Trên The New York Times, hai nhà báo Elizabeth A. Harris và Alexandra Alter đã công bố bài phân tích tổng kết thị trường sách năm 2025, phác họa một bức tranh vừa ổn định, vừa đầy biến động của ngành công nghiệp xuất bản Mỹ.

Theo The New York Times: thị trường vẫn bán được sách, nhưng không còn dễ dàng.
Trong bài viết đăng ngày 30/12/2025, The New York Times cho biết năm qua ghi nhận sự xuất hiện của nhiều đầu sách “bom tấn” xoay quanh tình dục, phép thuật và giả tưởng, đồng thời cũng có những hiện tượng bán chạy bất ngờ nằm ngoài dự báo của giới xuất bản.

Dẫu vậy, đằng sau các con số tưởng như khả quan là một loạt sức ép ngày càng nặng nề: chi phí sản xuất leo thang làm xói mòn lợi nhuận; các nhà xuất bản phi lợi nhuận mất nguồn tài trợ liên bang; trí tuệ nhân tạo làm nhiễu loạn hệ sinh thái tìm kiếm và khiến Amazon ngập tràn sách sao chép chất lượng thấp; các chuỗi bán lẻ lớn cắt giảm đơn đặt hàng trong bối cảnh mạng lưới phân phối thu hẹp; và làn sóng cấm sách tiếp tục đe dọa các bộ sưu tập ở trường học và thư viện.

“Bản thân ngành xuất bản đang trong quá trình chuyển đổi, mà điều đó luôn đầy thách thức,” bà Dominique Raccah, Giám đốc Nhà xuất bản Sourcebooks, nhận định trên The New York Times.

Người Mỹ còn đọc tiểu thuyết không? Theo The New York Times, câu trả lời là "có" và "đọc nhiều". Dẫn số liệu từ Circana BookScan, bài báo cho biết trong năm 2025, độc giả Mỹ đã mua khoảng 184 triệu bản tiểu thuyết in dành cho người lớn, con số gần như tương đương năm 2024 và cao hơn 66 triệu bản so với năm 2019, thời điểm trước khi đại dịch tạo cú hích lớn cho thị trường sách.

Động lực chính của doanh số này tiếp tục đến từ mảng hư cấu thể loại: các tiểu thuyết thriller của Freida McFadden bán hơn 5,5 triệu bản in, trong khi Rebecca Yarros duy trì sức hút mạnh mẽ với loạt romantasy xoay quanh những kỵ sĩ cưỡi rồng.

Tuy vậy, The New York Times cũng ghi nhận sự hiện diện đáng kể của các tác phẩm văn học và nhà xuất bản độc lập: The Correspondent của Virginia Evans bán hơn 500.000 bản, được giới xuất bản đánh giá là “đi ngược mọi chỉ số dự báo”, còn Mona’s Eyes của Thomas Schlesser, theo nhận định của Michael Reynolds (Europa Editions), đang trên đà trở thành một trong những cuốn sách bán chạy nhất năm của Barnes & Noble. “Có cảm giác các imprint văn học thuộc các tập đoàn lớn đang trở nên dè dặt hơn với một số thể loại, và các nhà xuất bản độc lập đang hưởng lợi từ sự dịch chuyển đó,” Michael Reynolds nhận xét trên The New York Times.

Ở mảng phi hư cấu, theo The New York Times, năm 2025 là một năm trầm lắng khi trong 10 đầu sách phi hư cấu bán chạy nhất chỉ có duy nhất một cuốn được xuất bản trong năm, 107 Days, hồi ký tranh cử của Kamala Harris, còn lại đều là các tựa sách backlist. Dẫn đầu nhóm này là The Let Them Theory của Mel Robbins, phát hành năm 2024, với doanh số hơn 2,7 triệu bản in; theo nhận định của Brenna Connor từ Circana BookScan, “cô ấy gần như đang gánh toàn bộ mảng sách self-help”.

Bài báo cho rằng sự suy giảm của các đầu sách phi hư cấu mới phản ánh một sự dịch chuyển rộng hơn của hệ sinh thái thông tin, khi nhiều độc giả tìm đến audiobook, chatbot, YouTube, podcast và các nguồn nội dung miễn phí khác thay vì sách in truyền thống.

Ở mảng sách Young Adult (sách thiếu niên), theo The New York Times, bức tranh doanh số năm 2025 cho thấy sự sụt giảm rõ rệt nếu không tính trường hợp ngoại lệ của Suzanne Collins: Sunrise on the Reaping, tiền truyện của loạt The Hunger Games (Húng Nhại), bán khoảng 2 triệu bản in, nhưng khi loại trừ doanh số của Collins, toàn bộ thị trường YA giảm khoảng 12% so với năm trước. Nỗ lực của các nhà xuất bản nhằm mở rộng phân khúc “new adult”, hướng tới độc giả trẻ với nội dung trưởng thành hơn, vẫn chưa tạo được cú hích như kỳ vọng; theo nhận định của Kristin Bartelme từ ReaderLink, sức ảnh hưởng của BookTok đang suy yếu, không còn tạo ra những hiện tượng bùng nổ ở quy mô như thời của Colleen Hoover hay Rebecca Yarros.

