Minh họa Ngô Xuân Khôi

Mùi rượu từ cổ họng hắn ợ lên chua loét. Hắn uể oải ngồi dậy, lần tường vào nhà tắm rửa qua cái mặt nhàu nhĩ vì trận say bí tỉ đêm qua. Trong gương là một cái đầu bù xù như tổ quạ, hai con mắt lờ đờ đỏ quạch. Hắn lùi lại. Người đàn ông đó đâu phải hắn! Hắn điển trai và sáng sủa, phong trần và kiêu bạc hơn nhiều!

Ngoài hiên vọng vào tiếng con nít khóc điếng. “Ba ơi anh hai đánh con!” là tiếng con bé út. Hắn nhíu mày. Âm thanh ấy qua tai hắn trở nên méo mó đến đáng ghét. Khật khừ đi ra, tay hắn quờ quạng tìm cái roi vẫn dựng ở góc nhà. “Con với cái, suốt ngày chí chóe!” Hắn lầu bầu.

Hai đứa trẻ thấy ba lừ lừ đi tới, liền co rúm lại. Không đứa nào bảo đứa nào, lẳng lặng im bặt. Hắn lần tay vô túi áo tìm gói thuốc, rút một điếu. Trong khi ba lui cui châm lửa đốt thuốc, thằng anh sẽ sàng dắt con em lẻn cửa sau qua nhà bà Tư “lánh nạn”.

Lờ đờ nhìn hai cái bóng nhỏ xíu dắt díu nhau đi khuất, hắn mới lò dò vào bếp tìm cái gì đó bỏ vô bụng. Nồi cá kho mặn chát mấy ngày rồi vẫn còn, mà cơm thì chẳng còn một hột. Hắn đói. Từ đêm qua đến giờ hắn chưa có gì vào bụng ngoài mấy li rượu suông với thằng bạn nối khố. Trong góc bếp, nồi cháo lòng vợ bán ế còn để đó. Hắn mở vung. Cháo nguội ngắt, bên trên mỡ đông lại một lớp trắng đục như sáp.

Hắn bực bội đứng lên, tiện chân đá vô nồi cháo. Cái nắp vung rớt ra xoay một vòng tròn trước mắt hắn như giễu cợt. Điên tiết, hắn đá cái nắp vung kêu loảng xoảng. Khật khừ lên nhà trên, hắn mở tủ lạnh. Cái tủ lạnh chạy rè rè vì quá cũ, vợ hắn dành dụm mua lại từ một người hàng xóm không xài nữa. Tủ lạnh trống trơn, lèo tèo vài chai nước lọc, bó rau muống héo queo. Hắn mở nắp chai đưa lên miệng tu ừng ực. Cơn đói dịu xuống. Hắn ngồi thừ nhìn cái tổ tò vò sau cánh cửa. Tiếng rè rè phát ra từ đôi cánh con tò vò khiến hắn khó chịu. Một con tò vò bé xíu cứ liên tục bay ra bay vào trong cái tổ bằng đất bám trên tường. Có vẻ như bận làm việc nên con tò vò chẳng thèm để ý đến hắn. Điều đó khiến hắn khó chịu.

Hắn đứng lên lầm lũi vào nhà kho.

Nhà kho là thế giới riêng của hắn. Trước đây, cái nhà kho chật chội và bẩn thỉu. Cày cục một ngày, hắn biến nhà kho thành cái phòng để cho hắn vẽ. Có phòng vẽ ngay trong nhà, hắn hài lòng ra mặt. Từ ngày có thế giới riêng, suốt ngày hắn ở rịt trong đó, chẳng mấy khi vợ con thấy hắn ló mặt ra ngoài. Tới bữa cơm, vợ sai thằng con gọi, hắn nạt cho một trận, từ đó thằng nhỏ chừa.

Gánh gánh cháo về tới nhà, vợ hắn bỏ đó lao vô bếp. Biết ý chồng, tới bữa nàng lại xới một tô cơm đưa qua cánh cửa cho hắn. Chìm đắm giữa thế giới sắc màu, hắn ngỡ mình là một Picasso tái thế. Có lúc sự túng quẫn khiến hắn nghi ngờ, hắn chính là hiện thân của Van Gogh, một danh họa đại tài, mà cho đến lúc qua đời, tranh ông mới thật sự có giá.

