Nữ nhà văn J.K. Rowling. Nguồn: jkrowling.com

J.K. Rowling (bút danh của nữ văn sĩ Joanne Rowling, sinh ngày 31/7/1965) là tác giả của bộ truyện Harry Potter gây chấn động trên toàn thế giới. Bộ truyện này gồm 7 phần với độ dày 4.100 trang đã được bán 500 triệu bản, được dịch ra trên 70 thứ tiếng, và được chuyển thể thành 8 bộ phim bom tấn cùng tên bởi hãng Warner Bros. Pictures, trở thành loạt phim có doanh thu cao nhất mọi thời đại (hơn 7,7 tỉ USD) kéo theo hơn 400 thương hiệu Harry Potter có giá trị hơn 15 tỉ USD. Rowling trở thành tác giả quyền lực nhất Hollywood, trở thành nhà văn giàu nhất nước Anh, là người phụ nữ giàu thứ hai trong lĩnh vực nghệ thuật giải trí chỉ sau nữ hoàng truyền hình Oprah Winfrey, trở thành người giàu hơn cả Nữ hoàng Anh Elizabeth II, đưa Rowling lên hàng tỉ phú với tổng tài sản khoảng 1 tỉ USD.

Trước khi đạt tột đỉnh thành công và vinh quang như vậy, ít ai biết được rằng Rowling đã trải qua những ngày tháng đen tối với một tuổi thơ chán chường khốn khổ và một cuộc hôn nhân bất hạnh. Sau khi tốt nghiệp trung học, việc nộp đơn vào Trường đại học Oxford danh tiếng bị từ chối đã làm cho Rowling bị sốc nặng, rốt cuộc bà phải học tiếng Pháp và văn học cổ điển tại Đại học Exeter. Tốt nghiệp đại học, Rowling chuyển về Manchester, làm việc tại Tổ chức Ân xá Quốc tế ở London. Năm 1990, trong một lần ngồi chờ tàu từ Manchester về London bị trễ 4 tiếng đồng hồ, Rowling bỗng nhiên hình dung ra một cậu bé gầy gò với mái tóc đen nhánh và đôi mắt sáng màu xanh lá cây. Có vẻ như cậu ta cũng đang lang thang trên sân ga chờ tàu với lỉnh kỉnh những chiếc đũa thần, rương hòm, cố gắng tìm sân ga 93/4 (Chín Ba Phần Tư) để lên tàu đến Học viện Pháp thuật và Ma thuật Hogwarts. Đó chính là hình ảnh Harry Potter nổi tiếng sau này. Hiện ở phía bắc của trung tâm Lodon cũng có nhà ga Ngã Tư Vua và cũng có sân ga 93/4 giống như trong truyện Harry Potter, một sân ga quen thuộc với mọi học sinh Hogwarts, mà cách duy nhất để vào được sân ga này là phải đi xuyên tường giữa ga số 9 và ga số 10, trước khi lên tàu tốc hành đến lâu đài. Đây là sân ga quen thuộc xuyên suốt 7 tập truyện Harry Potter. Đây là nơi đưa Harry Potter và các học sinh khác từ thế giới bình thường đến Học viện pháp thuật Hogwarts, mở ra một thế giới đầy huyền bí và hấp dẫn. Khi đến ga, ta sẽ không nhìn thấy cửa mà chỉ thấy một bức tường treo tấm bảng sân ga Chín Ba Phần Tư, phải đẩy hành lý vào bức tường, sau đó ta sẽ đi xuyên tường để nhìn sân ga và lên tàu tốc hành Hogwarts. Ngay chiều hôm ấy, khi về đến nhà bà Rowling hồi tưởng lại. “Tôi bắt tay vào viết Harry Potter và Hòn đá Phù thủy. Nhưng cuối cùng thì vài trang đầu không hề giống cuốn sách sau này chút nào.” Ít lâu sau, bà đến Bồ Đào Nha, dạy tiếng Anh. Tại đây, bà gặp Jorge Alantes và hai người bắt đầu hẹn hò. Một hôm, khi đang ngồi với bạn bè trong một quán rượu ở Lisbon, Joanne Rowling tình cờ bắt gặp chàng đang vụng trộm với một người phụ nữ khác, khiến Rowling tức giận, nói lời chia tay và bỏ đi luôn. Vì Jorge chạy theo, nài nỉ van xin và cầu hôn, nên bà đã xiêu lòng và sau đó họ làm đám cưới. Sau khi