người ta đã phát hiện ra một chốn tiên cảnh, với trập trùng núi non, suối thác, ẩn hiện giữa rừng rậm sương mờ. Nơi đây khí hậu ôn hòa, một ngày là cả bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông, là đất quần cư của nhiều đân tộc thiểu số với biết bao phong tục tập quán đặc sắc và độc đáo. Vùng đất ấy buổi đó thuộc cao nguyên Lồ Suối Tủng, thuộc trại Ngòi Bo, sau là tổng Hướng Vinh, châu Thuỷ Vĩ, tỉnh Hưng Hóa, dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ… Ngay lập tức, những người Pháp ở Việt Nam khi ấy đã nhận ra nơi đây tiềm ẩn một khu nghỉ mát lý tưởng, và họ đã chọn khu vực bản Sa Pả (tiếng Quan thoại, “Sa” là “bãi”, “Pả” là “cát”), một nơi có địa thế tương đối thuận lợi, để xây dựng những công trình hạ tầng cơ sở như đường sá, trạm điện, nhà cửa... Thế rồi từ đó, vóc dáng của một thị trấn du lịch có tên gọi Sa Pa dần dần được hình thành giữa màu xanh trầm mặc của núi rừng… Cao trạm Sa Pa ngày ấy cũng chính là tiền thân của thị trấn du lịch Sa Pa, một “điểm nhấn” quan trọng của tỉnh Lào Cai hôm nay…

Sa Pa, Thành phố trong sương Ảnh Internet

Nói đến Lào Cai mà lại bắt đầu từ Sa Pa không phải là không có lý do của nó. Mà cũng chẳng phải đợi đến tận hôm nay, sau bao nhiêu cặm cụi chảy trôi biền biệt của thời gian, sau bao nhiêu biến cải thăng trầm hợp tan được mất của thế thời, khi tất cả những gì trầm tích lại của lẽ đời, và tất cả những gì lắng gạn lại của lòng người đều đã trở thành những bình yên, thanh thản và bền chắc, thì trong tôi vẫn chưa bao giờ thiếu vắng đi cái cảm giác rưng rưng ngơ ngác đến rũ mềm của ngày đầu khi đến với mảnh đất miền biên viễn này… Ngày ấy, đón tôi ở bến xe Thị xã (Lào Cai) sau cả một ngày vật vã vượt qua chặng đường gần 400 km từ Hà Nội lên đây, em, với nụ cười mát rượi như nước suối đầu nguồn, và ánh mắt vời vợi như đỉnh núi sau mây, nói trong tiếng gió: - “Bây giờ anh đến, Lào Cai đã khác xưa lắm rồi. Tất cả mới vừa xây dựng lại nên mới được như thế này, chứ Lào Cai xưa nhỏ lắm, nhỏ như một bàn tay… nhưng đã bị san bằng từ đầu năm 1979…”