Đây là tác phẩm nghệ thuật được dàn dựng công phu, có giá trị lịch sử nhân văn sâu sắc, đồng thời thể hiện sức sáng tạo mới mẻ trong việc kế thừa và phát triển nghệ thuật chèo truyền thống.
Bên cạnh việc khắc hoạ hình ảnh các bậc quân vương lẫy lừng như: Khúc Thừa Dụ, Khúc Hạo... vở diễn đã dành sự tri ân và tôn vinh đặc biệt khi xây dựng hình ảnh Công chúa Quỳnh Hoa Thánh Mẫu – Khúc Thị Ngọc. Bà không chỉ là con gái Tiên chúa Khúc Thừa Dụ, mà còn là một nữ anh hùng đã hiến dâng trọn đời cho non sông đất nước.
|
Khúc Thị Ngọc là biểu tượng nhân văn sâu thẳm: người phụ nữ Việt Nam vừa gắn bó với đồng ruộng, sông nước, vừa gánh vác việc quốc gia, sẵn sàng hi sinh để bảo vệ thành trì non sông. Bà trở thành nhân vật trung tâm để vở diễn khai thác thông điệp: trong bất kỳ biến cố nào, tình mẹ và tình dân tộc luôn hòa làm một, nuôi dưỡng sức mạnh Việt.
Khác với việc chú trọng các hình tượng nam nhân như đế vương thì Mẫu ngự trời Nam lại thành công trong khắc họa hình tượng người phụ nữ Việt Nam kiên cường, bất khuất và sẵn sàng hi sinh vì đất nước và người thân trong gia đình. Là một người con gái nhưng Khúc Thị Ngọc không nề hà nhận nuôi Khúc Thiện và con của Trần Thị.
 |
| Hình ảnh Công chúa Quỳnh Hoa Thánh Mẫu – Khúc Thị Ngọc. Ảnh: BTC |
Bà sẵn sàng đối diện với hiểm nguy để cứu con nuôi mà không nghĩ tới bản thân. Những việc làm của Khúc Thị Ngọc không chỉ mang ý nghĩa là một người phụ nữ Việt Nam mà còn thể hiện ý nghĩa của tinh thần gắn bó, đoàn kết và quyết tâm của dòng họ Khúc tỏng công cuộc giành độc lập cho đân tộc.
Bên cạnh nhân vật trung tâm Khúc Thị Ngọc, vở diễn còn có nhân vật Trần Thị (NSƯT Kim Liên thể hiện ), một người phụ nữ không mang hào quang quý tộc, nhưng lại tỏa sáng bằng sự hi sinh thầm lặng.
Cảnh diễn để lại ấn tượng sâu sắc nhất là khi Trần Thị chấp nhận bị giặc hãm hiếp trước mặt chồng hoặc cảnh Trần Thị trao lại con cho Khúc Thị Ngọc nuôi như một sự gửi gắm niềm tin, một tình mẫu tử chuyển tiếp đã làm không ít khán giả rưng rưng lệ.
Ngoài NS Hà Thảo (Khúc Thị Ngọc) và NSƯT Kim Liên (Trần Thị), vở diễn còn quy tụ dàn diễn viên tài năng: NSƯT Tuấn Tài, NSƯT Tất Dũng, NSƯT Chử Long, Quang Trưởng, Xuân Chương, Văn Phương, NS Phan Hiển, NS Ngọc Anh… Mỗi nhân vật, từ Khúc Thừa Dụ, Khúc Hạo, Quách Ấn, Khúc Long… đều góp phần làm rõ bức tranh lịch sử, khẳng định công lao của dòng họ Khúc với dân tộc.
 |
| Một cảnh của vở chèo mang đến sự hấp dẫn cho khán giả. Ảnh: BTC |
Có thể nói, Mẫu ngự trời Nam là một minh chứng cho khả năng bảo tồn và phát triển chèo truyền thống: giữ nguyên “chất chèo”, nhưng giàu sáng tạo trong cách khai thác đề tài lịch sử – dã sử. Đây không chỉ là một vở diễn nghệ thuật, mà còn là một khúc ngân dài khẳng định: lòng yêu nước và sức mạnh dân tộc được nuôi dưỡng từ tình mẹ, từ sự hi sinh của những con người bình dị đã hóa anh hùng trong dòng chảy lịch sử.
Trong hành trình 80 năm từ ngày độc lập, việc khán giả hôm nay xúc động trước câu chuyện về Khúc Thị Ngọc chính là lời nhắc nhở: sự trường tồn của dân tộc luôn gắn liền với tình mẫu tử, với lòng nhân ái và với khát vọng tự chủ không bao giờ tắt trong trái tim người Việt.