sinh bé gái vào tháng 7/1993, dường như tai họa liên tiếp rơi xuống đầu Rowling: bà bị sẩy thai, chồng lại thất nghiệp chìm đắm trong rượu chè, cờ bạc. Sau những cơn say rượu, Jorge thường xuyên đánh đập, hành hạ vợ. Sau 13 tháng 1 ngày của một cuộc hôn nhân địa ngục, họ li thân. Vào cái ngày cuối cùng của cuộc sống chung, Jorge đã tát Rowling rất mạnh và đuổi bà ra khỏi nhà ngay trong đêm giá lạnh. Đến tháng 12/1993 thì bà đưa con gái về Edinburgh, thủ phủ Scotland. Thời gian này bà bị trầm cảm nặng, dẫn đến ý định tự tử. Tại đây, những trang bản thảo đầu tiên về bộ truyện Harry Potter được Rowling viết ra trong điều kiện sống tồi tệ nhất. Tiếp theo những ngày đen tối của cuộc sống hôn nhân là những ngày cơ cực ở Edinburgh. Vốn phải một mình nuôi con, sinh hoạt cực kì thiếu thốn bằng trợ cấp eo hẹp của Chính phủ, lại sống trong căn phòng u ám giá lạnh vào mùa đông, Rowling đã phải đẩy xe nôi đưa con gái đến quán cà phê để vừa viết văn vừa sưởi ấm, để đỡ phải trả hóa đơn tiền điện tại nhà mình. Đó là quán The Elephant House, kế bên nhà thờ cổ, nơi mà từ cửa sổ quán cà phê, có thể nhìn ngắm quang cảnh tòa lâu đài Edinburgh, nơi góp phần quan trọng gợi cho bà ý tưởng về thế giới phù thủy. Hiện nay phía ngoài quán này còn có biển đề không chính thức là: “Nơi sinh của Harry Potter” (Birthplace of Harry Potter). Cũng tại đây, những trang bản thảo đầu tiên của câu chuyện Harry Potter đã ra đời. Quán này mở cửa từ năm 1995 với nhiều hình trang trí con voi. Dù không có những đồ vật trang trí quen thuộc của Harry Potter, như mũ trùm, đũa pháp thuật hay chổi thần… nhưng quán cà phê vẫn là địa chỉ đông nghịt của fan hâm mộ. Họ đến đây, để lại những lời nhắn trên tường, trong phòng vệ sinh… để gửi đến Harry Potter và Rowling, nói về việc Harry Potter đã ảnh hưởng đến cuộc sống của họ như thế nào, và trích dẫn lại lời của các nhân vật nổi tiếng, như: “Cuộc sống không tình yêu là một cuộc sống mục ruỗng” (Chúa tể Voldemort), hay “Không quan trọng đã được sinh ra như thế nào, mà là ta đã lớn lên thành người như thế nào” (Albus Dumbledore)… Đến năm 1995, sau khi hoàn thành bản thảo của tập Harry Potter đầu tiên, hãng đại diện Christopher Little đã đem bản thảo của Rowling nộp cho 12 nhà xuất bản nhưng đều bị từ chối. Một năm sau, nhà xuất bản Bloomsburry chấp nhận bản thảo đem in, vì cô con gái 9 tuổi của vị giám đốc nhà xuất bản này rất thích khi đọc hết bản thảo. Sau 5 tháng kể từ ngày xuất bản Harry Potter và Hòn đá Phù thủy lần đầu, quyển sách đã được trao giải thưởng đầu tiên The Nestle Smartie Book Prize. Đầu năm 1998, một buổi đấu giá quyền xuất bản Harry Potter tại Mỹ được tổ chức, công ty Scholastic đã thắng với việc đặt giá 105.000 USD, làm Rowling suýt ngất khi nghe tin này. Ngày 11/2/2007, tập cuối của bộ truyện này, Harry Potter và Bảo bối tử thần được xuất bản, ngay trong ngày đầu tiên cuốn sách đã bán được 11 triệu bản. Tiếp theo là một thời kì dài bùng nổ về cơn sốt xuất bản trên toàn thế giới và số lượng fan hâm mộ đã liên tục tăng đến mức khổng lồ. Ở Việt Nam, nhà xuất bản Trẻ đã xuất bản Harry Potter do dịch giả Lý Lan dịch.

