Giữa nhịp sống trẻ trung, hối hả của Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay, ký ức về ngày Độc lập vẫn hiện diện theo một cách rất riêng: trong những câu chuyện gia đình, trong âm nhạc, trong ký ức của những người đi trước và cả trong cách người trẻ nhìn về đất nước.
Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải, một cây bút gạo cội của giới văn nghệ, báo chí phương Nam, nhớ về ngày Độc lập từ chính ký ức gia đình. Cha bà là một người lính tham gia kháng chiến từ những ngày đầu. Mẹ bà, một cô giáo, từng tự tay châm lửa đốt ngôi nhà của mình để thực hiện tiêu thổ kháng chiến, quyết không để quân Pháp có nơi trú ngụ.
Với bà, lịch sử không phải điều gì xa xôi. Nó nằm trong sự hy sinh lặng lẽ của những con người bình dị.
Sau này, khi làm nghề viết, bà có dịp trò chuyện với nhà nhiếp ảnh Võ An Ninh, người từng ghi lại khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập năm 1945. Những bức ảnh quý giá đó, theo bà, không chỉ là tư liệu mà còn là ký ức sống động về một dân tộc anh hùng.
“Qua mỗi thời đại, thế hệ trẻ sẽ có một cách ‘chạm’ vào quá khứ khác nhau”, bà chia sẻ. Điều quan trọng là những câu chuyện nhỏ của ngày hôm qua vẫn được trân trọng để ngày Độc lập tiếp tục sống trong tâm thức hôm nay.
Sài Gòn vốn là vùng đất của những chuyển động không ngừng. Nhưng phía sau vẻ hiện đại ấy vẫn là một thành phố nghĩa tình, nơi lòng yêu nước nhiều khi không được nói bằng những lời lớn lao mà được thể hiện trong những việc rất đỗi đời thường.
Theo nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải, người Sài Gòn thường chọn cách thể hiện tình yêu với quê hương bằng hành động, bằng cách sống tử tế, sẻ chia và không quên nghĩa tình. Chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy làm nên chiều sâu của một thành phố từng đi qua nhiều biến động lịch sử.
Trong dòng chảy ấy, người cầm bút cũng đứng trước một trách nhiệm mới. Khi thông tin đến với con người nhanh hơn bao giờ hết, ký ức có thể bị lấn át bởi vô vàn điều mới mẻ. Văn chương vì thế càng cần đi sâu vào con người và thời cuộc.
Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải cho rằng người viết phải nhạy cảm trước những chuyển động của xã hội, tỉnh táo để hiểu con người và biết chuyển hóa những gì mình chứng kiến thành những trang viết hướng thiện. Đó cũng là cách để những giá trị tưởng như thuộc về quá khứ tiếp tục tìm được tiếng nói trong hiện tại.
Nhưng ký ức về đất nước không chỉ nằm trong những trang sách hay câu chuyện của những người từng trải. Với thế hệ trẻ, tình yêu ấy đang được tiếp nhận theo một cách khác: giản dị hơn, gần gũi hơn và gắn với trách nhiệm của mỗi cá nhân.
 |
| Pano điện tử chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trên trục đường R12, phường An Khánh, TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Anh Tuấn - TTXVN |
Đạo diễn Tuấn Dũng, một người sinh ra trong thời bình, cho rằng thế hệ trẻ hôm nay vẫn cảm nhận trọn vẹn không khí hào hùng của Quảng trường Ba Đình 81 năm trước. Và càng trưởng thành, anh càng hiểu hơn về hai chữ Tổ quốc.
Với anh, Quốc khánh là dịp để mỗi người nhìn lại mình đã sống như thế nào với tư cách một công dân.
Anh chia sẻ: “Mỗi khi tháng 9 về, những câu ca trong bài Khát vọng tuổi trẻ của nhạc sĩ Vũ Hoàng lại ngân vang trong tôi với niềm xúc động tự hào: Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta, mà cần hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay.”
