Sau nhiều năm trăn trở với bài toán thu nhập và chế độ đãi ngộ, đội ngũ nghệ sĩ biểu diễn đã đón nhận một tin vui khi Chính phủ ban hành Nghị định số 261/2026/NĐ-CP quy định về phụ cấp ưu đãi nghề, chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn đối với viên chức, người lao động hoạt động đặc thù trong các đơn vị sự nghiệp công lập nghệ thuật biểu diễn và đơn vị nghệ thuật biểu diễn thuộc lực lượng vũ trang. Phóng viên báo Văn nghệ đã có cuộc trò chuyện với NSND Tống Toàn Thắng - Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam để hiểu thêm chính sách mới nói trên.
|
- Thưa ông, sau nhiều năm đối mặt với bài toán thu nhập, đội ngũ nghệ sĩ biểu diễn tại các đơn vị nghệ thuật công lập vừa đón nhận một tín hiệu tích cực từ Nghị định 261/2026/NĐ-CP. Theo ông, chính sách mới này sẽ tạo ra những chuyển biến như thế nào đối với đời sống nghệ sĩ?
- Điều đầu tiên tôi cảm nhận khi Nghị định 261 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 là niềm phấn khởi lan tỏa trong giới nghệ sĩ. Với nghệ sĩ xiếc nói riêng và đội ngũ nghệ thuật biểu diễn trong các đơn vị công lập nói chung, đây không chỉ là câu chuyện tăng thêm một khoản thu nhập, mà còn là sự ghi nhận rất kịp thời đối với những người đã nhiều năm bền bỉ theo đuổi một nghề, nhiều hy sinh nhưng không phải lúc nào cũng được nhìn nhận đầy đủ.
Nghề xiếc có đặc thù rất khắc nghiệt. Nghệ sĩ phải tập luyện với cường độ cao, đối mặt thường xuyên với nguy cơ chấn thương, tuổi nghề lại ngắn hơn nhiều ngành nghề khác. Thế nhưng trong thời gian dài, mức bồi dưỡng dành cho luyện tập và biểu diễn vẫn còn khá khiêm tốn. Trước khi Nghị định 261 được ban hành, tại Liên đoàn Xiếc Việt Nam, mỗi buổi tập nghệ sĩ chỉ được bồi dưỡng khoảng 80.000 đồng, còn mỗi buổi biểu diễn khoảng 200.000 đồng. Với những nghệ sĩ đảm nhận nhiều tiết mục trong cùng chương trình, đơn vị phải chủ động cân đối nguồn thu để hỗ trợ thêm, nhưng mức hỗ trợ đó vẫn phụ thuộc rất lớn vào doanh thu bán vé và khả năng tài chính của đơn vị.
Bởi vậy, việc điều chỉnh chế độ phụ cấp ưu đãi nghề và nâng mức bồi dưỡng theo Nghị định 261 có ý nghĩa rất thiết thực. Dù chưa thể ngay lập tức giải quyết toàn bộ khó khăn về đời sống, nhưng đây là bước chuyển quan trọng, giúp nghệ sĩ yên tâm hơn khi gắn bó với nghề, đồng thời tiếp thêm động lực để họ tiếp tục cống hiến.
Quan trọng hơn cả giá trị vật chất là giá trị tinh thần mà chính sách này mang lại. Khi người nghệ sĩ cảm nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, họ sẽ có thêm niềm tin để vượt qua những vất vả vốn là đặc trưng của nghề.
- Nhiều năm qua, thu nhập và chế độ đãi ngộ được xem là một trong những rào cản khiến người trẻ e ngại theo đuổi nghệ thuật xiếc và “bám trụ” với nghề. Theo ông, Nghị định 261/2026/NĐ-CP sẽ tạo ra những thay đổi gì để nghề xiếc trở nên hấp dẫn hơn với thế hệ nghệ sĩ trẻ?
- Thực tế, thu nhập chưa bao giờ là yếu tố duy nhất quyết định việc một nghệ sĩ trẻ có lựa chọn nghệ thuật xiếc hay không, nhưng lại là điều kiện tiên quyết để họ có thể yên tâm gắn bó với nghề.
Xiếc là loại hình nghệ thuật đặc thù, đòi hỏi người nghệ sĩ phải được tuyển chọn và đào tạo từ rất sớm, trải qua nhiều năm khổ luyện với cường độ cao, chấp nhận đánh đổi bằng mồ hôi, chấn thương, thậm chí cả tuổi thanh xuân. Trong khi đó, tuổi nghề của nghệ sĩ xiếc lại ngắn hơn nhiều lĩnh vực nghệ thuật khác. Nếu những hy sinh ấy không được bù đắp bằng một chế độ đãi ngộ tương xứng thì rất khó để giữ chân người giỏi, càng khó thu hút lớp kế cận.
Thực tế đã cho thấy điều đó. Không ít nghệ sĩ được đào tạo bài bản sau nhiều năm học tập và rèn luyện đã phải rời sân khấu chuyên nghiệp để làm công việc khác, hoặc chấp nhận biểu diễn tại các hội chợ, sân khấu nhỏ chỉ để mưu sinh. Đó không chỉ là sự lãng phí nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn là tổn thất đối với cả ngành nghệ thuật biểu diễn. Chính vì vậy, Nghị định 261 đã khẳng định sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với lực lượng nghệ sĩ biểu diễn bằng những giải pháp cụ thể. Khi người làm nghề cảm nhận được sự trân trọng dành cho những cống hiến của mình, họ sẽ có thêm niềm tin để tiếp tục gắn bó. Đối với những người trẻ đang đứng trước lựa chọn nghề nghiệp, đây cũng là một tín hiệu tích cực, giúp họ và gia đình có thêm cơ sở để tin rằng theo đuổi nghệ thuật không còn là một quyết định quá nhiều rủi ro như trước.
