 |
| Nữ đạo diễn Thụy Điển Gunilla Bresky chia sẻ góc nhìn nghệ thuật của bộ phim Sara và những kiếp người tới đông đảo khán giả và báo giới. Ảnh: TGCC |
Được đồng tổ chức bởi Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương (DSF) phối hợp cùng Hiệp hội các Viện Văn hóa và Đại sứ quán các nước châu Âu (EUNIC), Liên hoan phim năm nay quy tụ sự tham gia của 9 thành viên EUNIC gồm: Phái đoàn Wallonie-Bruxelles (Vương quốc Bỉ) - đơn vị đảm nhận vai trò Chủ tịch EUNIC - Việt Nam và hỗ trợ điều phối quốc tế, Hội đồng Anh, cùng các Đại sứ quán Áo, Tây Ban Nha, Italia, Thụy Điển, Phần Lan, Na Uy, Pháp, cùng nước chủ nhà Việt Nam. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên Na Uy góp mặt tại liên hoan, mang đến một sắc màu mới mẻ cho Liên hoan phim.
Trải qua 16 kỳ tổ chức, Liên hoan phim tài liệu châu Âu - Việt Nam đã ảnh hưởng tích cực đến đời sống điện ảnh nước nhà, góp phần đưa các tác phẩm tài liệu có giá trị đến gần hơn với công chúng, đồng thời mở rộng cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghệ thuật. Mỗi tác phẩm của liên hoan phim mang đến một câu chuyện, một góc nhìn riêng; cùng với nhau, các tác phẩm tạo nên một không gian để khán giả khám phá, suy ngẫm và đối thoại về những vấn đề của cuộc sống. Đồng thời, thêm hiểu biết lẫn nhau về văn hóa, con người, môi trường và phát triển bền vững ở mỗi quốc gia.
Chia sẻ tại sự kiện, ông James Shipton, Giám đốc Quốc gia Hội đồng Anh tại Việt Nam, đại diện EUNIC bày tỏ niềm vinh dự khi đồng hành cùng chương trình trong suốt hành trình 16 năm qua. Ông nhấn mạnh rằng phim tài liệu đòi hỏi khán giả một cách tiếp nhận sâu sắc, bắt đầu từ những thực thể có thật: Cuộc đời, vùng đất và khoảnh khắc được cẩn trọng đưa lên màn ảnh để qua đó chúng ta học cách lắng nghe, rộng lòng hơn và nhận ra tính nhân văn chung của nhân loại.
 |
| Cảnh phim Chuyện bên sông Hoài Phố. Ảnh: TGCC |
Liên hoan phim năm nay mang đến 20 tác phẩm được tuyển chọn kỹ lưỡng, bao gồm 9 phim Việt Nam và 11 phim quốc tế. Các tác phẩm Việt Nam đưa công chúng ngược dòng thời gian và không gian để chạm đến những giá trị lịch sử, di sản: từ chân dung nữ giáo sư toán học đầu tiên của Việt Nam qua bộ phim Giáo sư Hoàng Xuân Sính, hành trình bảo tồn di sản trong Chuyện bên sông Hoài phố, cho đến những lát cắt dung dị về văn hóa như: Những người kể chuyện phố cổ Hà Nội, Giữ mãi màu xanh, Đạm Phương nữ sử, 7 quãng nhân sinh Điềm Phùng Thị và Giấy dó: Cuộc hành trình trở về.
Các đại diện châu Âu mang đến cho khán giả Việt Nam những bộ phim tài liệu đỉnh cao, giàu tính chiêm nghiệm như: Sara và những kiếp người (Thụy điển), Bài học trong khói lửa (Phần Lan) khắc họa cuộc chiến đấu với giặc lửa, Hỏa hoạn Nhà thờ Đức Bà (Pháp) - tác phẩm kết hợp tài liệu và phim truyện có thời lượng gần 2 giờ từng giành Giải César cho Kỹ xảo hình ảnh xuất sắc nhất năm 2023. Bên cạnh đó là những câu chuyện nhân sinh sâu sắc từ Điểm tựa (Bỉ), Cô ấy (Italia), Một lũ trẻ, một con khỉ và một tòa lâu đài (Tây Ban Nha), Đích đến còn xa (Áo) và Tuổi thơ (Na Uy).