Bìa Harry Potter phiên bản mới. Ảnh: Nhà xuất bản Trẻ

Ba người bạn thân thiết phiên bản điện ảnh Harry, Ron và Hermione. Ảnh: HBO

Danh tiếng của bộ truyện Harry Potter được xem là sự thành công vượt bậc về tài chính. Bên cạnh việc được bán ra với gần 500 triệu bản trên toàn thế giới, bộ truyện cũng đã gợi cảm hứng cho các nhà làm phim và đi vào điện ảnh với hãng Warner Bros, mà mỗi tập đều đạt thành công riêng như Harry Potter và Hòn đá Phù thủy nằm trong top 4 những bộ phim đạt doanh thu cao nhất mọi thời kì, 3 bộ phim còn lại đều nằm trong top 20. Loạt phim cũng đã lần lượt làm phát sinh thêm 5 video game và kết hợp giữa chúng với nhau để tạo nên hơn 400 sản phẩm khác (bao gồm cả iPod), biến thương hiệu Harry Potter có giá trị tới 15 tỉ USD. Harry Potter là tên của bộ truyện (gồm 7 phần) viết về những cuộc phiêu lưu phù thủy của cậu bé Harry Potter và những người bạn Ronald Weasley, Hermione Granger, lấy bối cảnh tại Trường Phù thủy và Pháp sư Hogwarts nước Anh. Những cuộc phiêu lưu tập trung vào cuộc chiến của Harry Potter trong việc chống lại tên Chúa tể hắc ám Voldemort, người có tham vọng muốn trở nên bất tử, thống trị thế giới phù thủy, nô dịch hóa những người phi pháp thuật và tiêu diệt bất cứ ai cản đường hắn, đặc biệt là Harry Potter. Theo Rowling, một đề tài chính trong bộ truyện là cái chết. Trong khi đó nó cũng được nhắc đến nhiều với những đề tài khác như tình yêu, những thành kiến và sự chọn lựa. Bộ truyện kết hợp nhiều thể loại, bao gồm cả giả tưởng, với các yếu tố kinh dị, phiêu lưu và lãng mạn, làm cho truyện trở nên thần kỳ, huyền bí và sâu sắc. Dưới ngòi bút của Rowling, một đế chế phù thủy được hiện lên với dáng vẻ lung linh kì ảo, đậm chất nhân văn và tính giáo dục, khả năng hài hước kì lạ, khiến cả thế giới phải kinh ngạc và thán phục. Bên cạnh tài năng văn chương và trí tưởng tượng siêu phàm, những trải nghiệm tâm lí sâu sắc, thái độ khiêm nhường và sự kiên định mục tiêu đầy bản lĩnh đã góp phần mang lại sự thành công đầy nhiệm mầu cho Rowling. Harry Potter ra đời đã làm say mê mọi lứa tuổi, các tầng lớp bạn đọc ở nhiều nước. Các nhà du hành vũ trụ đem Harry Potter lên đọc trên không trung. Đến cả các tù nhân ở đảo Guantanamo cũng say mê bộ truyện này. Harry Potter đã mang lại cho hàng trăm triệu độc giả trên thế giới những bài học đơn giản mà sâu sắc, đó là bài học về tình thương yêu của những thành viên trong gia đình dành cho nhau, bài học sắt son về tình bạn tri kỉ, bài học về thành kiến và cách nhìn người… Mỗi nhân vật của bộ truyện đều được xây dựng từ những tính cách khác nhau và mỗi người trong số họ đều mang đến cho ta những bài học trong cuộc sống, nó giúp độc giả nhìn cuộc đời bằng đôi mắt tích cực, sống đẹp hơn và tốt hơn, không lãng phí thời gian và tuổi trẻ. Harry Potter ra đời còn mang lại ảnh hưởng to lớn về mặt xã hội và văn hóa đọc đại chúng. Năm 2006, một cuộc khảo sát của công ty Kiss and Family Reading cho thấy, có đến 51% độc giả của Harry Potter từ 5 đến 17 tuổi thừa nhận rằng chúng đã không hề đọc sách do hứng thú và say mê học tập trước khi bắt tay vào đọc Harry Potter. Mặt khác, các nội dung về bảo vệ nhân quyền, lên án bạo lực, ủng hộ bình đẳng... của bộ truyện cũng đã dẫn tới việc thành lập Liên minh Harry Potter (2005), mà hoạt động các chiến dịch của tổ chức phi lợi nhuận này đều tập trung vào các vấn đề nhập cư, bảo vệ quyền của người đồng tính (LGBT), nhân quyền, sức khỏe tâm lí, biến đổi khí hậu trái đất... Cơn sốt mà bộ truyện gây ra còn dẫn tới việc các “super-fan”, ngoài việc thường xuyên họp online qua blog, gửi bưu thiếp, họ còn offline để thuyết giảng, thảo luận và có nhiều hoạt động khác về Harry Potter...

