Chuyên đề

Thơ tự chọn: Nguyễn Xuân Thâm

Văn học địa phương
12:33 | 03/08/2020
Thơ tự chọn: Nguyễn Xuân Thâm
aa

Nguyễn Xuân Thâm đến với thơ ca khá sớm. Năm 1951, khi mới mười lăm tuổi, đang học ở trường Quốc học Huế, ông đã có thơ in trong các ấn phẩm Nhân loại, Đời mới, Mới và Thẩm mỹ… với các bút danh Dao Ca, Đỗ Hữu. Bài thơ đầu tiên của ông in trên báo Văn nghệ năm 1960 là bài Núi đá Cánh Diều. Đến những năm 1964 và 1965, khi nhà xuất bản Văn Học cho in tập thơ Sức Mới để tập hợp và khẳng định lớp nhà thơ trẻ ra đời, ông lại vinh dự có mặt. Năm 1967, cùng với một số nhà thơ trẻ sung sức khi ấy, là Thái Giang, Xuân Quỳnh, Bằng Việt, Lưu Quang Vũ, Phạm Ngọc Cảnh, Văn Thảo Nguyên, Hoài Anh… Nguyễn Xuân Thâm lại được chọn in hai bài thơ thơ Rông chiêng và Cái chết của em Dần trong tập Thơ chống Mỹ cứu nước, 1965-1967 do Chế Lan Viên trực tiếp tuyển chọn. Đó là một vinh dự hiếm hoi đối với những người làm thơ trẻ thời bấy giờ

Ngay giai đoạn khởi đầu sự nghiệp, người ta đã thấy Nguyễn Xuân Thâm phảng phất những câu thơ tài hoa, thi sĩ. Về sau, công tác trong ngành giáo dục, ông vừa dạy học vừa làm thơ, rồi ông được cử đi làm chuyên gia giáo dục ở Ăng-gô-la. Bươn trải xứ người, có nhiều năm chiến đấu với bạo bệnh tưởng không thể qua khỏi, nhưng ông vẫn dồn tâm huyết cho thơ và đã giành được nhiều giải thưởng văn học có giá trị

Cho đến bây giờ, Nguyễn Xuân Thâm vẫn lặng lẽ viết. Thơ ông ngày càng thể hiện rõ một niềm khao khát sống, những nghiệm sinh sâu sắc về cuộc đời, và đặc biệt là không bị cũ mòn.