Có tiếng sục sạo ở góc phòng. Hắn hoang mang nghĩ đến một tên trộm nào đó đã đột nhập vào nhà cuỗm tranh hắn mang đi bán. Trả lời cho sự nghi ngờ của hắn, tiếng “chít chít” của lũ chuột ầm ĩ vang lên. Mẹ kiếp! Lũ chuột chết tiệt lại kéo nhau vào cắn xé, phá nát tranh. Hắn đứng ngoài cửa lầm bầm dọa nạt, chân giẫm ầm ầm xuống đất. Lũ chuột nhà hắn đích thị là lũ tinh quái, chúng chẳng tỏ ra sợ hãi. Bằng chứng là rủ nhau chạy qua trước hắn với vẻ mặt rất chi là hí hửng, cứ như nhà hắn sắp sửa diễn ra yến tiệc. Lũ chuột ngang qua hắn, giương mắt lên nhìn vẻ thân thiện, chỉ thiếu một nước là chúng dừng lại, đưa tay lên chào sư phụ. Có vẻ như chúng cho rằng, ông chủ nhà là một thằng cha vô tích sự, chẳng làm gì ngoài việc cắm mặt nguệch ngoạc trên giấy, rồi say khướt. Một con chuột đi đầu nghễu nghện diễu qua bỗng dừng lại nhìn hắn vẻ thách thức, miệng nó đỏ lòm như vừa nhai xong một miếng thịt tươi. Không dưng hắn nuốt nước bọt đánh ực, cúi xuống rút chiếc dép phang vô đầu con chuột. Cả bọn chạy tán loạn. Hắn bực bội bỏ đó, thất thểu đi ra.

Nhiều người bảo hắn đích thị là một thiên tài, vì tranh hắn đẹp. Hắn có thể vẽ ở mọi nơi, vẽ cả trong khi say và cả khi vừa tỉnh dậy. Hắn vẽ như điên. Trong cơn say hắn từng bảo rằng nếu không vẽ hắn sẽ hóa điên. Trong cái kho chuột rúc ấy, hắn vẽ cả lên mặt báo trong những đêm mê sảng. Bật dậy giữa khuya, hắn cầm cọ nguệch ngoạc lên bất cứ thứ gì hắn nhặt được.

Hôm qua vợ hắn về, gánh cháo lòng còn hơn một nửa, nàng nhìn hắn, nhoẻn miệng cười thật dịu dàng. Thoáng chút sững sờ, nhưng hắn vẫn giả bộ thản nhiên. Lâu rồi, hắn mới lại nhìn thấy nụ cười tươi tắn trên môi nàng. Hắn nhớ, mới ngày nào nàng hãy còn là một cô gái Văn khoa xinh xắn. Nàng mê hắn như điếu đổ vì vẻ phong trần kiêu bạc luôn phảng phất trên gương mặt, trên dáng vẻ hắn. Nàng mê cả những bức tranh đẹp đến mê hoặc từ ngày hắn còn là sinh viên trường Mỹ thuật. Về phần hắn, hắn cũng tan chảy trước nàng, trước ánh mắt trong veo như thiên thần, trước vẻ dịu dàng khó cưỡng.

Một cái kết thật đẹp diễn ra. Hắn cưới nàng làm vợ. Cũng từ ngày đó, cuộc đời nàng khốn đốn. Khốn đốn vì túng bấn, vì ông chồng nát rượu.

“Mình nè… - nàng đến bên hắn, giọng nói êm như ru - anh Bảo con bác Ba Sinh vừa xin cho mình một chân bảo vệ ở công ti ảnh. Đêm mình chỉ việc tới đó trông coi và ngủ lại. Công việc cũng không nặng gì. Mình… mình đi làm nghe mình!”

“Cái gì? - Hắn giật nảy mình. - Cô vừa biểu tôi làm gì?”

“Dạ, làm… làm bảo vệ ở công ti anh Bảo con bác Ba Sinh. Chỗ đó… lương cao lắm.” Giọng nàng bỗng trở nên yếu ớt, xen chút dỗ dành.

“Cô đi mà làm! - Hắn hét lên. - Tôi là ai, cô biết mà! Ngày trước cô yêu tôi vì cái gì, cô biết mà!” Hắn đùng đùng đứng dậy bỏ ra hiên.

Vợ hắn tất tưởi theo sau.

