Vì thế, việc tổng kết thực tiễn, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng của nhiệm kỳ Đại hội XIV lần này, trực tiếp góp phần phục vụ việc sửa đổi, bổ sung Cương lĩnh và công tác chuẩn bị Đại hội XV của Đảng.
 |
| Nhà văn, nhà báo Khúc Hồng Thiện |
Nhiệm vụ thiêng liêng và hệ trọng ấy đang được triển khai ngay từ năm đầu nhiệm kỳ XIV. Tại phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng, diễn ra hồi đầu tháng 8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh, đây là “nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng” của nhiệm kỳ Đại hội XIV, với một lộ trình được chuẩn bị bài bản, chặt chẽ. Theo đó, năm 2026 hoàn thiện đề cương, phương pháp, danh mục chuyên đề; năm 2027-2028 tập trung nghiên cứu, khảo sát, sơ kết mô hình, xác định những vấn đề cần sửa đổi và lấy ý kiến nhiều vòng; năm 2029 tiếp thu, hoàn thiện Báo cáo tổng thể, cung cấp luận cứ khoa học, thực tiễn cho các Tiểu ban Đại hội XV, nhất là Tiểu ban Điều lệ Đảng.
Một lộ trình như vậy cho thấy đây không phải sự điều chỉnh mang tính tình thế, mà để đáp ứng đòi hỏi tất yếu của thực tiễn trong bối cảnh, giai đoạn cách mạng mới. Đảng đang chủ động chuẩn bị từ sớm, từ xa cho một văn kiện có sức sống lâu dài, để những gì được đưa vào Điều lệ mới thật sự là kết tinh của thực tiễn, lý luận và trí tuệ trong Đảng.
Tinh thần xuyên suốt trong định hướng của người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta là, giữ chủ nghĩa cho vững, đổi mới nhưng không đổi màu; thích ứng với thời đại nhưng không xa rời nền tảng. Những nội dung cốt lõi của Điều lệ hiện hành vẫn còn nguyên giá trị. Việc sửa đổi phải kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; giữ vững vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng và nguyên tắc tập trung dân chủ.
Song, kiên định không có nghĩa là bất biến. Thực tiễn vận động đặt ra những yêu cầu mới: mô hình tổ chức bộ máy sau sắp xếp; phương thức lãnh đạo trong điều kiện mới; phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; kiểm soát quyền lực; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; quản lý tổ chức và đảng viên trên môi trường số... Bởi thế, điều lệ cần được sửa đổi ở những nơi thực tiễn đã chứng minh có vướng mắc, khoảng trống; đồng thời không vội đưa vào Điều lệ những vấn đề mới phát sinh nhưng chưa đủ cơ sở lý luận và thực tiễn. Những vấn đề ấy cần tiếp tục thí điểm, tổng kết hoặc điều chỉnh bằng quy định, hướng dẫn của Trung ương.
Một điểm rất sâu sắc trong định hướng lần này là yêu cầu phân định rõ: Điều lệ chỉ giữ những vấn đề nền tảng, cốt lõi, mang tính nguyên tắc và ổn định lâu dài; những quy định về mô hình, thẩm quyền, trách nhiệm sẽ được cụ thể hóa ở cấp Quy định; trình tự, thủ tục, nghiệp vụ thuộc Hướng dẫn. Một Điều lệ ngắn gọn, khoa học, dễ hiểu, dễ thực hiện nhưng có sức sống lâu dài chính là biểu hiện của một tư duy xây dựng Đảng ngày càng khoa học.
Quan trọng hơn, sửa Điều lệ rốt cuộc vẫn chính là sửa từ yêu cầu chất lượng của tổ chức và nhân tố con người. Định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt vấn đề nghiên cứu tiêu chuẩn, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm nêu gương; giáo dục, quản lý, đánh giá, sàng lọc đảng viên; nhấn mạnh bản lĩnh chính trị, đạo đức, ý thức kỷ luật, năng lực thực hiện nhiệm vụ, tinh thần đổi mới, dám chịu trách nhiệm và sự gắn bó với Nhân dân. Đồng thời phải khắc phục tình trạng sinh hoạt hình thức, hành chính hóa, nể nang, né tránh; nâng cao tính lãnh đạo, giáo dục, sức chiến đấu và tính tiên phong, gương mẫu ở từng chi bộ, từng đảng viên.
