Văn thơ
I
Chú Cuội già cô lẻ trên trời
mà thành điển hình nói dối,
Thị Mầu mang tội với người đời
chỉ bởi quá yêu,
kiếm miếng ăn thân cò lặn lội
mà rằng cò gánh gạo nuôi chồng
cò khóc nỉ non…
thơ văn siêu thực thế
bởi văn nhân hiểu sự đời sấp ngửa
tả thân phận nào tình cảnh cũng trớ trêu
II
Thế kỷ hai mươi
Chế Lan Viên, một thiên tài duy lý
cũng có giấc mơ bay
như ông nói
hoa hái trên trời
cũng chính là nước mắt dưới xa kia (1)
mông lung, nhưng tha thiết yêu hoa
da diết thương nước mắt
thơ dẫu viết chuyện lên trời
cũng để nói về trần thế
trần thế nhiều khổ nạn, giặc dã
cũng thật nhiều nước mắt mồ hôi
*
hoa trần thế thơm ngát giêng, hai
hề gậy, chú tễu đời cười nghiêng ngả
tháng năm sen hồng, tháng mười rơm rạ
khói đốt đồng thơm mùi cháy cơm…
mông lung lại còn ưa bi kịch
bởi nó chứa đựng bài học lớn
về thù hận và tình yêu
bi kịch chiếc lông nga nàng Mỵ Châu dứt áo
ném ra đúng lúc bị chém đầu
máu nàng hoá ngọc
và từ đó cả thế gian đều biết
người đời mua ngọc bằng tiền
riêng Mỵ Châu tạo ngọc bằng máu
người đời tìm ngọc để làm đẹp
Mỵ Châu tạo ngọc tặng cho đời
nàng vẫn sống dài lâu cùng lịch sử
trong cái mông lung siêu thực của văn thơ!
III
Đi vào cõi âm là mông lung nhất
cách đi lạ lùng này
không ai bằng thiên tài Nguyễn Du
Cụ điểm đủ mười loại chúng sinh
không còn nơi cõi thế
mà đã tới cõi u u âm âm
mông lung hơn cả đêm
là Đêm trường dạ tối tăm trời đất
Toát hơi may lạnh buốt xương khô (2)
*
ngôn ngữ thiên tài Nguyễn Du dựng dậy
những bộ xương đói rách vật vờ
vật vờ sống, vật vờ đi lại
cả mười loại chúng sinh, Cụ tái tạo
trong một thế giới mịt mù
chúng sinh chính là phiên bản các loại người
đúng hơn, là âm bản cõi trần thế
qua lăng kính Nguyễn Du
xem mà lạnh gáy
ma đói ma khát, ma nghèo ma giàu
bỏ đời trong điếm cỏ, hết đời nơi đầu cầu
đủ mặt trong con chữ của Cụ
khiến người đọc vận vào câu ca
ma quỷ là ai ma quỷ là ta
thác xuống âm phủ thành ma quỷ tất
đọc mà thương quỷ thương ma
ấy là thương mình, muốn khóc
và thấy thương đời đến không đủ nước mắt
để khóc chúng sinh cõi trần đời
chao ôi kiếp con người
trong cái mông lung thiên tài của Nguyễn!
IV
Phận người gió cuốn mây bay
văn nhân thì hiền, dòng đời thì xiết
tôi mong người ta yêu thương văn nhân
như yêu hoa, yêu áo cơm
như thương nước mắt
thương máu có thể hoá ngọc
yêu những chữ đẹp như vết thương
chữ chất đầy khổ đau mộng ước
chữ dậm chân đấm ngực kêu trời…
*
chữ viết trong một ngày
văn nhân lội qua một kiếp
tôi mong người ta thương yêu những chữ
chất chứa vật vã phận người
theo điệu thơ Ông đồ tôi ngâm ngợi
Những người muôn năm cũ (3)
hồn đọng thành văn thơ!
________
1 Câu thơ Chế Lan Viên, trong bài Tìm đường.
2 Hai câu thơ của Nguyễn Du, trong bài Văn tế thập loại chúng sinh.
3 Câu thơ áp chót trong bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên.
Nguồn Văn nghệ số 17+18/2023
