Văn thơ

I

Chú Cuội già cô lẻ trên trời

mà thành điển hình nói dối,

Thị Mầu mang tội với người đời

chỉ bởi quá yêu,

kiếm miếng ăn thân cò lặn lội

mà rằng cò gánh gạo nuôi chồng

cò khóc nỉ non…

thơ văn siêu thực thế

bởi văn nhân hiểu sự đời sấp ngửa

tả thân phận nào tình cảnh cũng trớ trêu

II

Thế kỷ hai mươi

Chế Lan Viên, một thiên tài duy lý

cũng có giấc mơ bay

như ông nói

hoa hái trên trời

cũng chính là nước mắt dưới xa kia ⁽¹⁾

mông lung, nhưng tha thiết yêu hoa

da diết thương nước mắt

thơ dẫu viết chuyện lên trời

cũng để nói về trần thế

trần thế nhiều khổ nạn, giặc dã

cũng thật nhiều nước mắt mồ hôi

*

hoa trần thế thơm ngát giêng, hai

hề gậy, chú tễu đời cười nghiêng ngả

tháng năm sen hồng, tháng mười rơm rạ

khói đốt đồng thơm mùi cháy cơm…

mông lung lại còn ưa bi kịch

bởi nó chứa đựng bài học lớn

về thù hận và tình yêu

bi kịch chiếc lông nga nàng Mỵ Châu dứt áo

ném ra đúng lúc bị chém đầu

máu nàng hoá ngọc

và từ đó cả thế gian đều biết

người đời mua ngọc bằng tiền

riêng Mỵ Châu tạo ngọc bằng máu

người đời tìm ngọc để làm đẹp

Mỵ Châu tạo ngọc tặng cho đời

nàng vẫn sống dài lâu cùng lịch sử

trong cái mông lung siêu thực của văn thơ!

III

Đi vào cõi âm là mông lung nhất

cách đi lạ lùng này

không ai bằng thiên tài Nguyễn Du

Cụ điểm đủ mười loại chúng sinh

không còn nơi cõi thế

mà đã tới cõi u u âm âm

mông lung hơn cả đêm

là Đêm trường dạ tối tăm trời đất

Toát hơi may lạnh buốt xương khô ⁽²⁾

*

ngôn ngữ thiên tài Nguyễn Du dựng dậy

những bộ xương đói rách vật vờ

vật vờ sống, vật vờ đi lại

cả mười loại chúng sinh, Cụ tái tạo

trong một thế giới mịt mù

chúng sinh chính là phiên bản các loại người

đúng hơn, là âm bản cõi trần thế

qua lăng kính Nguyễn Du

xem mà lạnh gáy

ma đói ma khát, ma nghèo ma giàu

bỏ đời trong điếm cỏ, hết đời nơi đầu cầu

đủ mặt trong con chữ của Cụ

khiến người đọc vận vào câu ca

ma quỷ là ai ma quỷ là ta

thác xuống âm phủ thành ma quỷ tất

đọc mà thương quỷ thương ma

ấy là thương mình, muốn khóc

và thấy thương đời đến không đủ nước mắt

để khóc chúng sinh cõi trần đời

chao ôi kiếp con người

trong cái mông lung thiên tài của Nguyễn!

IV

Phận người gió cuốn mây bay

văn nhân thì hiền, dòng đời thì xiết

tôi mong người ta yêu thương văn nhân

như yêu hoa, yêu áo cơm

như thương nước mắt

thương máu có thể hoá ngọc

yêu những chữ đẹp như vết thương

chữ chất đầy khổ đau mộng ước

chữ dậm chân đấm ngực kêu trời…

*

chữ viết trong một ngày

văn nhân lội qua một kiếp

tôi mong người ta thương yêu những chữ

chất chứa vật vã phận người

theo điệu thơ Ông đồ tôi ngâm ngợi

Những người muôn năm cũ ⁽³⁾

hồn đọng thành văn thơ!

________

¹ Câu thơ Chế Lan Viên, trong bài Tìm đường.

² Hai câu thơ của Nguyễn Du, trong bài Văn tế thập loại chúng sinh.

³ Câu thơ áp chót trong bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên.

Nguồn Văn nghệ số 17+18/2023