Trong những ngày cuối tháng 5 vừa qua, tại Đối thoại Shangri-La và trên trang mạng cá nhân của mình, thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đã có những phát ngôn mà nói theo ngôn ngữ ngoại giao là “phản ánh không khách quan thực tế lịch sử, gây tác động không tốt đến dư luận…”, về sự có mặt của quân tình nguyện Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Campuchia chống lại chế độ diệt chủng Kmer Đỏ.
Phát ngôn có tính cá nhân này đã gây lên một làn sóng bất bình trong đời sống xã hội và những phức tạp trong hoạt động ngoại giao của các quốc gia có liên quan. Ngay sau khi xảy ra sự việc nói trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, bà Lê Thị Thu Hằng, đã lên tiếng với báo chí, trong đó nhấn mạnh: "Đóng góp và hy sinh của Việt Nam trong việc cùng nhân dân Campuchia chấm dứt tội ác diệt chủng của Khmer Đỏ là sự thật đã được thừa nhận rộng rãi. Ngày 16/11/2018, Toà án đặc biệt xét xử tội ác Khmer Đỏ (ECCC) đã ra phán quyết về tội ác diệt chủng chống nhân loại của Khmer Đỏ. Phán quyết đã phản ánh khách quan sự thật lịch sử, thực thi công lý, trả lại công bằng cho các nạn nhân, được Liên Hiệp Quốc và cộng đồng quốc tế hoan nghênh"…
Không phải chỉ riêng Việt Nam, về phía Campuchia, Thủ tướng Hun Sen cũng lên tiếng cho rằng phát ngôn của ông Lý đã xúc phạm sự hy sinh của quân tình nguyện Việt Nam, những người đã giúp giải phóng Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng…
Phát ngôn của ông Lý Hiển Long chắc chắn sẽ còn được phán xét và giải quyết bằng những động thái tương xứng với vị trí của ông. Về phần mình, một người lính đã từng trực tiếp có mặt sát cánh với nhân dân Campuchia những năm tháng đó, câu chuyện này chợt làm tôi nhớ lại tất cả những gì mà mình đã được chứng kiến…
So với các nhà văn mặc áo lính như Nguyễn Chí Trung, Phạm Tiến Duật, Ngân Vịnh, Phạm Sĩ Sáu, Nguyễn Văn Hồng… và một chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam, liệt sĩ Trần Duy Chiến, tác giả hồi ký Tây Tiến viễn chinh, thì tôi là nhà báo, nhà văn quân đội lớp đàn em khá xa. Ngày ấy, trong vị trí một phóng viên báo Quân khu 5, tôi là người đã kết nối làm thủ tục để Cục chính trị Quân khu 5 tạo điều kiện cho các phóng viên và các nhà văn thuộc Hội Văn học nghệ thuật Quảng Nam - Đà Nẵng như Đặng Ngọc Khoa, Đoàn Thị Thúy Hồng, Trương Điện Thắng… đi thực tế sáng tác tại chiến trường Campuchia, ở Mặt trận 579 Quân khu 5; và cũng sang tiếp Bộ tư lệnh Mặt trận tiền phương sau đó… Chúng tôi theo các sư đoàn 2, 307, 315 và đoàn 5503, thậm chí có lúc cùng đi với Tỉnh đội trưởng của bạn ở Pretvihia tới các địa danh Ngã Ba Biên, Núi Cụt, Núi Hồng, Đầm Rây… để phản ảnh không khí nóng bỏng về cuộc chiến đấu giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng của bè lũ phản động, ác ôn khát máu Pôn Pốt, xây dựng lực lượng cho bạn và giúp nhân dân Campuchia hồi sinh. Quân tình nguyện đi làm nhiệm vụ cao cả, nhưng các thế lực phản động ngày ấy vẫn lu loa xuyên tạc ta xâm lược, đóng chiếm... Bộ đội tình nguyện có giai đoạn sống trong thiếu thốn ngặt nghèo. Đến năm 1987 mà ở chốt Ngã Ba Biên, bộ đội Trung đoàn 143 thiếu thuốc sốt rét, lính trẻ 19 đôi mươi mà phải chống gậy như ông bà già tuổi 70, 80 trông rất hoàn cảnh. Sau những bài phóng sự và những chuyến “ba cùng” với bộ đội Việt Nam, Thiếu tá Phia, Tỉnh đội trưởng Pretvihia, đã bộc bạch: Anh đồng hương (hồi ấy bộ đội Việt Nam và bộ đội Campuchia ở Pretvihia rất tình cảm, hay thân ái gọi nhau là đồng hương) Dũng à, may nhờ có bộ đội Việt Nam đánh đuổi bọn đồ tể Pôn Pốt, không thì em cũng bỏ xác lâu rồi. Bộ đội Việt Nam cứu em, che chở, cưu mang em để em vào quân đội rồi làm chỉ huy Tỉnh đội bây giờ. Không chỉ em mà nhân dân em đều biết ơn quân tình nguyện Việt Nam”.
