Công nghệ làm mới cách quảng bá và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, mở ra hướng khai thác kinh tế, từng bước đưa nghệ thuật biểu diễn tiến gần hơn với mô hình công nghiệp văn hóa.
Truyền thông số từ lâu được xem là “điểm yếu” của lĩnh vực nghệ thuật sân khấu, khi không ít đơn vị vẫn lúng túng trong việc ứng dụng công nghệ để đưa tác phẩm đến gần công chúng. Trong một thời gian dài, hoạt động quảng bá chủ yếu dừng ở những cách làm quen thuộc, thiếu chiến lược và chưa tận dụng hiệu quả các nền tảng số. Nội dung truyền thông đơn giản, cập nhật chậm, khó tạo sức hút, đặc biệt với khán giả trẻ, là nhóm công chúng đang dịch chuyển mạnh sang môi trường trực tuyến. Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, nhân lực làm truyền thông số còn mỏng, khiến việc xây dựng hình ảnh thiếu tính nhận diện. Ngay cả khâu bán vé cũng chủ yếu theo phương thức trực tiếp, chưa có nhiều giải pháp số để mở rộng tệp khán giả.
Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, bức tranh ấy đang chuyển biến rõ rệt. Các nhà hát trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chủ động xây dựng và vận hành các nền tảng số như website, fanpage, coi đây là kênh thông tin chính thức, đồng thời, hợp tác với các đơn vị truyền thông, công nghệ để từng bước hình thành hệ sinh thái tiếp cận khán giả trên môi trường số.
Tại Nhà hát Kịch Việt Nam, fanpage được vận hành như một “trung tâm thông tin” với cấu trúc nội dung rõ ràng, cập nhật liên tục toàn bộ hoạt động của đơn vị. Thông tin không chỉ xoay quanh vở diễn mà còn mở rộng đến lịch biểu diễn, nghệ sĩ, hình ảnh sân khấu và các hoạt động bên lề, giúp khán giả dễ dàng theo dõi và hình dung về đời sống của nhà hát. Nội dung được trình bày mạch lạc, hình ảnh, thiết kế được đầu tư, góp phần xây dựng nhận diện chuyên nghiệp. Theo Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, NSƯT Kiều Minh Hiếu, nhà hát giao mảng truyền thông cho đội ngũ trẻ đảm nhận, tận dụng khả năng cập nhật nhanh và cách thể hiện phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng hiện nay. Trong khi đó, Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam lại lựa chọn hướng đi thiên về xây dựng nền tảng khán giả dài hạn. Bên cạnh việc quảng bá vở diễn, đơn vị phát triển các tuyến nội dung mang tính phổ biến kiến thức, giới thiệu đặc trưng của chèo, tuồng, cải lương bằng ngôn ngữ giản dị, dễ tiếp cận. Bên cạnh đó, nhà hát xây dựng các nhóm cộng đồng trên mạng xã hội để duy trì tương tác, đồng thời đầu tư website như một kênh thông tin chính thống. Hiệu quả bước đầu thể hiện ở sự gia tăng của lượng khán giả trẻ đến rạp. Đây là một tín hiệu quan trọng đối với sân khấu truyền thống.
Ở một hướng tiếp cận khác, Liên đoàn Xiếc Việt Nam triển khai truyền thông theo mô hình chiến dịch cho từng chương trình. Với vở xiếc kết hợp cải lương Trần Nhân Tông, đơn vị xây dựng kế hoạch bài bản, chia nội dung theo từng giai đoạn, tạo nhịp thông tin trước khi công diễn. Cách làm này giúp duy trì sự chú ý liên tục, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa khi ra mắt, với nhiều suất diễn kín chỗ. Trong khi đó, Nhà hát Tuổi Trẻ Việt Nam cho thấy sự chủ động ở khía cạnh vận hành hệ thống. Đơn vị duy trì đồng thời nhiều nền tảng mạng xã hội, cập nhật lịch diễn theo tháng một cách rõ ràng, đồng bộ. Đặc biệt, hệ thống bán vé trực tuyến được tích hợp, cho phép khán giả đặt vé nhanh, lựa chọn vị trí chỗ ngồi cụ thể, nâng cao trải nghiệm người dùng. Những yếu tố mang tính kĩ thuật này lại đóng vai trò quan trọng trong việc giữ chân và mở rộng tệp khán giả, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh với các loại hình giải trí hiện đại.
Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về Phát triển Văn hóa Việt Nam đã nhấn mạnh chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả quản lí, phát triển văn hóa trong kỉ nguyên mới. Qua đó, các đơn vị nghệ thuật buộc phải thay đổi đồng thời cả tư duy sáng tạo lẫn phương thức tiếp cận công chúng, từ cách dàn dựng, quảng bá đến tổ chức biểu diễn, công nghệ đang dần trở thành một phần không thể tách rời.
Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ, NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến cho biết, chuyển đổi số đang trở thành xu hướng tất yếu của nghệ thuật biểu diễn. Tuy nhiên, với các nhà hát công lập, rào cản lớn vẫn nằm ở hạn chế về hạ tầng kĩ thuật và nguồn lực đầu tư. Trước thực tế đó, Nhà hát Tuổi Trẻ từng bước triển khai các giải pháp cụ thể: nâng cấp hệ thống ánh sáng, âm thanh, thiết kế sân khấu nhằm tăng hiệu quả thị giác và thính giác, đồng thời đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số để tiếp cận khán giả, đặc biệt là người trẻ. Bên cạnh đó, nhà hát cũng bắt đầu thử nghiệm tích hợp công nghệ mới trong dàn dựng, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm tạo ra trải nghiệm khác biệt. Theo NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến, đây là hướng đi cần thiết để sân khấu thích ứng với bối cảnh mới, mở rộng khả năng tiếp cận và tránh bị tụt lại phía sau. Trong năm 2026 này, Liên đoàn Xiếc Việt Nam cũng sẽ phối hợp với Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC (Bộ VHTTDL) triển khai dự án thúc đẩy chuyển đổi số, trọng tâm là xây dựng hệ thống vé điện tử, phân bổ chỗ ngồi và kiểm soát vé trên nền tảng số. Mô hình này giúp khán giả dễ tiếp cận thông tin, đặt vé thuận tiện, đồng thời tối ưu hóa công tác tổ chức biểu diễn. Cùng với đó, đơn vị tăng cường truyền thông trên các nền tảng số với video ngắn, nội dung sáng tạo nhằm tiếp cận khán giả trẻ và lan tỏa giá trị nghệ thuật xiếc. Theo Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, NSND Tống Toàn Thắng, đây là bước đi mang tính chiến lược để mở rộng không gian phát triển và đưa xiếc tham gia sâu hơn vào công nghiệp văn hóa. Hợp tác tập trung vào ba trụ cột, trong đó nổi bật là nền tảng bán và phát hành vé trực tuyến, cho phép khán giả, đại lí đặt vé dễ dàng, tạo điều kiện để nghệ sĩ tập trung vào chuyên môn, đồng thời mở rộng tệp công chúng trẻ.
Còn Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, NSƯT Kiều Minh Hiếu bày tỏ: Việc phát triển sân khấu hiện nay không thể tách rời hai yếu tố: chất lượng nghệ thuật và khả năng tiếp cận công chúng. Theo ông, bên cạnh việc nâng cao chất lượng tác phẩm, nhà hát tận dụng công nghệ và mạng xã hội để đưa nghệ thuật đến gần hơn với khán giả, qua đó, từng bước khơi lại nhu cầu thưởng thức. Mới đây, nhà hát đã làm việc với NetSpace nhằm tìm hướng ứng dụng công nghệ và truyền thông số. Hai bên tập trung vào giải pháp quảng bá vở diễn, thu hút khán giả trẻ, xây dựng thương hiệu nghệ sĩ và đơn vị. Nếu được triển khai cụ thể, sự hợp tác này có thể mở ra cách tiếp cận mới, góp phần mở rộng sức lan tỏa của sân khấu trong đời sống đương đại.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt của thị trường giải trí, chuyển đổi số chính là một trong những công cụ để nghệ thuật truyền thống có cơ hội tái định vị mình trong đời sống đương đại và để tiếp tục đồng hành cùng khán giả hôm nay.
 |
| Ứng dụng công nghệ trong biểu diễn, góp phần tạo hiệu ứng thị giác - thính giác mới, nâng cao trải nghiệm sân khấu cho khán giả. Ảnh: Nhà hát Múa rối Việt Nam |
