Đây có thể xem là bước chuyển mình vô cùng mạnh mẽ của giải thưởng này, hướng đến tôn vinh sự đa dạng văn hóa và các sản phẩm chất lượng.
Năm ngoái, nghệ sĩ người Puerto Rico Bad Bunny đã làm nên lịch sử khi chiến thắng hạng mục quan trọng nhất Album của năm với Debí Tirar Más Fotos, đánh dấu lần đầu tiên một đĩa nhạc hát hoàn toàn bằng tiếng Tây Ban Nha chạm đến kèn vàng. Không dừng ở đó, âm nhạc Hàn Quốc cũng có một năm thành công đặc biệt khi Rosé - thành viên nhóm BLACKPINK nổi tiếng - trở thành nghệ sĩ solo Hàn Quốc đầu tiên trình diễn tại sân khấu trao giải, cũng như Golden từ phim K-Pop Demon Hunters làm mưa làm gió chiến thắng Best Song Written for Visual Media trao cho nhạc phim của các tác phẩm điện ảnh/truyền hình xuất sắc nhất.
Dù là giải thưởng riêng của nước Mỹ, nhưng với vị thế là giải thưởng âm nhạc lớn nhất hành tinh, Grammy ngày càng cho thấy vai trò trong việc phản ánh thị hiếu đương đại và nền âm nhạc đa dạng từng ngày. Trong bối cảnh thế giới ngày càng phẳng hóa với các đường biên được xóa mờ dần, âm thanh bản địa đang được chú ý hơn bao giờ hết. Điều đó lý giải cho việc vì sao trong những năm qua nhiều ngôi sao Latinh như Rosalia, Karol G, Kali Uchis… rất được yêu thích. Không dừng ở đó, trong khi BTS và các thành viên BLACKPINK liên tục gặt hái thành công, thì những tên tuổi mới nổi như nhóm nhạc Philippines BINI hay nghệ sĩ người Palestine gốc Chile Elyanna… cũng gây được dấu ấn, khi xuất hiện ấn tượng tại Lễ hội âm nhạc Coachella lớn nhất nước này. KATSEYE - nhóm nhạc nước Mỹ được thành lập theo mô hình K-Pop, cũng được chú ý đặc biệt với đề cử Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất tại giải Grammy 2026…
Những điều nói trên cho thấy âm nhạc bản địa nói chung và châu Á nói riêng đang dần trở thành “lực lượng” đặc biệt, hứa hẹn còn nhiều dư địa phát triển. Nói về quyết định mới này, Harvey Mason Jr. - Giám đốc điều hành giải Grammy - cho biết: “Nhạc Pop châu Á hiện nay là một trong những ‘thế lực’ quan trọng và nổi bật nhất của ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu. Tác động của nó đã được khẳng định và trong tương lai hứa hẹn sẽ còn phát triển, từ đó định hình văn hóa cũng như âm nhạc trên toàn thế giới. Khi tầm ảnh hưởng của thể loại này ngày càng lớn mạnh, các thành viên và Ban quản trị Grammy nhận thấy đây là thời điểm thích hợp để tạo ra một hạng mục phản ánh chính xác hơn quy mô, tầm ảnh hưởng và tác động toàn cầu của dòng chảy này.”
Với làng nhạc Việt, trong những năm qua, các nghệ sĩ đã liên tục cải thiện chất lượng sản phẩm với kỳ vọng xuất hiện tại đây, tuy vậy bởi là sân chơi mang tính quốc tế, có nhiều lợi thế cho các ngành công nghiệp âm nhạc đã phát triển, nên sự hiện diện vẫn còn manh mún. Dẫu vậy với thay đổi này, có thể hy vọng những cơ hội mới cho âm nhạc nước nhà. Không quá khó thấy từ đầu năm 2026 liên tục có nhiều sản phẩm chất lượng ra mắt, được đánh giá cao. Không dừng ở đó, thể loại Folktronica kết hợp yếu tố truyền thống vào âm nhạc hiện đại, và Folktriotism bao hàm cả niềm tự hào dân tộc cũng đang ngày càng xuất hiện nhiều hơn, qua đó không chỉ cho thấy tiềm năng của những nghệ sĩ mới, mà còn góp phần đưa văn hóa, con người Việt Nam ra với quốc tế.
Kết hợp với việc trong thời gian qua nhiều dự án đã không ngừng được cải tiến về mặt chất lượng, tiệm cận đến chuẩn quốc tế, do đó kỳ vọng cho một chiến thắng tại hạng mục này không phải bất khả. Đơn cử nếu trước đây việc cộng tác với ê-kíp nước ngoài có phần khó khăn, thì gần đây điều này đang dần trở thành một “chuẩn mực” mới, khi việc hợp tác với giới chuyên gia quốc tế ngày càng dễ dàng và thuận tiện hơn. Ta thấy điều đó trong việc nhiều dự án được hậu kỳ (mix and master) với những tên tuổi vô cùng kỳ cựu, từng làm việc với những danh ca lớn như Adele, Katy Perry… của Văn Mai Hương, Hoàng Thùy Linh, Phùng Khánh Linh… Ngoài ra, Hồng Nhung, Đinh Hương, Hoàng Quyên… cũng có các sản phẩm hợp tác cùng ê-kíp nước ngoài, cho thấy khi chất riêng kết hợp với nền tảng sẵn có, thì việc đi xa là hoàn toàn có khả năng.