“Em biết, nhưng… đâu dễ gì bán được một bức tranh. Hơn năm nay rồi mình có bán được bức nào đâu, chỉ toàn mua màu vẽ, mà nhà mình thì…” Giọng nàng run run, nói đến đó mắt nàng rơm rớm.

“Thôi đi! Cô chê tôi nghèo! Chê tôi là thằng bất tài, đúng không?”

Lần này thì hắn gầm lên.

“Không! Không phải vậy! Nhưng… - Nước mắt nàng lúc này đã vòng quanh. - Hai đứa nhỏ nhà mình tội quá! Gánh cháo của em không sao gánh nổi cả nhà. Nhìn con thiếu thốn… em thương.” Nàng ôm mặt bật khóc.

Hắn ngồi phịch xuống giường. Có một cái gì đó vừa len vào lòng hắn. Phải rồi! Là tình thương. Bên hắn, nàng úp mặt vào chiếc gối khai rình mùi nước đái của con, khóc nấc, đôi vai rung lên. Hắn len lén nhìn nàng. Bờ vai mảnh dẻ ngày xưa hắn từng mê đắm, giờ nhô lên bén ngót. Cái bờ vai hắn mất không biết bao nhiêu đêm để vẽ, giờ trơ xương dưới lớp áo cũ sờn.

Hắn nhích lại gần nàng.

“Cho anh thêm chút thời gian nữa, anh sẽ tìm cách cho em, cho hai con đỡ khổ!” Hắn nắm bàn tay nàng ấp vào ngực.

“Nhưng… - Nàng nghẹn ngào. - Tranh dễ gì bán được.”

“Không sao! Anh sẽ gửi ở các phòng tranh ngoài phố, chỉ nhận về năm mươi phần trăm thôi, hi vọng…” Hắn thì thào.

Nàng đứng lên lau nước mắt, thút thít vào bếp sửa soạn bữa cơm chiều.

Hắn khật khưỡng vào nhà kho, mùi rượu nồng nặc phả vào cái kho chật chội. Trên giá vẽ, một ả đàn bà hiện ra, trần truồng đi qua trước mặt hắn. Bước đi của ả xiêu xiêu vẹo vẹo như một kẻ nát rượu. Như hắn.

“Cô kia, đứng lại! - Hắn quát. - Cô là ai mà tự tiện vào đây?”

Ả đàn bà vẫn đi, mặt ngẩng cao kiêu hãnh chẳng thèm nhìn hắn lấy một cái, cứ như hắn chỉ là một gã hành khất ngay trong căn nhà của ả. Trong khi hắn còn ngơ ngác chưa biết phải làm gì, một ả khác lại hiện ra, đi qua trước hắn. Ả này cởi trần, khoe bộ ngực lép kẹp, nhão nhoét. Đến trước hắn, ả nhơn nhơn cười, hàm răng đen xỉn như bị hun khói, giữa kẽ răng mắc đầy những sợi tóc xơ xác. Ả giơ cao nắm đấm dứ dứ vào mặt hắn như thể ả với hắn là hai thằng bạn lâu ngày mới gặp.

“Cô là ai? đi ra!” Hắn lại quát lên.

Có vẻ như ả này tự trọng. Ả bỏ đi, nhưng ngoái lại nhìn hắn, cười sằng sặc. Tiếng cười làm hắn váng hết cả đầu. Hắn đưa tay bịt chặt tai. Lát sau ngẩng lên, lại một ả khác xuất hiện. Ả này lầm lũi đi, bộ quần áo màu cháo lòng nhàu nhĩ, mớ tóc rối buộc một túm mỏng dính phía sau, trông lam lũ đến đáng thương. Chợt ả ngẩng lên. Hắn sững sờ nhận ra gương mặt nàng - người vợ tào khang của hắn. Đôi mắt một thời hắn thầm tôn là nàng thơ, là thánh nữ, giờ trống hoác, khô khốc như hai cái giếng hoang. Hắn quay đi, không dám nhìn lâu. Từ phía sau lưng hắn, một ả khác thình lình hiện ra. Ả này ôm bụng rên rỉ, quằn quại kêu đói, vừa rên, ả vừa ngoác cái miệng đen ngòm, từ cổ họng ả không hiểu sao lại phát ra tiếng khóc the thé như đứa con nít.

Hắn hét lên lao ra khỏi nhà kho, nôn thốc.