Ở đây, yêu cầu xây dựng Đảng “thật sự là đạo đức, là văn minh” không nên chỉ được hiểu như một mục tiêu đẹp đẽ. Đó phải là thước đo của từng quy định và, cao hơn, là thước đo đối với mỗi đảng viên. Đảng có mạnh hay không, trước hết phải được nhìn thấy ở phẩm chất, trí tuệ, bản lĩnh, trách nhiệm và sự gắn bó với Nhân dân của mỗi người cộng sản. Do đó, muốn lần sửa đổi Điều lệ này thật sự có chất lượng, không thể chỉ trông chờ vào cơ quan tham mưu, các nhà nghiên cứu hay những người trực tiếp xây dựng văn bản. Thông báo số 140-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo tại Kỳ họp thứ nhất Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng kết thực tiễn và nghiên cứu, sửa đổi Điều lệ Đảng, nhấn mạnh việc lắng nghe cán bộ, đảng viên, người trực tiếp thực hiện; lấy ý kiến nhiều vòng, đúng đối tượng, trúng vấn đề, thực chất; mọi ý kiến phải được tổng hợp trung thực, khách quan, việc tiếp thu hay bảo lưu đều phải giải trình thấu đáo.
Lúc này và thời gian tới, trách nhiệm và trí tuệ của mỗi đảng viên, mỗi cấp ủy, mỗi tổ chức Đảng cần trở thành một phần của quá trình xây dựng Điều lệ (sửa đổi). Mỗi ý kiến thẳng thắn, mỗi trải nghiệm từ cơ sở, mỗi phát hiện về một bất cập, mỗi đề xuất vì lợi ích chung đều có thể góp phần làm nên, hoàn thiện một quy định tốt hơn. Với người đảng viên, tham gia vào công việc lần này vừa là quyền, trách nhiệm, vừa là một nhiệm vụ thiêng liêng: Góp trí tuệ xây dựng Đảng của mình, để Đảng đủ sức lãnh đạo đất nước trong một thời đại đang có nhiều biến đổi sâu sắc.
Sửa Điều lệ, vì thế, không chỉ là sửa một văn bản. Đó là cơ hội để nhìn lại mình, làm rõ hơn phương thức lãnh đạo, siết chặt kỷ luật, kiểm soát quyền lực, nâng cao chất lượng đảng viên và củng cố mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với Nhân dân. Giữ vững nền tảng tư tưởng, nhưng không ngừng rút ra bài học kinh nghiệm, đổi mới từ thực tiễn; kế thừa những giá trị đã được lịch sử kiểm nghiệm, nhưng mạnh dạn tháo gỡ những gì không còn phù hợp - đó là cách để Điều lệ Đảng vừa mang chiều sâu của truyền thống cách mạng, vừa có tầm vóc của thời đại.
Và tới đây, nếu mỗi cán bộ, đảng viên thật sự đặt mối quan tâm, trăn trở vào công việc này với tất cả trách nhiệm, tâm huyết và trí tuệ của mình, lắng nghe Nhân dân, nhìn thẳng vào thực tiễn, thì chắc chắn dự thảo Điều lệ (sửa đổi) được chuẩn bị cho Đại hội XV sẽ đầy ắp hơi thở cuộc sống, kết tinh trí tuệ của Đảng ta. Đó sẽ là một dấu mốc tiếp tục làm cho Đảng Cộng sản Việt Nam thật sự là đạo đức, là văn minh, xứng đáng với niềm tin của Nhân dân và sứ mệnh lãnh đạo đất nước trong Kỷ nguyên phát triển mới.
