Câu hỏi luôn đau đáu, trăn trở trong những người làm nghệ thuật và các nhà quản lí văn hóa, là phải làm sao để khán giả không “quay lưng” với nghệ thuật truyền thống? Làm sao để giới trẻ tiếp tục trân trọng, gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống nói chung và nghệ thuật truyền thống nói riêng?...
Những năm gần đây, nhiều ca sĩ trẻ nổi danh nhờ kết hợp âm nhạc dân gian trong các ca khúc đương đại. Ca sĩ Hòa Minzy - người vừa được vinh danh Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2025 - là một ví dụ điển hình.
Năm 2025, cô gặt hái một mùa bội thu các giải thưởng âm nhạc. Trong những ca khúc nổi bật của Hòa Minzy, không thể không nhắc đến Bắc Bling. Tháng 3/2025, MV được phát hành và nhanh chóng cán mốc 200 triệu lượt xem (cho đến tháng 3/2026, MV này đã thu hút trên 300 triệu lượt xem), trở thành MV đạt thành tích này nhanh nhất lịch sử Vpop. Sản phẩm đồng thời vươn lên vị trí top 1 trong danh sách các MV ra mắt ấn tượng nhất thế giới, đưa Hòa Minzy trở thành nữ nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên đạt vị trí số 1 trending toàn cầu trên YouTube.
Vì sao Bắc Bling gây sốt? Nhiều lí do được đưa ra phân tích như về sự tham gia của dàn nghệ sĩ nổi tiếng trong MV, chiến lược truyền thông, hình ảnh ấn tượng khi tái hiện không gian văn hóa Bắc bộ (Bắc Ninh) một cách đặc sắc, duyên dáng của miền quê Quan họ, giai điệu bắt tai…
Nói về ca khúc Bắc Bling, không thể không ghi nhận tài năng sáng tác của nhạc sĩ Tuấn Cry, người con của Bắc Ninh. Anh là người viết lời và giai điệu, kết hợp chất liệu dân ca quan họ Bắc Ninh với phong cách hiphop. Tác phẩm có phần phối khí ấn tượng của producer Masew. Nghệ sĩ Xuân Hinh biểu diễn, các nghệ nhân quan họ Bắc Ninh làm cố vấn, hỗ trợ thực hiện MV.
Cũng vào năm 2025, MV Mục hạ vô nhân của ca sĩ Soobin Hoàng Sơn gây sốt nhờ chất lượng sản xuất vượt trội trong nhạc Việt. MV cán mốc gần 3 triệu lượt xem chỉ sau hơn 4 ngày phát hành. MV được đánh giá là một bước đi đột phá khi anh đưa chất liệu xẩm Việt Nam hòa quyện cùng âm nhạc hiện đại, tạo nên một bản phối vừa đậm đà bản sắc dân tộc, vừa bắt nhịp hơi thở đương đại.
Ca sĩ Soobin chia sẻ Mục hạ vô nhân là sản phẩm mà anh cực kì tâm huyết: “Tôi có một nguồn cảm hứng vô tận với âm nhạc dân gian và cuối cùng tôi cũng có thể đưa nó lên một MV chính thức.”
MV kể câu chuyện hài hước, trào phúng về hai chàng trai đóng giả làm thầy bói mù đi trêu ghẹo gái làng nhưng cuối cùng bị cả làng dạy cho một bài học - một phép ẩn dụ cho thông điệp “Ai ơi ăn ở cho lành”.
Bên cạnh đó, MV có những hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt xưa như chiếu cói, mảnh sành, quán nước vỉa hè, đình làng, múa rối nước, tranh Đông Hồ... cùng với đó là cách tôn vinh âm nhạc truyền thống Việt Nam, như làm mới xẩm bằng cách sử dụng những nhạc cụ dân tộc như trống mảnh, trống cơm, nhị, tiêu, sáo, đàn bầu, đàn nguyệt, hồ, phách, đàn tam, mõ...
Ca sĩ Hoàng Thùy Linh cũng chinh phục công chúng bằng những ca khúc mà giai điệu hay vũ đạo trong MV đã trở thành trend của bạn trẻ trong nước và quốc tế như See tình (sáng tác của DTAP), Bánh trôi nước (sáng tác Hồ Hoài Anh), Gieo quẻ (sáng tác Khắc Hưng). Đây là các MV kết hợp nhạc pop hiện đại với chất liệu dân gian, âm hưởng ngũ cung và hình ảnh văn hóa đặc sắc. Để Mị nói cho mà nghe (sáng tác DTAP) đã làm “nóng” tên tuổi Hoàng Thùy Linh và cho cô một chỗ đứng vững vàng trên sân khấu âm nhạc. Bài hát mang âm hưởng Tây Bắc, văn hóa Mông, Dao, Thái, hòa quyện với nhạc điện tử.