Tuy nhiên, để nghệ thuật xiếc thực sự trở thành một nghề có sức hút, chính sách đãi ngộ chỉ là một mắt xích trong cả hệ thống. Chúng tôi cần tiếp tục xây dựng môi trường làm nghề chuyên nghiệp, đầu tư nhiều hơn cho các chương trình chất lượng, mở rộng cơ hội biểu diễn, tăng cường hợp tác quốc tế và tạo điều kiện để nghệ sĩ được học hỏi, phát triển chuyên môn.
Khi người trẻ nhìn thấy một con đường nghề nghiệp rõ ràng, có cơ hội cống hiến, được ghi nhận và có thể sống bằng chính tài năng của mình, họ sẽ mạnh dạn lựa chọn và gắn bó lâu dài với nghệ thuật xiếc.
- Ngay sau khi Nghị định 261/2026/NĐ-CP có hiệu lực, Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã triển khai những bước đi cụ thể nào để đưa chính sách vào thực tiễn và bảo đảm quyền lợi cho nghệ sĩ?
- Sau khi văn bản được ban hành, Liên đoàn đã tổ chức phổ biến nội dung nghị định tới toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động và nghệ sĩ. Các cuộc họp với phòng tổ chức, kế toán, tài vụ cùng các đoàn nghệ thuật được triển khai để thống nhất cách thực hiện, đồng thời giải đáp những nội dung mà nghệ sĩ quan tâm. Tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, chúng tôi cũng dành thời gian thông tin đầy đủ về những điểm mới của nghị định, giúp mọi người hiểu rõ đối tượng áp dụng, chế độ được hưởng và lộ trình thực hiện.
Điều khiến chúng tôi vui nhất là sự đồng thuận và phấn khởi của đội ngũ nghệ sĩ. Nhiều người chia sẻ rằng họ cảm thấy được quan tâm và trân trọng hơn sau nhiều năm gắn bó với nghề. Không khí tập luyện vì thế cũng tích cực hơn, các nghệ sĩ có thêm niềm tin để tiếp tục cống hiến và sẵn sàng đầu tư nhiều hơn cho chuyên môn.
Theo quy định mới, đối với nghệ sĩ là viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước sẽ được áp dụng chế độ phụ cấp ưu đãi nghề theo quy định. Trong khi đó, các nghệ sĩ hợp đồng cũng được hưởng chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn theo mức mới.
Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các bộ phận chuyên môn để triển khai đúng quy định, bảo đảm mọi chế độ được thực hiện đầy đủ, minh bạch và đúng đối tượng. Tôi tin rằng, khi chính sách được thực thi hiệu quả, những giá trị tích cực của Nghị định 261 sẽ sớm lan tỏa, không chỉ cải thiện đời sống nghệ sĩ mà còn tiếp thêm động lực cho sự phát triển của nghệ thuật xiếc.
- Năm 2026, Liên đoàn Xiếc Việt Nam có nhiều hoạt động lớn, đặc biệt là tham dự các liên hoan, cuộc thi xiếc quốc tế. Theo ông, Nghị định 261/2026/NĐ-CP sẽ tiếp thêm động lực như thế nào để các nghệ sĩ tự tin chinh phục những đấu trường quốc tế và góp phần khẳng định vị thế của xiếc Việt Nam?
- Năm 2026, Liên đoàn Xiếc Việt Nam có nhiều kế hoạch tham dự các liên hoan, cuộc thi xiếc quốc tế lớn. Ngay từ đầu năm, cả ba tiết mục của Liên đoàn đã tranh tài tại Liên hoan Xiếc quốc tế Con voi Vàng 2026 đều đoạt giải cao. Tiếp đó, trong tháng 7/2026, tiết mục Đu son được mời tham dự Liên hoan Xiếc quốc tế Almaty 2026 tại Kazakhstan. Từ nay đến cuối năm, chúng tôi sẽ tiếp tục cử các đoàn nghệ sĩ tham gia nhiều sân chơi quốc tế khác để giao lưu, học hỏi và khẳng định vị thế của xiếc Việt Nam.
Trong quá trình tập luyện, chuẩn bị tham gia các liên hoan, cuộc thi quốc tế, các nghệ sĩ rất phấn khởi khi được phổ biến về những chính sách mới của Nghị định 261/2026/NĐ-CP. Theo các nghệ sĩ, đây không chỉ là sự quan tâm thiết thực của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ nghệ sĩ biểu diễn mà còn là nguồn động viên lớn về tinh thần. Khi được bảo đảm tốt hơn về chế độ, chính sách, nghệ sĩ càng yên tâm tập luyện, mạnh dạn đầu tư cho các tiết mục có độ khó cao, tự tin bước ra đấu trường quốc tế, cống hiến hết mình để mang về thành tích, góp phần quảng bá hình ảnh và khẳng định vị thế của xiếc Việt Nam trên trường quốc tế.
- Cảm ơn ông đã nhận lời tham gia cuộc trò chuyện này.
Mai Hoa thực hiện
