Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội do Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) phối hợp với gia đình cố họa sĩ Bùi Xuân Phái tổ chức từ năm 2008, giải thưởng hướng tới việc tôn vinh những tác giả, tác phẩm, ý tưởng và việc làm có giá trị, xuất phát từ tình yêu Hà Nội. Sau 19 mùa giải, điều đáng quý không chỉ nằm ở những cái tên được vinh danh, mà còn ở cách giải thưởng ghi nhận tình yêu thành phố bằng nhiều hình thức khác nhau.

Năm nay, từ 11 đề cử chính thức, Hội đồng Giám khảo trao 6 giải thưởng và 1 tặng thưởng. Bên cạnh Giải thưởng Lớn dành cho nhà thơ Bằng Việt, hạng mục Tác phẩm vinh danh loạt tranh sơn mài về cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương và vở cải lương Người con gái Hà Thành của Nhà hát Cải lương Hà Nội; vở kịch Quân khu Nam Đồng của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam được trao tặng thưởng.

Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam Vũ Việt Trang trao Giải thưởng Lớn cho nhà thơ Bằng Việt. Ảnh: Việt Trung (HNM)

Ở hạng mục Việc làm, giải thưởng ghi nhận Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 và chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám. Hạng mục Ý tưởng trao cho Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái.

Sự đa dạng của Giải thưởng ở mùa thứ 19 cho thấy, tình yêu Hà Nội không phải một khái niệm đứng yên. Thành phố được yêu bằng những câu thơ, bức tranh, sân khấu, nhưng cũng bằng cách gìn giữ di sản, tổ chức những không gian văn hóa mới và tìm kiếm những phương thức để đời sống đô thị trở nên gần gũi, đáng sống hơn.

Với nhà thơ Bằng Việt, Hà Nội hiện diện trong nhiều chặng đường sáng tác. Khoảng 30 bài thơ riêng về Hà Nội cùng những công trình khảo cứu như Kẻ sĩ Thăng Long, Kinh đô Rồng cho thấy một mối quan hệ không chỉ giữa người nghệ sĩ với nơi chốn, mà giữa một con người với ký ức, lịch sử và những lớp văn hóa làm nên căn cước thành phố. Có lẽ cũng vì thế mà Giải thưởng Bùi Xuân Phái qua nhiều năm không chỉ tìm kiếm những tác phẩm viết về Hà Nội. Giải thưởng còn nhận diện những việc đang góp phần làm nên Hà Nội hôm nay và hình dung Hà Nội ngày mai. Từ nghệ thuật đến di sản, từ giao lưu quốc tế đến không gian công cộng, các đề cử cho thấy tình yêu thành phố chỉ thực sự có sức sống khi được chuyển hóa thành hành động.

Những giải thưởng ấy, vì thế, không chỉ là sự ghi nhận dành cho một cá nhân hay một tác phẩm. Ở một nghĩa rộng hơn, đó là cách cộng đồng nhận diện và lưu giữ những giá trị làm nên Hà Nội. Thành phố thay đổi từng ngày, nhưng tình yêu dành cho Hà Nội chỉ có thể bền lâu khi được tiếp nối bằng sáng tạo, bằng trách nhiệm và bằng những việc làm cụ thể cho thành phố mình đang sống.