 |
| Theo thông báo mới nhất, nhóm BTS sẽ rút album ARIRANG khỏi giải Grammy năm nay khi cho rằng hạng mục Trình diễn nhạc Pop châu Á xuất sắc nhất còn nhiều hạn chế. Ảnh: Korea.net |
Tuy vậy, bên cạnh tiềm năng hứa hẹn trong việc đưa âm nhạc Việt Nam ra với quốc tế, không quá khó thấy thay đổi nói trên vẫn còn hạn chế. Theo đó, để được đề cử Trình diễn nhạc Pop châu Á xuất sắc nhất, điều lệ Grammy quy định phải là những tác phẩm “xuất sắc về nghệ thuật trong các màn trình diễn nhạc Pop có nguồn gốc từ (hoặc được công nhận rộng rãi tại) thị trường châu Á, bao gồm (nhưng không giới hạn) ở K-pop [âm nhạc Hàn Quốc], J-pop [âm nhạc Nhật Bản] và C-pop [âm nhạc Trung Quốc], với việc sử dụng có ý nghĩa một hoặc nhiều ngôn ngữ châu Á”. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ có những sản phẩm sử dụng hoàn toàn tiếng bản địa mới có khả năng được đề cử, trong khi để tiếp cận lượng khán giả rộng hơn, nhiều nghệ sĩ đã và đang chuyển sang sử dụng tiếng Anh, dẫn đến dù các sản phẩm này đậm chất châu Á thì cũng đồng nghĩa không được đề cử.
Chẳng hạn ở hai sản phẩm mới nhất là Arirang và Deadline, cả hai nhóm nhạc Hàn Quốc BTS và BLACKPINK đều sử dụng ngôn ngữ chính là tiếng Anh, trong khi cũng có nhiều quốc gia châu Á chọn tiếng Anh làm ngôn ngữ chính, do đó câu hỏi lớn nhất được đặt ra là liệu đóng góp của họ có được công nhận nếu chỉ dựa trên ngôn ngữ? Tại nước ta, cũng tương tự nhiều nền âm nhạc khác, nhiều nghệ sĩ như Mỹ Anh, Vũ Thanh Vân… cũng đang mở rộng phạm vi hoạt động bên ngoài đất nước bằng việc công bố tour diễn ngoại quốc cũng như nghệ danh quốc tế, cho thấy đây là vấn đề cần nghiên cứu thêm.
Không dừng ở đó, vì là lục địa lớn nhất thế giới, có nền văn hóa vô cùng đa dạng nên việc thu gọn âm nhạc châu Á thành một hạng mục có phần chung chung cũng đã vấp phải rất nhiều tranh cãi. Đơn cử âm nhạc Ả Rập, Ấn Độ có cách triển khai giai điệu hoàn toàn khác biệt với Đông Nam Á, trong khi ngũ cung của Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc… cũng không giống nhau, cùng lúc Nhật Bản lại nổi tiếng với City Pop cũng như J-Rock có phần khác biệt… Việc Grammy tôn vinh âm thanh đến từ nơi đây là rất ý nghĩa, nhưng việc chỉ có một hạng mục duy nhất cũng cho thấy sự rút gọn quá mức, chuyển việc tôn vinh bản sắc đa dạng trở nên tối giản, sơ khai, dễ bị hiểu lầm,
Ngoài ra với lịch sử nhiều lần ngó lơ các sản phẩm chất lượng, khi quyết định được công bố, nhiều khán giả cũng đặt nghi vấn liệu đây có phải là cách mà giải Grammy ngăn cản âm nhạc châu Á chiến thắng các giải quan trọng như Album của năm, Bài hát của năm, Bản thu âm của năm bằng cách “xoa dịu” các nghệ sĩ này thông qua việc trao giải phụ? Theo đó đây cũng là lý do khiến mới đây nhóm nhạc BTS tuyên bố họ sẽ không nộp đề cử ở bất cứ hạng mục nào cho album Arirang ra mắt hồi đầu năm nay, bởi họ tin rằng âm nhạc của mình “sẽ được đón nhận và yêu thích đúng với bản chất, chứ không bị chia rẽ theo vùng miền hay ngôn ngữ nào”.
Phản hồi về quyết định trên, Giám đốc điều hành giải Grammy Harvey Mason Jr. cho biết: “Việc gửi đề cử vào các hạng mục cụ thể như Trình diễn nhạc Pop châu Á xuất sắc nhất không loại trừ việc nghệ sĩ đó cũng có thể gửi đề cử và được xem xét ở các hạng mục chung như Album của năm, Bài hát của năm, Bản thu âm của năm. Các hạng mục này vẫn mở cho bất kỳ sản phẩm nào thỏa điều kiện, ở bất cứ thể loại nào. Với chúng tôi, tinh thần chung nhất của hạng mục mới là làm nổi bật những nghệ sĩ bản địa quan trọng, vì vậy khi xuất hiện tại càng nhiều hạng mục thì các tác phẩm sẽ được công nhận và biết đến rộng rãi hơn.”
Điều vừa nói trên phần nào đảm bảo việc ghi nhận công bằng các sản phẩm âm nhạc bản địa nếu đủ chất lượng ở hạng mục phụ cũng như chính yếu. Tuy nhiên con đường tiến ra quốc tế hóa của nhiều tên tuổi vẫn còn những khó khăn. Hy vọng trong tương lai gần điều này sẽ được cải thiện, từ đó mang đến một sân chơi công bằng, bình đẳng và đa dạng hơn, xứng với vị thế của giải Grammy.
