Trong những buổi hội thảo, những cuộc gặp gỡ thân tình hay chỉ đơn giản là quanh bàn trà của người viết trẻ, một câu hỏi thường vang lên: Làm thế nào để trở thành nhà văn? Câu hỏi tưởng chừng cũ kỹ ấy, thực ra luôn chứa đựng một điều sâu xa, rằng có rất nhiều người yêu mến văn chương, muốn dấn thân vào hành trình viết lách, nhưng lại loay hoay không biết bắt đầu từ đâu, rèn luyện thế nào, và liệu có con đường nào rõ ràng để đi mà không phí hoài thời gian, công sức? Tôi đã tìm thấy một cuốn sách có thể phần nào trả lời những băn khoăn đó, Nghề viết văn của nhà văn Uông Triều.

Sách Nghề viết văn của nhà văn Uông Triều. Ảnh: HH.

Trước khi là biên tập viên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Uông Triều từng là giảng viên tại quê nhà Quảng Ninh. Chính trải nghiệm nghề giáo đã giúp anh có được một phương pháp tư duy mạch lạc, hệ thống – điều hiếm gặp trong giới cầm bút. Và cũng bởi vậy, cuốn sách của anh không chỉ là chia sẻ cảm hứng mà là một hệ thống kiến thức được chắt lọc, có chủ đích, có chiến lược, dành cho những ai thực sự nghiêm túc với con đường viết lách.

Tác phẩm chia làm ba phần: Phần I cung cấp những khái niệm cơ bản, những bước đi đầu tiên giúp người viết hình dung được toàn cảnh quá trình viết. Phần II là khoảng lặng, là "chiếu nghỉ" trong hành lang nghề viết – nơi ta có thể ngẫm nghĩ, quan sát và đối thoại với chính mình. Phần III là kho kinh nghiệm, bí quyết, thủ thuật – như một “túi khôn” mà tác giả gom nhặt trong hành trình sáng tạo của mình.

Nếu xem cả cuốn sách như một giáo trình, thì phần I là bài giảng nền tảng, phần II là bài đọc thêm giàu chất tự sự, còn phần III chính là phần “lưu ý khi làm bài”, những chỉ dẫn thiết thực để vượt qua hành trình viết lách đầy chông gai.

“Nghề viết văn cũng như hội họa, ca hát, điêu khắc... đều cần có kỹ thuật cơ bản mới có thể làm nghề,” - nhà văn Uông Triều từng nhấn mạnh, “Nếu không được trang bị kiến thức, phần lớn người viết chỉ viết bằng bản năng, thiếu chiến lược, thiếu định hướng, và thiếu niềm tin vào chính tác phẩm của mình.”

Điều khiến cuốn sách trở nên đặc biệt chính là ở chỗ: nó không thần thánh hóa nghề văn. Trái lại, nó kéo nghề viết từ đám mây mù của sự ngẫu hứng xuống mặt đất của kỷ luật, kiến thức và lao động. Nó cho thấy: nghề viết hoàn toàn có thể học, hoàn toàn có thể rèn, chỉ cần bạn đủ đam mê, đủ bền bỉ và biết cách đi đúng hướng.

Ở Việt Nam, viết văn lâu nay vẫn thường được nhìn như một nghề “tự nhiên mà đến,” một thiên phú, một cuộc phiêu lưu mộng mị. Nhưng “Nghề viết văn” đã góp phần tháo gỡ định kiến đó. Nó không chỉ đặt nghề viết trở lại đúng với vị thế lao động tư duy mà còn mở ra một không gian học thuật và thực hành, nơi người viết có thể hình dung con đường mình đi như giải một bài toán đã có phương pháp, chứ không còn lần mò trong đêm tối.

“Nghề viết văn” là cuốn sách khơi mở. Nó đem đến một thế giới mới mẻ cho những ai luôn khao khát sống cùng chữ nghĩa. Nó dẫn dắt, tiếp lửa và nhắc chúng ta rằng: tình yêu với văn chương không nên chỉ là mộng tưởng – mà cần được xây trên một nền tảng vững vàng của tri thức, trải nghiệm và lao động nghiêm túc.