Sau những ngày hành quân khét lẹt nắng nóng và súng đạn mịt mùng, tôi xả hơi đi cùng với bộ đội bạn ra thăm chùa, thăm chợ. Tôi nhớ tại chợ Stung treng, các mẹ các chị quây quần hỏi han sức khỏe và gia đình tôi bên Việt Nam. Chị Liêng, một người bán hàng ở chợ, đã ôm tôi khóc: “Bộ đội Việt Nam tốt lắm, hiền lắm, hy sinh nhiều nhiều cho đồng bào Campuchia. Không có gì đền ơn nổi”. Tại một làng nhỏ, cụ già tên là Phươn nói tiếng Việt chưa sõi, bộc bạch: “Bộ đội Việt Nam đã cứu chúng tôi thoát khổ, thoát chết, thoát đói, thoát đau bởi giặc Pôn Pốt. Chúng ác còn hơn quỷ, nghe lời của kẻ ác, kẻ xấu đang tâm tàn sát đồng bào ruột thịt của mình. Còn bộ đội Việt Nam không cùng máu mủ mà thương, bảo vệ và hy sinh cho dân Campuchia…”. Có nhà sư tên là Luool ở một chùa nhỏ trong thị xã Stung treng còn trao cho tôi sợi dây đeo có tượng Phật, nói: “Nhà Phật không bàn chuyện đúng, sai, hơn thua, mà chỉ nói sự thật thôi: Quân tình nguyện Việt Nam là đội quân nhà Phật xuống trần cứu thế, diệt khổ nạn, đem lại sự sống cho dân Campuchia chúng tôi”…
Kể ra những điều trên, tôi muốn nói: Nếu ai đó cho rằng Việt Nam từng xâm lược và chiếm đóng Campuchia thì đó là hành vi tráo trở, trắng trợn xúc phạm đến quân đội và nhân dân Việt Nam, và sẽ bị lên án cả trong quá khứ cũng như hiện nay.
Bất kỳ ai đã được chứng kiến, không cần nhiều, chỉ cần trong những ngày quân tình nguyện Việt Nam rút về nước, chính quyền và nhân dân Camphchia đã không cầm nước mắt, bin rịn, lưu luyến tiễn đưa hàng chục cây số; hay được nghe lời gan ruột của một nhà sư khi gọi bộ đội Việt Nam là “đội quân nhà Phật”... thì đều sẽ nhận ra rất rõ một điều: Đây là cuộc chiến tranh bắt buộc, theo lời kêu gọi của Mặt trận cứu nước Campuchia, quân tình nguyện Việt Nam đã buộc phải tham gia vào cuộc chiến đấu để tự bảo vệ mình và cứu nhân dân nước bạn khỏi nạn diệt chủng tàn bạo nhất trong lịch sử loài người!
Nguồn Văn nghệ số 24/2019