Dưới đây là một chùm thơ mang đậm dấu ấn của Nguyễn Xuân Thâm

CÁI LỒNG RỖNG

Ông ngồi với cái lồng

rỗng tiếng chim

chẳng thể nào không nhớ

tiếng hót con họa mi giữa trưa quen

Sau trận ốm ông đã thả nó

về với ngọn cây vông

có bông hoa đỏ

Bây giờ ông chỉ còn chơi với cái lồng

cái lồng bóng nước sơn trống không

và lắng nghe

bìm bịp kêu trong bụi tre cuối xóm

Ông đã đánh đổi

tiếng hót họa mi khốn khổ

để lấy tiếng chim trời tự do

Trời trưa nay xanh lắm

Xanh trên tiếng chim xa

2017

NHỮNG CÔ GÁI CHÀM ĐỘI GÙI BÁN THUỐC

Những cô gái đội gùi bán thuốc

Đi ra từ tháp Chàm

Như bóng cây trưa lặng lẽ

Xứ đàng trong

Chân đất

Các cô lội qua trảng xương rồng

Làng chài sóng dạt

Đến thị xã lèo tèo quán hàng

Da ngăm ngăm đứng nắng bên đường

Mời khách bằng mắt

Dăm vị thuốc nghèo

Hái trong rừng rú

Lẫn cát bụi trưa hè

Có lúc nắng dữ

Các cô tìm trú dưới gốc dừa

Chúng tôi lũ nhỏ cửa biển dại khờ

Quanh quẩn bên gùi thuốc

Trái chùm ruột cô gái Chàm đưa cho

Chua đến rùng mình

TRĂNG SÁNG

Thường đêm nghe thác đổ

Mấy mươi năm nằm đây

Lính bên lính như ngày nào trận mạc

Trăng sáng quá

Không mái lán che

Ánh trăng làm các anh mất ngủ

Từ các mặt trận được đưa về

Những người cầm súng không rõ quê

Nghỉ lại nơi đây làng của lính

Không đám mây lướt qua

Không bóng cây rừng già

Chẳng thể nào chợp mắt

Nằm đợi nghe tiếng gà

Trăng sáng quá

Nhìn rõ chữ trên bia mộ

7.2017

CẦU GỒ

Cầu Gồ

Thị trấn miền ngược hẻo lánh

Màu áo vải in trên màu rừng

Thoáng bóng quân ông Đề thám

Mây trắng chiều hôm bay chập chùng

Mười năm làm bạn với măng giang

Đắp lũy đào hào chống Pháp

Phồn Xương bạt ngàn

Nơi dấu lính

Hội quân dưới ánh trăng

Nơi phá vây truy kích

Đánh cho bọn giặc rùng mình

Trận chiến đồng rừng

Trùng trùng xóm mạc

Súng kíp giữ làng

Dáo mác giữ làng

Máu giặc từng khô trên mã tấu

Hơn thế kỷ

Hùm Yên Thế

Sống mãi cùng dân ở chốn rừng

Cầu Gồ

Cầu Gồ

Hồn người hồn cây chất ngất

9.2017


Thành cổ Quảng Trị - Thơ Nguyễn Việt Chiến

Thành cổ Quảng Trị - Thơ Nguyễn Việt Chiến

Baovannghe.vn- Các anh đã hoá Thành cổ/ Nửa thế kỷ rồi
Vĩnh biệt nhà văn hóa Hữu Ngọc – Trí thức của thời khai mở

Vĩnh biệt nhà văn hóa Hữu Ngọc – Trí thức của thời khai mở

Nhà văn hóa Hữu Ngọc – người được mệnh danh là “cây cầu văn hóa Đông – Tây”, một trong những trí thức Việt Nam tiêu biểu của thế kỷ 20 – đã qua đời ngày 2/5/2025 tại Hà Nội, hưởng thọ 107 tuổi. Với đời sống học thuật bền bỉ, tư duy khai phóng và năng lực đối thoại xuyên văn hóa hiếm có, ông để lại một di sản không chỉ gồm hàng chục tác phẩm bằng ba thứ tiếng, mà còn là hình mẫu trí thức công dân giữa thời đại biến động.
Gái Trường Sơn - Thơ Trần Thu Hà

Gái Trường Sơn - Thơ Trần Thu Hà

Baovannghe.vn- Trên mắt em mỗi ngày bình minh lên/ Lặng lẽ kiêu sa
Viết để cho hậu thế biết thế hệ cha anh mình đã sống, chiến đấu và hi sinh như thế nào

Viết để cho hậu thế biết thế hệ cha anh mình đã sống, chiến đấu và hi sinh như thế nào

Baovannghe.vn - Đại tá, nhà văn Nguyễn Khắc Nguyệt được biết đến là nhà văn của Binh chủng Tăng Thiết giáp, bởi suốt 38 năm quân ngũ của ông đều gắn với binh chủng này và gần như 16 đầu sách mà ông đã xuất bản đều gắn với câu chuyện về những người lính tăng.
Bộ Chính trị, Ban Bí thư: nghiêm túc, đúng quy định trong sắp xếp bộ máy

Bộ Chính trị, Ban Bí thư: nghiêm túc, đúng quy định trong sắp xếp bộ máy

Baovannghe.vn - Sáng 3/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã họp, cho ý kiến về tình hình, tiến độ sắp xếp tổ chức bộ máy. Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì cuộc họp