Câu chuyện về cuộc đời của J.K. Rowling là câu chuyện kì diệu của một người phụ nữ đã vượt qua nỗi đau và thất bại để sống với đam mê cháy bỏng của mình. Bảy năm sau khi tốt nghiệp đại học (1986), Rowling nhận ra mình là kẻ thất bại thê thảm hoàn toàn: Hôn nhân tan vỡ, trở thành bà mẹ đơn thân nuôi con trong khi thất nghiệp phải sống nhờ vào khoản trợ cấp ít ỏi. Nhưng chính năng khiếu văn chương, cùng với một nghị lực phi thường kiên trì theo đuổi ước mơ và trí tưởng tượng siêu phàm đã giúp bà đến với vinh quang. Trở thành tỉ phú từ bộ truyện lừng danh, bà có một cuộc sống giàu sang với những dinh thự lộng lẫy, máy bay riêng. Bà đã cùng gia đình có những chuyến du thuyền sang trọng quanh đảo Galapagos, đi nghỉ ở Mauritius, sống vương giả tại một khách sạn ở Seychelles. Mặc dù sống một cuộc sống giàu có mà nhiều người ao ước, nhưng Rowling vẫn thường xuyên làm từ thiện với tấm lòng thương yêu và cảm thông sâu sắc đối với những cuộc đời bất hạnh, vì bà từng trải qua một thời kì đau buồn, cơ cực và nghèo túng. Rowling đã lập ra các quỹ để giúp đỡ những trẻ em tàn tật nghèo đói và thất học trên khắp châu Âu. Có lần nữ nhà văn đã treo giải thưởng 3 triệu USD cho những ai cung cấp được thông tin về bé Madeiline McCann bị mất tích đầy bí ẩn ở Bồ Đào Nha, một hành động được dư luận quốc tế đánh giá cao. Với tài năng văn chương và trái tim nhân hậu, bà xứng đáng là người truyền cảm hứng cho các thế hệ trẻ và là người được công chúng mến mộ.

Với bộ truyện Harry Potter, Rowling đã miêu tả về một thế giới pháp thuật, nơi các phù thủy có thể dùng cây đũa thần để tạo ra những điều kì diệu. Nhưng chính cuộc đời Rowling cũng xứng đáng được xem là một phép lạ nhiệm mầu. Chính bà cũng đã chỉ ra rằng, “cây đũa phép thuật” đó đều nằm trong tay mỗi người, chỉ là ai biết cách khai thác sức mạnh nội tại kì diệu đó trong bản thân mỗi người mà thôi. Theo nữ nhà văn, chính năng khiếu văn chương cùng nghị lực phi thường kiên trì theo đuổi ước mơ, cộng với trí tưởng tượng siêu phàm đã giúp bà sáng tạo ra những câu chuyện độc đáo hấp dẫn, đưa bà lên đến thành công tột đỉnh. Cũng theo Rowling, chính thất bại là cơ hội quý giá để ta làm lại từ đầu và là động lực dẫn tới thành công. Phát biểu tại Trường đại học Havard nhân dịp bà được mời đến dự lễ tốt nghiệp của sinh viên trường này năm 2008, Rowling đã truyền đi thông điệp quan trọng về lợi ích của sự thất bại và tầm quan trọng của trí tưởng tượng. Nói về lợi ích của sự thất bại, bà nhấn mạnh: “Thất bại là không thể tránh khỏi. Bạn không thể sống mà không thất bại chuyện gì đó, trừ phi bạn sống quá cẩn trọng đến nỗi như là không sống, trong trường hợp này bạn thất bại hoàn toàn... Các bạn không thể hiểu được bản thân mình hay bản chất những mối quan hệ của mình cho đến khi chúng được thử thách trong nghịch cảnh. Hiểu được bản thân mình và bản chất các mối quan hệ của mình là một phần thưởng lớn, bất chấp những giọt nước mắt đã phải chảy để có được nó, và nó đáng giá hơn bất cứ thành tích nào mà ta đã đạt được.”