Gần đây, Phương Mỹ Chi cũng là một cái tên nổi bật khi kết hợp cùng nhóm DTAP sáng tác và thể hiện dự án mang tên Vũ trụ cò bay, một album nổi bật tái hiện văn hóa dân gian bằng âm nhạc đương đại. Các ca khúc đã làm mới dân ca và văn học dân gian bằng ngôn ngữ nhạc trẻ.
Đằng sau các ca khúc đình đám kể trên của Hoàng Thùy Linh, Phương Mỹ Chi… là một số tên tuổi nhạc sĩ, trong đó đặc biệt, nhóm DTAP nổi lên bởi sự trẻ trung, bao gồm 3 thành viên: Thịnh Kainz, Kata Trần và Tùng Cedrus, lần lượt sinh năm 1996, 1997, 1998. DTAP là nhóm sản xuất âm nhạc nổi tiếng với phong cách pha trộn hiện đại và âm hưởng dân gian Việt Nam. Ngoài tài năng âm nhạc, nhóm nhạc sĩ trẻ này còn am hiểu về phong tục, tập quán lâu đời của người Việt, cũng như tác phẩm văn học nổi tiếng của Việt Nam, để rồi đưa vào các tác phẩm âm nhạc thật tự nhiên, thu hút…
 |
| Hình ảnh trong MV Mục hạ vô nhân của ca sĩ Soobin Hoàng Sơn. |
Những tác phẩm nổi bật được nhắc ở trên cho thấy sự trân trọng văn hóa dân tộc. Bên cạnh sử dụng các làn điệu chèo, tuồng, xẩm… đến nhạc cụ như nhị, sáo, đàn bầu…, các nghệ sĩ cùng ekip sản xuất có sự trau chuốt về bối cảnh, cổ phục…
Phát biểu trước báo giới, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội cho rằng, MV Bắc Bling của Hòa Minzy nhanh chóng gây sốt không chỉ bởi giai điệu bắt tai, lôi cuốn mà còn vì cách nó chạm đến trái tim khán giả bằng sự giao thoa tinh tế giữa yếu tố truyền thống và hiện đại.
Hòa Minzy đã khéo léo lồng ghép những giá trị văn hóa truyền thống vào sản phẩm của mình mà không hề gượng ép. Đó là sự hồn nhiên, mộc mạc của người dân Bắc Ninh, là sự uyển chuyển trong từng câu hát quan họ vang vọng trên dòng sông, là nét duyên dáng của người con gái trong tà áo tứ thân. Bài hát là sự giao thoa độc đáo giữa âm nhạc truyền thống (đàn nguyệt, sáo, nhị) và tiết tấu hiện đại, mang lại hơi thở mới cho văn hóa vùng miền. Ông Sơn cho rằng, điều khiến MV này đặc biệt nhất chính là cách nó khơi gợi niềm tự hào về văn hóa Việt Nam trong lòng mỗi người.
Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long cho rằng: “Khi giới trẻ tham gia vào việc khai thác yếu tố truyền thống kết hợp với âm nhạc mới, hiệu ứng lan tỏa những nét đẹp quê hương, vùng đất sẽ mạnh mẽ hơn. Điều này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo cơ hội tiếp cận tự nhiên và dễ dàng đến với khán giả trẻ - những người tiếp nhận thông tin chủ yếu thông qua nền tảng số so với các hình thức quảng bá truyền thống.”
Văn hóa truyền thống của dân tộc được nuôi dưỡng qua bao thế hệ, ngày nay tiếp tục thẩm thấu vào thế hệ trẻ. Nghệ sĩ trẻ trở về với những giá trị tinh hoa của văn hóa dân tộc, không phải với tâm thế gánh trên vai trách nhiệm nặng nề phải bảo tồn, gìn giữ, phát huy, mà là tâm thế tự nguyện, trân trọng và biết ơn. Không chỉ tìm trong kho báu di sản, họ còn sử dụng ngôn ngữ của thời đại mới thể hiện những giá trị tinh hoa ấy.
Cuộc sống đang hằng ngày, hằng giờ thay đổi. Văn hóa, nghệ thuật truyền thống cũng vậy, có thứ cần phải bảo tồn, nhưng có thứ phải thay đổi, phải làm mới thì mới thực sự “sống” được giữa đời sống hiện tại. Nếu văn hóa truyền thống được giới trẻ đón nhận, nó mới thực sự được tiếp biến và có giá trị trường tồn. Văn hóa là giá trị cốt lõi của quốc gia, trong đó văn hóa truyền thống giống như một kho báu lớn. Một tư duy đổi mới, một cách ứng xử trân trọng và biết ơn với văn hóa truyền thống, cùng những cách làm sáng tạo của tuổi trẻ, chắc chắn sẽ giúp văn hóa truyền thống thăng hoa.