Tỉnh dậy cũng đã xế chiều, hắn ra hiên. Đứa con gái nhỏ đang ngồi bệt dưới đất i ỉ khóc, mũi dãi lấm lem. Hắn nhìn con hồi lâu thầm nghĩ, nhanh thật, mới đó con bé đã gần bốn tuổi. Thấy ba, con bé im bặt, nép vào tường giương đôi mắt đen láy nhìn hắn. Hắn lại gần, xoa tay lên mớ tóc rối bù, chua lòm vì mồ hôi của con. Hắn ôm con vào lòng, nghẹn đắng.

“Má đâu?” Hắn dụi đầu hít hà mái tóc con bé.

“Má… chưa về.”

Con bé thấy ba nựng nịu thì yên tâm, xòe bàn tay xinh xinh âu yếm sờ hàm râu ba, thỏ thẻ:

“Con ngán cháo lắm, chiều nào về má cũng bắt ăn cháo ế.” Con bé nuốt nước bọt, ngước đôi mắt long lanh nhìn hắn.

Hắn nghe như có ai vừa đi qua cầm dao cứa một đường vào tim. Hắn đứng lên, thất thểu ra ngõ. Lang thang hồi lâu, hai cái cẳng chân gầy tong lại đưa hắn đến quán rượu cha Tư Hề cuối xóm. Thằng bạn nối khố đã ngồi đó từ bao giờ, nhe hàm răng ố vàng cười hềnh hệch.

“Làm vài li chớ, huynh!”

“Tới luôn! Không say không về!” Hắn ngồi phịch xuống chiếc ghế gỗ ọp ẹp.

Hắn rót rượu, hai cái li nhỏ sóng sánh tràn cả ra ngoài. Rượu vào, cổ họng hắn mềm lại, môi hắn cũng mềm lại. Trong đầu hắn lúc này không còn tiếng mếu máo của con gái nhỏ. Hắn quên cả cái đòn gánh cong vòng trên vai nàng. Vợ hắn, người đàn bà mảnh mai ngày nào như một tiểu thư khuê các, mà bây giờ… Chậc! Hắn lắc đầu xua đi cái ý nghĩ đáng chán đó.

Nửa khuya. Hắn liêu xiêu trở về. Trong nhà im ắng. Vợ con đã ngủ từ bao giờ. Hắn mở cửa đi vào, đến bên giường, vén cái mùng tuyn đã ngả màu. Hai đứa nhỏ nằm bên má, trong giấc ngủ, gương mặt chúng càng thơ ngây, trong trẻo. Trên môi con gái nhỏ còn phảng phất nụ cười. Vợ hắn cũng ngủ say, tiếng thở của nàng đứt quãng, mệt nhọc, gương mặt trong giấc ngủ vẫn khắc khoải, không cất được nỗi âu lo. Hắn dừng lại trên gương mặt nàng thật lâu, lòng dậy lên nỗi thương cảm. Người đàn bà vì hắn mà lao đao, vì hắn mà rời nệm ấm chăn êm để đến hôm nay lặn lội khắp các hang cùng ngõ hẹp với gánh cháo lòng nặng trĩu trên vai.

Hắn cúi xuống ghé sát vào gương mặt nàng, cảm nhận từ lồng ngực nàng hơi thở dội lên rất khẽ, khẽ đến mức hắn tưởng như có lúc nàng ngưng thở. Nhẹ nhàng nắm lấy tay nàng. Hắn vội rụt lại. Bàn tay nàng lạnh ngắt, như người đang đi ngoài gió sương.

Nỗi buồn lại quay về giày vò hắn. Hắn có thương nàng không? Có chứ! Nhiều nữa là khác. Hắn tự trả lời. Còn nàng, cứ như được Thượng đế phái xuống để nuôi hắn, đùm bọc hắn, chăm lo và chịu đựng hắn. Đôi khi hắn nhìn thấy những giọt nước mắt của nàng, khi hắn say, khi gạo trong thùng đã cạn, khi con gái thèm sữa mà trong nhà còn nhiều thứ phải mua.

Vậy là hắn lại lao vào vẽ. Hắn vẽ như điên như dại. Bởi những lúc đó không vẽ là hắn chết. Vẽ khiến hắn quên. Quên những giọt nước mắt trên gánh hàng rong của nàng, quên con gái hắn lâu rồi không có sữa. Trên giá vẽ, từng ả đàn bà trần truồng lại bước ra nhìn hắn giễu cợt, rồi các ả cười sằng sặc.