Trong một quán nhỏ mang phong cách Sài Gòn xưa, Tuyết Phương chọn cách bày tỏ lòng biết ơn bằng những điều rất bình dị. Những ngày tháng 8, quán mở những ca khúc về Tổ quốc. Trong gia đình, mỗi dịp giỗ, cô dành một mâm cơm tưởng nhớ những người đã ngã xuống vì độc lập tự do của dân tộc.
Lòng yêu nước hôm nay không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ một bài hát được mở trong quán nhỏ, một câu chuyện được kể cho bạn bè, một phút tưởng niệm hay đơn giản là ý thức sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng.
Nhà văn trẻ Hiền Trang cũng tìm thấy sợi dây nối mình với lịch sử từ ký ức gia đình. Khi còn nhỏ, cô thường nghe ông mở những bản nhạc cũ, trong đó có Tiến về Hà Nội của Văn Cao. Những giai điệu ấy khiến cô có cảm giác mình được bước vào một thời khắc mà bản thân chưa từng chứng kiến.
Khoảng cách giữa một cậu thiếu niên 15 tuổi của thế hệ ông và những người trẻ hôm nay vì thế không còn là khoảng cách tuyệt đối. Nó được nối lại bằng ký ức.
“Nếu lịch sử đất nước là một cây lớn, thì lịch sử gia đình giống như một cành nhánh nhỏ. Những cành non mới mọc vẫn có trong mình ký ức của cả cái cây”, Hiền Trang chia sẻ.
Cách nhìn ấy gợi ra một điều giản dị: Lịch sử không chỉ tồn tại trong những mốc thời gian hay những trang sách. Lịch sử còn sống trong từng gia đình, từng con người và những câu chuyện được kể lại.
Jason Yeo, người Singapore đã sinh sống và làm việc tại Việt Nam từ năm 1996, chứng kiến đất nước thay đổi từng ngày: các khu công nghiệp được hình thành, những khu phố thấp tầng chuyển mình thành những đô thị hiện đại.
Nhưng điều khiến ông nhớ nhất không chỉ là diện mạo của đất nước, mà là con người Việt Nam - sự chăm chỉ, nỗ lực và khát vọng xây dựng quê hương.
Sau gần 30 năm gắn bó, Việt Nam đã trở thành quê hương thứ hai của ông. Lời chúc ông gửi nhân dịp Quốc khánh cũng giản dị như chính tình cảm ấy: mong Việt Nam tiếp tục phát triển, thịnh vượng và bình an.
Có lẽ đó cũng là một cách để nhìn thấy sức sống của những giá trị được hình thành từ lịch sử. Chúng không đứng yên trong quá khứ mà tiếp tục được trao truyền, tiếp nhận và làm mới trong đời sống hôm nay.
Thành phố Hồ Chí Minh những ngày tháng 9 vì thế mang nhiều sắc thái. Có màu đỏ của những lá cờ trên phố, có những giai điệu quen thuộc vang lên từ một quán nhỏ, có ký ức của những người từng đi qua chiến tranh và có cả những suy nghĩ mới mẻ của thế hệ lớn lên trong hòa bình.
Tất cả gặp nhau ở một điểm chung: niềm tự hào về đất nước.
Trong khoảnh khắc ấy, những con phố vốn luôn vội vã dường như cũng trở nên gần gũi hơn. Người già, người trẻ, những người sinh ra ở đây hay những người từ nơi khác đến đều có thể tìm thấy trong ngày Quốc khánh một phần ký ức và tình cảm của riêng mình.
Tháng 9 sang. Sài Gòn vẫn chuyển động. Và giữa nhịp sống ấy, màu cờ đỏ trên những con phố như một lời nhắc nhẹ nhàng rằng có những giá trị càng đi qua thời gian càng trở nên sâu sắc: ký ức, lòng biết ơn và tình yêu với đất nước.