Theo NSƯT, Đạo diễn Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, trước đây phim tài liệu thường bị coi là kén khán giả, thì nay lượng người trẻ tìm đến rạp chiếu phim tài liệu ngày một đông. Đây là tín hiệu cho thấy sự chuyển biến tích cực của dòng phim tài liệu trong lòng công chúng trẻ. Họ tìm kiếm ở phim tài liệu nhịp thở chân thực của đời sống, và điều này tiếp thêm động lực to lớn cho các nhà làm phim tiếp tục đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh chương trình chính, liên hoan năm nay còn giới thiệu thêm 5 tác phẩm xuất sắc của các nhà làm phim độc lập Việt Nam như Phòng thu bí mật, Những thiên thần trắng ở bên chúng ta, Người cất mả, Mạc Hậu và Nhà yêu nước Phó Đức Chính, mang đến một bức tranh toàn diện và đa sắc màu của điện ảnh tài liệu độc lập. Đặc biệt, bộ phim Mạc Hậu do ba học sinh đến từ trường THPT Việt Đức (Hà Nội) gồm Nguyễn Thảo Linh, Lê Mai Phương (lớp 12) và Nguyễn Hà Anh (lớp 10) sản xuất và được Ban tổ chức lựa chọn trình chiếu lần đầu tiên. Bộ phim đã khắc họa cuộc sống đời thường của những nghệ sĩ tuồng phía sau ánh đèn sân khấu, giúp khán giả trong nước và quốc tế thêm hiểu và yêu nghệ thuật truyền thống dân tộc Việt Nam.
Trong tối khai mạc, hai bộ phim tài liệu Giáo sư Hoàng Xuân Sính (đạo diễn Đỗ Thị Huyền Trang) và Sara và những kiếp người (đạo diễn Gunilla Bresky) được chọn trình chiếu đã để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng khán giả.
Trong đó, Sara và những kiếp người là tác phẩm từng được đề cử giải Guldbagge cho nhạc phim gốc xuất sắc nhất năm 2020 và giành Giải thưởng Gemma Firsova tại Liên hoan phim quốc tế đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của khán giả. Bộ phim tái hiện cuộc đời nhà văn, nhà hoạt động xã hội người Thụy Điển tài ba Sara Lidman, người từng nhiều thập kỷ trước gắn bó và dành trọn tình cảm cho Việt Nam.
Ngay sau buổi chiếu, nữ đạo diễn người Thụy Điển Gunilla Bresky đã có cuộc giao lưu với đông đảo khán giả và báo giới. Nữ đạo diễn bày tỏ sự xúc động mãnh liệt và lòng biết ơn sâu sắc khi được xem lại bộ phim tại Việt Nam sau nhiều năm gián đoạn vì đại dịch Covid-19.
Lý giải về cấu trúc nghệ thuật của bộ phim, nơi bà chọn đi sâu vào nội tâm qua những trang nhật ký, hình ảnh và các tệp ghi âm giọng nói của chính nhân vật Sara Lidman thay vì chỉ dùng một góc nhìn khách quan thông thường của dòng phim tư liệu, đạo diễn Gunilla Bresky chia sẻ rằng bà muốn mang đến một không gian riêng tư, gần gũi để khán giả có thể tự “điền cảm xúc của chính mình” qua những khoảng lặng của thước phim. Bà cũng ôn lại ký ức tuổi trẻ của mình vào thập niên 70, khi thế hệ của bà ở Thụy Điển từng xuống đường tham gia biểu tình phản đối chiến tranh tại Việt Nam, bởi cũng như Sara Lidman, bà và nhân dân Thụy Điển đã khắc sâu Việt Nam trong trái tim.
Quá trình khai thác những tư liệu cá nhân vô giá của nhà văn, nhà hoạt động xã hội Sara Lidman cũng được nữ đạo diễn hé lộ: Nhờ uy tín từ các bộ phim trước và sự tin tưởng tuyệt đối từ phía gia đình nhân vật, bà đã được tiếp cận trọn vẹn kho tàng nhật ký, ghi âm và hình ảnh lưu trữ của Sara Lidman.
“Gia đình cô ấy đã xem những bộ phim trước của tôi và sẵn sàng trao phó tư liệu. Khi đọc kịch bản, họ đã khen ngợi hết lời.” - nữ đạo diễn xúc động cho biết.
Có thể thấy, Liên hoan Phim tài liệu châu Âu - Việt Nam lần thứ 16 tiếp tục thắp lên ngọn lửa đam mê nghệ thuật, bồi đắp thêm những giá trị nhân văn cao đẹp và gắn kết tình hữu nghị bền chặt giữa Việt Nam cùng bạn bè quốc tế qua từng khung hình, từng câu chuyện đầy cảm xúc của nghệ thuật điện ảnh, cụ thể là điện ảnh tài liệu.