Đêm. Hắn lại vẽ nàng. Sau tất cả, hắn chỉ muốn được vẽ nàng - người đàn bà của đời hắn. Gương mặt thánh thiện, bờ vai mỏng manh như sương khiến hắn từng mê đắm. Hắn lùi ra xa ngắm nàng. Trong tranh, nàng nhìn hắn, nhoẻn miệng cười. Đầu bỗng chếnh choáng, hắn lao tới nhặt cây cọ dưới sàn, nguệch ngoạc gắn lên vai nàng đôi cánh thiên thần. Phải rồi! Nàng chính là thiên sứ của đời hắn. Và hắn, cũng là một thiên sứ.

Hoàn tất bức họa cho nàng. Hắn bắt đầu vẽ chính hắn. Và cũng gắn cho mình một đôi cánh thiên thần tuyệt đẹp, như nàng.

Thằng bạn nối khố lại gọi. Hắn có mặt.

Trong căn hộ chung cư ẩm mốc ở tầng bốn, hai thằng đàn ông lại rót cho nhau. Lại cạn li. Lại khóc đời. Hết một buổi chiều, thằng bạn của hắn nằm vật ra ngáy khò khò. Hắn đứng lên định bụng trở về. Có mấy đồng, tiền kẻ vẽ biển hiệu cho ông chủ quán cà phê Phố Vắng, hắn sẽ ghé vào tiệm tạp hóa bà Liên mập, mua cho con gái nhỏ lốc sữa tươi, và mua cho nàng một cái gì đó hắn chưa nghĩ ra, nhưng nhất định hắn sẽ mua cho nàng. Cửa khóa chặt, thằng bạn nối khố vẫn thở phì phò. Hắn cúi xuống lay bạn, hỏi chùm chìa khóa để đâu. Lay hoài không được, hắn nhìn ra ban công. Ngoài kia trời chiều đẹp quá! Lâu rồi hắn mới lại thấy bầu trời xanh đến vậy, thấy mọi thứ lãng đãng đến vậy.

Hắn ra ban công. Rồi cuộc đời cũng có lúc cười với hắn. Hắn tin như thế. Hắn ngửa mặt lên trời mà cười. Ồ! Hắn chợt thấy trên cao kia, các thiên sứ đang thổi kèn và nhảy múa. Họ đang có yến tiệc. Hắn đoán vậy, loáng thoáng nghe tiếng đàn hát, có tiếng kèn Trumpet, và cả tiếng sáo du dương… Chợt hắn thoáng thấy bóng nàng - người vợ tào khang của hắn đang yêu kiều, lộng lẫy giữa một rừng thiên sứ.

“Thật tuyệt!” Hắn khẽ kêu lên.

Từ trên cao, một thiên sứ mang gương mặt của nàng bỗng bay xuống, gắn lên vai hắn đôi cánh xinh đẹp. Hắn sung sướng đến lịm người. Hắn bước đi. Nhưng không bước tới, mà đi giật lùi. Một bước… hai bước… ba bước… rồi một bước nữa... Hắn thấy hắn đang bay. Đúng vậy! Đôi cánh của thiên sứ giúp hắn bay lên trời cùng nàng. Hắn đã trở lại là chính hắn. Cảm ơn nàng, thiên sứ của đời hắn, đã kéo hắn ra khỏi chốn trần gian khổ ải, nhọc nhằn kia…

Tiếng kèn lại vang lên, lần này chói gắt và kéo dài đến đinh tai nhức óc. Đôi cánh gắn trên vai hắn ướt nhầy, như vừa bị xé toạc từ một thân thể ai đó.

Tạm biệt gánh cháo lòng của vợ!

Tạm biệt tiếng mếu máo của con gái nhỏ!

Tạm biệt cái kho chuột rúc gớm ghiếc!

Tạm biệt thằng bạn nối khố đáng yêu!

Chân hắn chạm vào thinh không, trên vai hắn đôi cánh dang rộng, nâng hắn lên cao. Đôi cánh tuyệt vời của một thiên sứ.

Phải rồi, hắn là một thiên sứ! Từ rất lâu, hắn luôn ước được trở thành thiên sứ.

Bây giờ, hắn đã là một “thiên sứ”.