Doanh số Kinh Thánh tăng mạnh khi người Mỹ quay lại tìm kiếm các giá trị và định hướng truyền thống. Ảnh: tư liệu Internet.

Theo The New York Times, trong bức tranh chung của thị trường năm 2025, vẫn có những mảng ghi nhận tăng trưởng rõ rệt. Doanh số sách romance tăng khoảng 5% so với năm trước, chủ yếu nhờ thành công vượt trội của Onyx Storm của Rebecca Yarros.

Một mảng khác gây chú ý là Kinh Thánh, với mức tăng khoảng 12%, được bài báo lý giải như dấu hiệu cho thấy sự quan tâm trở lại của một bộ phận công chúng Mỹ đối với đức tin và đời sống tâm linh. Bên cạnh đó, truyện tranh cũng có một năm khởi sắc khi doanh số tại các cửa hàng comic tăng khoảng 27% trong tám tháng đầu năm, theo số liệu của ICv2 mà The New York Times dẫn lại.

Ở phương diện định dạng xuất bản, những dự đoán về “cáo chung” của sách in tiếp tục không trở thành hiện thực. The New York Times cho biết sách in hiện vẫn chiếm khoảng ba phần tư tổng doanh số thị trường. Trong khi đó, ebook, dù từng được coi là tương lai của ngành, đã giảm từ mức 17% doanh thu xuất bản thương mại năm 2016 xuống khoảng 11%, song nhìn chung vẫn ổn định so với năm 2024. Audiobook lại cho thấy một quỹ đạo khác: trong vòng một thập kỷ, doanh thu từ sách nói đã tăng gấp bốn lần. Theo phân tích của The New York Times, sức hấp dẫn của audiobook nằm ở chỗ nó không chỉ thay thế sách in, mà còn tạo ra những hành vi đọc song song, khi nhiều độc giả sẵn sàng mua cùng một cuốn sách ở cả hai định dạng in và nghe.

Kệ trưng bày sách tại Barnes & Noble, Upper West Side (Manhattan). Ảnh: Tony Cenicola/The New York Times

Ở mảng hiệu sách vật lý, theo The New York Times, những dự báo về sự suy tàn không thể tránh khỏi của không gian bán sách truyền thống tiếp tục tỏ ra phóng đại. Trong năm 2025, có tới 422 hiệu sách mới gia nhập American Booksellers Association, cho thấy mạng lưới bán lẻ độc lập không những chưa co lại mà còn mở rộng. Các chuỗi lớn cũng quay lại với chiến lược mở cửa hàng: Barnes & Noble khai trương thêm 55 cửa hàng trên toàn nước Mỹ, trong khi Books-A-Million mở 18 cửa hàng mới, tăng đáng kể so với con số bảy cửa hàng của năm 2024.

Đáng chú ý hơn, các hiệu sách chuyên thể loại đang nở rộ, với những mô hình hướng tới cộng đồng độc giả rất cụ thể, như Spicy Librarian, một hiệu sách chuyên romance tại Denver, hay The Twisted Spine, một hiệu sách chuyên dòng kinh dị ở Williamsburg, Brooklyn. Theo nhận định của Allison Hill, Giám đốc điều hành Hiệp hội Hiệu sách Mỹ, “sự ủng hộ mạnh mẽ dành cho các hiệu sách độc lập phản ánh phản ứng của cộng đồng trước những bất ổn xã hội và một dạng phản kháng đối với các thuật toán”, đồng thời cho thấy nhu cầu tìm kiếm những không gian mua sắm gắn với giá trị và bản sắc đang gia tăng.

Từ toàn bộ bức tranh này, The New York Times kết luận rằng ngành sách Mỹ năm 2025 không rơi vào khủng hoảng sụp đổ, nhưng đang trải qua một quá trình tái cấu trúc sâu sắc. Độc giả vẫn tiếp tục mua sách, song thói quen và ưu tiên đã thay đổi: sách hư cấu thể loại giữ vai trò dẫn dắt thị trường, các đầu sách phi hư cấu mới gặp nhiều khó khăn, trí tuệ nhân tạo vừa là mối đe dọa vừa là phép thử đối với chất lượng và khả năng hiển thị của sách, còn các không gian đọc và mua sách vật lý, thay vì biến mất, lại đang dần tìm được một ý nghĩa xã hội mới trong đời sống văn hóa đương đại.

Hoàng Ánh (dịch và tổng hợp)